Do czasu pracy wlicza się nie tylko okres faktycznie wykonywanej pracy, ale również przysługujące zatrudnionemu przerwy w pracy, zwolnienia na badania lekarskie czy szkolenia bhp.
Czas pracy to okres, w jakim pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy lub w innym wyznaczonym miejscu. W dyspozycji, a więc chodzi nie tylko o faktyczne świadczenie pracy, ale także gotowość do podjęcia obowiązków. W związku z tym pracownik, który stawia się w firmie w stanie uniemożliwiającym pracę (na przykład w stanie nietrzeźwości lub bez ważnych badań lekarskich) albo w ogóle do pracy nie przychodzi, nie pozostaje w dyspozycji pracodawcy.
Poza faktyczna pracą i okresami pozostawania w dyspozycji pracodawcy, do czasu pracy wlicza się też inne okresy.
Przede wszystkim do czasu pracy wliczają prawnie zagwarantowane pracownikom przerwy w pracy, w tym 15 minutowa przerwa przysługująca każdemu zatrudnionemu, jeśli jego dobowy wymiar czasu pracy wynosi co najmniej 6 godzin.
Do czasu pracy wliczany jest też 5-minutowy odpoczynek po każdej godzinie pracy przy monitorze ekranowym, który przysługuje pracownikowi, jeśli praca przy komputerze jest wykonywana przez co najmniej połowę dobowego wymiaru czasu pracy (ponad 4 godziny dziennie).
Ponadto pracodawca może przyznać pracownikom dodatkowe przerwy, jeśli chodzi o pracę o charakterze monotonnym i w z góry ustalonym tempie. Podobnie w przypadku pracy w warunkach uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia - wtedy pracodawca może również skrócić dobowy wymiar czasu pracy zatrudnionych.
Dodatkowe przerwy czy zwolnienia przysługują także wybranym grupom pracowników.
I tak, pracownik niepełnosprawny, poza przerwami przysługującymi wszystkim pracownikom, może liczyć na dodatkową, 15-minutową przerwę w zajęciach służbowych, która powinna być przeznaczona na gimnastykę lub wypoczynek.
Specjalne przerwy przysługują także pracownicom karmiącym dziecko piersią, o ile są zatrudnione na czas dłuższy niż 4 godziny dziennie. Mają wtedy prawo do dwóch półgodzinnych przerw przy jednym dziecku - a jeśli kobieta karmi więcej niż jedno dziecko, ma prawo do dwóch przerw, po 45 minut każda, które na jej wniosek mogą być udzielone łącznie. O innych prawach kobiet w ciąży dowiesz się z naszej galerii:
Pracownica otrzyma również zwolnienie z pracy na zalecone przez lekarza badania lekarskie w związku z ciążą, jeżeli nie można ich przeprowadzić poza godzinami pracy. Zwolnienie obejmuje czas przeprowadzenia samych badań, czas potrzebny na dojazd oraz inne czynności związane z badaniami.
Do ponadwymiarowej przerwy ma również prawo pracownik młodociany. Jeśli jego dobowy wymiar czasu pracy przekracza 4,5 godziny, może skorzystać z nieprzerwanej 30-minutowej przerwy w pracy. Jednak w tym wypadku młody zatrudniony nie zachowuje prawa do obowiązkowej przerwy 15-minutowej - zastępuje ją przerwa półgodzinna.
Do czasu pracy młodocianego wlicza się również czas nauki w wymiarze wynikającym z obowiązkowego programu zajęć szkolnych, bez względu na to, czy odbywa się ona w godzinach pracy.
Do czasu pracy zalicza się także czas okresowych lub kontrolnych badań lekarskich, jeśli zostały przeprowadzone w godzinach pracy. Pracownik dostanie też zwolnienie, jeśli musi odbyć badania lekarskie i szczepienia ochronne przewidziane w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych, o zwalczaniu gruźlicy oraz o zwalczaniu chorób wenerycznych.
Do czasu pracy wchodzą też szkolenia z zakresu bhp - zarówno wstępne, jak i okresowe. Powinny być one organizowane w godzinach pracy, ale nawet jeśli odbywają się później (lub wcześniej), to i tak zaliczają się do czasu pracy.
Przestój w firmie może być spowodowany między innymi złymi warunkami atmosferycznymi, siłą wyższą (przerwą w dopływie prądu czy wody) lub brakiem odpowiednich zabezpieczeń w pracy.
Jeżeli przestój powstał z przyczyn dotyczących pracodawcy, zostanie zaliczony do czasu pracy, a pracownik otrzyma wynagrodzenie wynikające z osobistego zaszeregowania pracownika, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeśli nie zostało to określone przy określaniu warunków wynagradzania - 60 proc. wynagrodzenia. Przy czym wynagrodzenie za przestój nie może być niższe od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. W przypadku, gdy przestój nastąpił z winy pracownika, wynagrodzenie nie przysługuje.
Z kolei w przypadku podróży służbowej, do czasu pracy nie wlicza się dojazdu pracownika do miejsca, gdzie ma wykonać zadanie służbowe. Tak więc tylko czas faktycznie zużyty na wykonywanie zadań zleconych przez pracodawcę jest zaliczany do czasu pracy i przysługuje za niego wynagrodzenie.
Do czasu pracy może zostać także zaliczony okres, kiedy pracodawca powierzył pracownikowi pełnienie dyżuru w zakładzie pracy lub innym wyznaczonym miejscu.
Zasadniczo za czas dyżuru, czyli tylko za pozostawanie poza normalnymi godzinami w gotowości do pracy, nic nie przysługuje. Jednak, jeśli w czasie dyżuru zatrudniony wykonuje obowiązki pracownicze, to okres ten zostanie wliczony do czasu pracy, a pracownik otrzyma w zamian wolne godziny lub dodatkowe wynagrodzenie.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu