Umowy i warunki bhp: 4 rzeczy, jakie skontroluje inspektor PIP w firmie

Państwowa Inspekcja Pracy przeprowadza kontrolę, jeśli podejrzewa, że w firmie łamane jest prawo pracy. Przy czym kontrola może być niezapowiedziana, a pracodawca ma obowiązek współpracować z inspektorem, czyli między innymi zapewnić mu dostęp do wszystkich pomieszczeń pracy czy umożliwić wgląd w dokumenty. Inspektor ma także prawo przesłuchiwać pracowników, w tym osoby zatrudnione na innej podstawie niż stosunek pracy.

Co jest więc przedmiotem zainteresowania inspektora pracy?

1. Czy jest umowa o pracę

Przede wszystkim inspektor sprawdzi, czy są przestrzegane podstawowe prawa pracownika - w tym, czy pracodawca potwierdził na piśmie zawartą z pracownikiem . Od 1 września 2016 roku zmieniają się przepisy i pracodawca będzie musiał podpisać umowę jeszcze przed dopuszczeniem danej osoby do pracy. Ma to zlikwidować tzw. syndrom pierwszej dniówki. Obecnie pracownik musi otrzymać umowę do końca pierwszego dnia pracy, co pozwala na nadużycia - pracodawca może umowy w ogóle nie podpisać, a w razie wizyty inspektora PIP zatrudniony może tłumaczyć, że jest zatrudniona dopiero pierwszy dzień.

Inspektor może już natomiast skontrolować, czy umowy terminowe są zawierane zgodnie z zasadą „3 i 33”. Od lutego 2016 roku maksymalny okres zatrudnienia terminowego wynosi 33 miesiące (nie wlicza się tu 3-miesięcznego okresu próbnego). Na umowach terminowych pracownik może zatem przepracować nie dłużej niż 36 miesiące. W tym czasie można zawrzeć maksymalnie trzy takie umowy, a czwarty kontrakt lub kontynuowanie pracy po upływie określonego terminu jest traktowany już jako stałe zatrudnienie, czyli pracownik jest traktowany jak zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony.

Zobacz także

Szef PIP: Nikt teraz nie skłamie w żywe oczy inspektorowi, że pracuje od dziś

PIP dowie się też, czy pracodawca wypowiada lub rozwiązuje stosunek pracy w prawidłowy sposób oraz czy nie zawiera umów cywilnoprawnych wtedy, gdy powinna być to umowa o pracę.

2. Ile pracownik dostaje za nadgodziny

Inspektor dowie się również, czy pracodawca przestrzega przepisów dotyczących czasu pracy i czy wypłaca pracownikom odpowiednie wynagrodzenie. Pracodawca nie może bowiem swobodnie kształtować czasu pracy zatrudnionych, a zwłaszcza zlecać im nadgodzin. Szef może zmusić podwładnego do pozostania dłużej w pracy tylko tylko w szczególnych przypadkach, a mianowicie, gdy:

• zachodzi konieczność prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowisk,
• zachodzi konieczność usunięcia awarii,
• jest to podyktowane szczególnymi potrzebami pracodawcy.

Zobacz także

Skarga w PIP na nieuczciwą konkurencję: Wypłaty pod stołem i fikcyjny wolontariat w agencjach pracy

Zapisz na później

Praca w godzinach nadliczbowych łączy się z dodatkowym wynagrodzeniem (minimum 60 proc. wynagrodzenia pracownika) oraz dodatkiem, który wynosi:

• 50 procent wynagrodzenia, jeżeli praca odbywa się w zwykły dzień pracy,
• 100 procent wynagrodzenia, jeżeli praca odbywa się w święta, niedziele czy nocą.

Zamiast płacić pracodawca może także wysłać pracownika na wolne w zamian za spędzone w pracy dodatkowe godziny.

3. Czy pracownik dostał urlop wypoczynkowy

Przepisy o czasie pracy (oraz o dniach wolnych od pracy i o urlopach wypoczynkowych) gwarantują także pracownikowi prawo do wypoczynku. Zasadniczo czas pracy nie może więc przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy. Łącznie z godzinami nadliczbowymi tygodniowo czas pracy nie może przekroczyć 48 godzin w przyjętym okresie rozliczeniowym.

Zobacz także

Giedrojć: Program Pierwsza kontrola ma już 3 miesiące. I spełnia swoją funkcję

W każdym tygodniu pracownikowi przysługuje prawo do co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku, obejmującego co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku na dobę. Ponadto każdy zatrudniony na umowę o pracę może skorzystać z corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego, który wynosi 20 dni (jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat) lub 26 dni (jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat).

4. Czy pracodawca przestrzega przepisów BHP

Inspektora pracy zainteresują też warunki, w jakich wykonywana jest praca - do obowiązków pracodawcy należy bowiem zapewnienie zatrudnionym .

Pracownik ma między innymi pracować w odpowiednio naświetlonych pomieszczeniach, chronionych przed hałasem i w których panuje określona przepisami temperatura. Zatrudniony powinien mieć też dostęp do wody pitnej i odpowiednie ubranie robocze. Więcej na ten temat dowiesz się z naszej galerii:

Za nieprzestrzeganie przepisów firma może zostać ukarana karą grzywny w wysokości od 1 tys. do 30 tys. zł. Sam inspektor pracy może nałożyć mandat w wysokości od 1 tys. do 2 tys., a w przypadku tzw. recydywy - do 5 tys. zł. Maksymalną karę może nałożyć natomiast sąd. Jeżeli naruszenie przepisów nosi znamiona przestępstwa, zawiadamiany jest z kolei prokurator.