„ Facet, który powiedział »wolę mieć szczęście niż umiejętności«, miał głębokie zrozumienie ludzkiego losu”. Tym cytatem Woody Allen rozpoczyna film „Wszystko gra”, historię o tym, jak bardzo sukces w życiu może zależeć od łutu szczęścia. Czy ekonomia może mieć na ten temat w ogóle coś do powiedzenia? Okazuje się, że nawet sporo.
Zacznijmy od zdefiniowania, czym jest szczęście – albo pech. Nazywamy tak zjawiska, które są poza bezpośrednią kontrolą człowieka, a które rzutują na powodzenie jego działań. Obejmują zatem to, czego byśmy się intuicyjnie spodziewali, czyli trafienie szóstki w totka czy wygranie w ruletkę w kasynie. Jednak w ten zakres wchodzi też wiele innych czynników, takich jak np. liczebność kohorty, w której ktoś się urodził, zmiany w popycie (albo podaży), których doświadczymy w toku kariery itp. Bardzo pożyteczną analogię zaproponował Robert Frank z Cornell University, utożsamiając szczęście i pech z wiatrem podczas jazdy na rowerze. Jeśli wieje wiatr przeciwny, pokonanie tego samego odcinka wymaga większego wysiłku. Ta analogia pozwala oddzielić rolę wysiłku od roli czynników zewnętrznych: bez wysiłku rowerzysta nigdzie nie dojedzie, nawet przy pomyślnym wietrze. Analogia ta pozwala dostrzec także inny istotny czynnik: nie wszystkie wiatry są tak samo odczuwalne. Większą uwagę zwraca wiatr przeciwny niż wiatr pomocny, co w ekonomii przetłumaczylibyśmy tak: ludzie przegrani mają większą świadomość doświadczonego pecha niż ludzie wygrani – „szczęścia”.
Bądź na bieżąco ze zmianami w prawie i podatkach.
Czytaj raporty, analizy i wyjaśnienia ekspertów.
Bądź na bieżąco ze zmianami w prawie i podatkach.
Czytaj raporty, analizy i wyjaśnienia ekspertów.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.