Budowę Muzeum Historii Żydów Polskich - pierwszego i na razie jedynego tak dużego, kompleksowego muzeum poświęconego Żydom w Polsce - zainaugurowano uroczyście we wtorek w Warszawie na placu przed Pomnikiem Bohaterów Getta.

Muzeum Historii Żydów Polskich jest wspólną inicjatywą władz Warszawy, Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny. Tworzy je międzynarodowy zespół, którym kieruje dyrektor muzeum Jerzy Halbersztadt.

"Stoimy w miejscu, w którym firma zajmująca się budową naszego muzeum wykonała dziś pierwszy wykop. W tym samym miejscu stała ostatnia - przed powstaniem w getcie warszawskim - siedziba rady żydowskiej miasta Warszawy. Tu także kilka lat temu przeprowadziliśmy badania archeologiczne i odsłoniliśmy fundamenty, które dzisiaj zostały ponownie odkryte" - mówił podczas wtorkowej uroczystości Halbersztadt.

"Doszliśmy do wniosku, że nie będziemy dziś inscenizowali dłubania szpadlami w ziemi - jak to zwykle bywa, ale zaprosimy naszych gości, aby zechcieli symbolicznie rozpocząć rozbiórkę dawnych fundamentu w odsłoniętym wykopie, w miejscu gdzie stanie nowe muzeum" - tłumaczył dyrektor MHŻP.

Minister kultury Bogdan Zdrojewski nazwał powstające Muzeum "bardzo ważnym adresem na mapie Europy i świata"

Zebrani na uroczystości goście, m.in. minister kultury Bogdan Zdrojewski, prezydent m.st. Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz, przewodniczący Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny Marian Turski i współprzewodniczący Północnoamerykańskiego Komitetu Wspierania Budowy Muzeum Zygmunt Rolat wykopywali z ziemi po jednej cegle i wkładali je do szklanego pojemnika.

Prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz zaakcentowała, że Muzeum Historii Żydów Polskich powstaje w Warszawie, ale nie jest to sprawa lokalna, warszawska. "Nie jest, bowiem sprawą lokalną budowanie mostów opartych na szacunku i zrozumieniu wspólnej historii. To będzie piękne muzeum, interaktywne, oryginalne i niebanalne. Będzie to muzeum, pokazujące bogactwo życia, pomimo tego, że stanie w miejscu naznaczonym śmiercią" - oceniła Gronkiewicz-Waltz.

Minister kultury Bogdan Zdrojewski nazwał powstające Muzeum "bardzo ważnym adresem na mapie Europy i świata". "To adres kluczowy z punktu widzenia pamięci, nauki, historii. Czas związany z przygotowaniem muzeum, pomimo że długi, nie jest zmarnowany. Udało się, bowiem ustalić dobrego wykonawcę, mamy świetny projekt budynku, a co najważniejsze - ważny jest program tej instytucji" - mówił Zdrojewski. W jego opinii Warszawa jest najlepszą możliwą lokalizacją dla tego MHŻP. "Miasto dotknięte w czasie II wojny światowej takimi stratami, okupione takimi kosztami, w którym zniszczono tak wiele elementów materialnego dziedzictwa Polaków i Żydów powinno mieć takie muzeum" - podkreślił.

MHŻP powstanie w Warszawie naprzeciwko pomnika Bohaterów Getta

Marcin Święcicki, stojący na czele Komitetu Wspierania Budowy Muzeum w Polsce powiedział, że muzeum pokaże swoim gościom to, co Holokaust miał zniszczyć - wielką kulturę, tradycję i obyczajowość, cywilizację. "Z m.in. Izraela i USA przyjeżdżają do Polski ludzie, którzy szukają tu swych korzeni i oglądają miejsca Zagłady. Chcemy, by zobaczyli również jak żyli ich przodkowie, kiedyś, na tych terenach" - mówił Święcicki.

Wtorkową uroczystość uświetnił koncert muzyki synagogalnej, w wykonaniu światowej sławy kantorów, którzy wieczorem wystąpią również w teatrze Wielkim-Operze Narodowej.

MHŻP powstanie w Warszawie naprzeciwko pomnika Bohaterów Getta. Zgodnie z projektem autorstwa fińskiego architekta Rainera Mahlamaki, będzie miało ponad 12 tys. mkw. powierzchni użytkowej, z czego blisko 5 tys. mkw. zajmie wystawa główna i wystawy czasowe. Na górnym poziomie mają się znajdować m.in. sala kinowa i sale konferencyjne, pomieszczenia centrum edukacyjnego oraz wystawy okresowe. Stała ekspozycja ma zająć dolny, podziemny poziom.

Inicjatorem utworzenia muzeum było Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny

Jedną trzecią przyszłego budynku zajmie wystawa główna. Muzeum pokaże historię Żydów w Polsce poczynając od najwcześniejszego osadnictwa, poprzez przywileje nadane im przez władców w XIII wieku, "złotą erę" polskich Żydów przypadającą na XVI i XVII wiek, zagładę oraz to, co pozostało po zagładzie w powojennej Polsce.

Inicjatorem utworzenia muzeum było Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny. W 2005 roku ogłoszono werdykt jury na projekt placówki, w roku 2006 została podpisana umowa pomiędzy Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego i m.st. Warszawa a projektantami muzeum, zaś w czerwcu 2007 roku w obecności prezydenta Lecha Kaczyńskiego i byłego prezydenta Niemiec Richarda von Weizsaeckera odbyło się uroczyste wmurowanie aktu erekcyjnego.

17 czerwca prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz, minister kultury Bogdan Zdrojewski, dyrektor Stołecznego Zarządu Rozbudowy Miasta Paweł Barański i prezes zarządu Polimex-Mostostal Konrad Jaskóła - podpisali w stołecznym Ratuszu umowę na budowę Muzeum Historii Żydów Polskich. Umowa opiewa na ponad 152 mln zł. Placówka ma powstać do marca 2012 roku.