"Niżyński. Zapiski z otchłani" - recenzja

Teatr polubił Wacława Niżyńskiego. Monodram Kamila Maćkowiaka o genialnym rosyjskim tancerzu przez kilka lat szedł kompletami w łódzkim Teatrze Jaracza, a teraz ma być przeniesiony do Polskiego w Warszawie. Rozgłosem cieszył się też „Bóg Niżyński” z Rafałem Gąsowskim, zrealizowany przez Piotra Tomaszuka w Wierszalinie. Przyznam, że nie lubiłem tych spektakli. Maćkowiak, owszem, wykorzystywał w tej roli warsztat baletmistrza, ale zdawał mi się minoderyjny, do upadłego zakochany w sobie w tej roli. Gąsowski grał ciekawiej, akcentując narastający trans Niżyńskiego. Tyle że wpadał przy tym w pułapkę aktorskiej histerii, co zamiast wzmacniać, osłabiało efekt. Geniusz i szaleniec w jednej osobie. Tancerz idealny i nieprzystosowany do życia idiota. Takie połączenie każdy aktor potraktuje niczym dar od losu. Gdyby ktoś zdecydował się nakręcić w Stanach film o Niżyńskim, odtwórca tej roli niejako z klucza stałby się pewnym kandydatem do Oscara. Tymczasem w skali zadania i w tym, jak jest ono efektowne, tkwi również pułapka. Grać Niżyńskiego oznacza bowiem zagrać Boga. To nic, że kalekiego, obolałego, pozbawionego władzy nawet nad sobą samym. To jednak wciąż jest Bóg. Jeśli ktoś zbyt mocno w to uwierzy, niechybnie skazuje się na karykaturę. Grzegorz Mielczarek w krakowskim przedstawieniu Józefa Opalskiego nie gra Boga.