Schrony, zasoby i alarmowanie mieszkańców. Trwa rejestracja na konferencję Bezpieczny Samorząd

Ustawa buduje system, który ma chronić mieszkańców nie tylko w przypadku działań wojennych, lecz także podczas klęsk żywiołowych, awarii infrastruktury, poważnych zakłóceń dostaw czy innych sytuacji kryzysowych. Ochrona ludności obejmuje przygotowanie administracji i mieszkańców, ocenę ryzyka, planowanie ewakuacji i schronienia, tworzenie rezerw, utrzymywanie usług publicznych oraz organizowanie pomocy doraźnej.

Nowe zadania dla samorządów

Do najważniejszych obowiązków władz gmin należą koordynowanie działań z zakresu ochrony ludności, przygotowywanie planów, organizowanie szkoleń i ćwiczeń, ostrzeganie mieszkańców oraz planowanie obiektów zbiorowej ochrony.

Gminy muszą także regularnie oceniać stan swojej gotowości i zabezpieczać środki na realizację nowych zadań. Wdrożenie ustawy nie może pozostać zadaniem jednego referatu: wymaga współpracy całego urzędu, służb, jednostek podległych i podmiotów odpowiedzialnych za lokalną infrastrukturę.

Najtrudniejszym etapem nie jest samo odczytanie katalogu obowiązków, lecz połączenie ich w jeden działający system: od decyzji i budżetu, przez współpracę służb i spółek komunalnych, po komunikację z mieszkańcami. Bezpieczeństwa lokalnego nie da się zbudować jednym zakupem ani jednym dokumentem. Potrzebne są procedury, ćwiczenia, odpowiednie zasoby i ludzie, którzy wiedzą, co robić w pierwszych godzinach kryzysu. Jako operator akceleratora NATO DIANA poznajemy unikalne sojusznicze know-how dotyczące budowania odporności, reagowania na zagrożenia i wykorzystywania nowych technologii. Chcemy przełożyć tę wiedzę na realia polskich gmin i podzielić się nią z samorządami, aby mogły skuteczniej przygotowywać się na sytuacje kryzysowe - Andrzej Kulig, prezes zarządu, Krakowski Park Technologiczny

Zasoby na trzy dni i realne miejsca schronienia

Jednym z najbardziej konkretnych wymogów ustawy jest obowiązek zapewnienia zasobów potrzebnych do wykonywania zadań ochrony ludności przez co najmniej trzy dni trwania zagrożenia. Dotyczy to między innymi dostępu do wody i żywności, produktów leczniczych i pierwszej pomocy, wsparcia działań ratowniczych, ostrzegania mieszkańców, utrzymania łączności oraz funkcjonowania obiektów zbiorowej ochrony. Zasoby mogą być zabezpieczane poprzez własne magazyny i zapasy, ale również przez umowy gwarantujące ich dostępność w sytuacji kryzysowej.

Osobnym wyzwaniem są schrony, ukrycia i miejsca doraźnego schronienia. Gminy mają planować liczbę i pojemność takich obiektów, zlecać ocenę istniejących budynków, uznawać odpowiednie obiekty za budowle ochronne, wprowadzać informacje do centralnej ewidencji oraz informować mieszkańców o dostępnych miejscach. Oznacza to konieczność połączenia inwentaryzacji, wiedzy technicznej, planowania przestrzennego, finansowania i skutecznej komunikacji.

Realizacja tych obowiązków będzie wymagała także wieloletniego planowania finansowego. Ustawa przewiduje ujmowanie zadań ochrony ludności w budżetach jednostek samorządu terytorialnego, a równocześnie możliwość otrzymywania dotacji celowych z budżetu państwa. W zależności od warunków umowy dotacja na zadania własne może pokryć do 100 procent kosztów przedsięwzięcia. Środki mogą być przeznaczane między innymi na zasoby, sprzęt teleinformatyczny, bazy magazynowe, budowle ochronne, szkolenia i edukację.

Od przepisów do procedur

Praktycznym aspektom wdrażania nowych regulacji będzie poświęcona bezpłatna konferencja Bezpieczny Samorząd, organizowana przez Krakowski Park Technologiczny i FORT Kraków. Wydarzenie odbędzie się 26 października 2026 roku w Dworze w Tomaszowicach pod Krakowem.

W programie znajdą się między innymi zagadnienia związane z podziałem odpowiedzialności w systemie OLiOC, budowaniem lokalnej odporności, finansowaniem zadań, przygotowaniem schronów oraz cyberbezpieczeństwem urzędu. O wdrażaniu systemu na poziomie lokalnym opowiedzą przedstawiciele samorządów, w tym gminy Ochotnica Dolna. Uczestnicy poznają także doświadczenia burmistrzów Nysy i Głuchołaz z powodzi w 2024 roku oraz wnioski ukraińskich miast i gmin funkcjonujących w warunkach wojny. Pełna agenda konferencji dostępna jest na jej stronie internetowej.

Konferencja jest adresowana zarówno do wójtów, burmistrzów, prezydentów miast i starostów, jak i do sekretarzy gmin, koordynatorów zarządzania kryzysowego, przedstawicieli służb, spółek komunalnych oraz osób odpowiedzialnych za wodociągi, energetykę, transport, telekomunikację i pozostałe elementy infrastruktury niezbędnej do funkcjonowania lokalnych społeczności. Każdy z uczestników otrzyma imienny certyfikat poświadczający nabycie nowych kompetencji.

Uzupełnieniem rozmów o przepisach i doświadczeniach samorządów będą prezentacje firm uczestniczących w programie akceleracyjnym FORT-u Kraków „Nowe technologie dla bezpieczeństwa samorządów”. Rozwijane przez nie rozwiązania dotyczą między innymi komunikacji kryzysowej, cyberbezpieczeństwa, monitoringu, integracji danych, ochrony obiektów oraz infrastruktury wodno-komunalnej. Technologie będą prezentowane w kontekście konkretnych zadań administracji lokalnej, a nie jako odrębna ekspozycja produktowa.