Ostatni moment na decyzje w sprawie funduszu sołeckiego na przyszły rok

Fundusz sołecki jest formą partycypacji społeczności lokalnej w wydatkowaniu środków budżetowych. Ma on normatywne podstawy w przepisach ustawy z 21 lutego 2014 r. o funduszu sołeckim (Dz.U. z 2014 r. poz. 301; dalej: u.f.s.). Istotą funduszu sołeckiego jest to, że gmina realizująca zadania w trybie tej ustawy może liczyć na zwrot części wydatków z budżetu państwa w formie dotacji celowej. Zwrot ten obejmuje wydatki wykonane w roku poprzedzającym rok budżetowy, z tym że wysokość wydatków stanowiąca podstawę obliczenia zwrotu nie może przekroczyć wysokości środków ujętych w informacji przekazanej przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) na zasadach podanych w art. 3 u.f.s. Wymaga jednak podkreślenia, że możliwość skorzystania z dobrodziejstwa zwrotu jest uwarunkowana koniecznością spełnienia wymogów określonych ustawą.

Ważny termin

Podstawowym warunkiem, jaki trzeba spełnić, by otrzymać środki z budżetu państwa, jest podjęcie stosownej uchwały w terminie do końca marca. Mówi o tym art. 2 ust. 1 u.f.p., który stanowi, że rada gminy rozstrzyga o wyodrębnieniu w budżecie gminy środków stanowiących fundusz, podejmując uchwałę, w której wyraża zgodę albo nie wyraża zgody na wyodrębnienie funduszu. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 2 uchwała podjęta po 31 marca roku poprzedzającego rok budżetowy, którego dotyczy, jest nieważna. Z kolei zasady podejmowania uchwały uregulowano w art. 2 ust. 3 i 4 ustawy o funduszu sołeckim. Ten pierwszy przesądza, że uchwała o wyrażeniu zgody na wyodrębnienie funduszu ma zastosowanie do kolejnych lat budżetowych następujących po roku, w którym została podjęta. Zgodnie zaś z ust. 4 uchwała o niewyrażeniu zgody na wyodrębnienie funduszu ma zastosowanie wyłącznie do roku budżetowego następującego po roku, w którym została podjęta. Niestety określanie czasokresu stosowania uchwały o wyrażeniu zgody/niewyrażeniu zgody na wyodrębnienie funduszu stwarza JST problemy. I tak Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie w uchwale nr 9.142.2019 z 16 kwietnia 2019 r. (www.warszawa.rio.gov.pl) zakwestionowało uchwałę rady gminy w sprawie wyrażenia zgody na wyodrębnienie funduszu sołeckiego w budżecie gminy na 2020 r. W argumentacji prawnej organ nadzoru przypomniał, że w świetle art. 2 ust. 3 u.f.s. uchwała o wyrażeniu zgody na wyodrębnienie funduszu ma zastosowanie do kolejnych lat budżetowych następujących po roku, w którym została podjęta. Jak wyjaśniono, „Rada Gminy podejmując uchwałę o wyrażeniu zgody na wyodrębnienie środków stanowiących fundusz sołecki, nie może ograniczyć decyzji tylko do 2020 r., gdyż istotnie narusza tym art. 2 ust. 3 u.f.s., zgodnie z którym decyzja rady o wyodrębnieniu funduszu sołeckiego, podjęta w roku poprzedzającym rok, na który wyodrębnia się fundusz, jest ważna w każdym roku budżetowym (bez ograniczenia) następującym po roku, w którym została podjęta”. Ostatecznie uznano, że rada gminy, wyodrębniając fundusz sołecki wyłącznie do 2020 r., dokonała nieuprawnionej modyfikacji zakresu czasowego obowiązywania, czym istotnie naruszyła art. 2 ust. 3 u.f.s.

O tym, że prawidłowo zredagowana uchwała w sprawie wyrażenia zgody na wyodrębnienie funduszu sołeckiego powinna dotyczyć następujących lat po roku budżetowym, a nie tylko ściśle określonego roku budżetowego, wskazano również w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 24 września 2015 r. (sygn. akt I SA/Ol 414/15). W orzeczeniu tym m.in. czytamy, że „podejmując uchwałę o wyrażeniu zgody na wyodrębnienie w budżecie środków funduszu sołeckiego, gmina nie mogła ograniczyć tego wyodrębnienia wyłącznie do (…) roku, skoro musi mieć ono zastosowanie do kolejnych lat następujących po roku, w którym uchwała została podjęta. Wskazanie w par. 1 badanej uchwały, że wyraża się zgodę na wyodrębnienie środków funduszu sołeckiego w budżecie gminy jedynie w (….) r., bez odniesienia do kolejnych lat budżetowych, słusznie zostało ocenione przez organ za naruszenie powołanego art. 2 ust. 3 ustawy o funduszu sołeckim i bez znaczenia pozostaje w tym przypadku argumentacja rady gminy, że intencją takiego zapisu nie było ograniczenie funkcjonowania funduszu sołeckiego wyłącznie do (…) r. czy odwoływanie się do słusznego interesu społecznego, jako ważnego kryterium, które organ nadzorczy powinien mieć na uwadze w procesie oceny legalności uchwały”. Finalnie stwierdzono, że „wyrażając zgodę na wyodrębnienie funduszu sołeckiego w budżecie gminy jedynie w roku (…), rada gminy przekroczyła swoje kompetencje wynikające z treści cyt. wyżej art. 2 ust. 3 ustawy”.