Co oznacza symbol przyczyny niepełnosprawności 01-U? Czy taki kod w 2026 roku uprawnia do szczególnych przywilejów? Od czego zależy rozmiar wsparcia przysługującego osobie z niepełnosprawnością? Odpowiadamy na ważne pytania.
Co oznacza symbol przyczyny niepełnosprawności 01-U?
W orzeczeniu znajduje się wiele istotnych elementów m.in. to na jaki okres jest ono wydane i jaki stopień przyznała komisja. Ważnym czynnikiem są też wskazania oraz symbole przyczyn niepełnosprawności.
Symbol przyczyny niepełnosprawności zawarty w orzeczeniu odzwierciedla rozpoznanie uszkodzenia lub choroby, która niezależnie od przyczyny jej powstania powoduje zaburzenia funkcji organizmu oraz ograniczenia w wykonywaniu czynności życiowych i aktywności społecznej osoby zainteresowanej lub dziecka.
W orzeczeniu może się znaleźć kilka różnych symboli (np. 01-U, 05-R, 04-O), ale nie więcej niż trzy.
Ważne
Symbol przyczyny niepełnosprawności 01-U jest związany z tzw. niepełnosprawnością intelektualną. Oznacza on upośledzenie umysłowe począwszy od upośledzenia w stopniu umiarkowanym.
W praktyce zatem taki kod w orzeczeniu będą miały osoby z umiarkowanym lub wyższym stopniem zaburzeń rozwoju intelektualnego, określonego według skali Wechslera.
Do czego w MOPS uprawnia orzeczenie 01-U w 2026 roku?
Warto podkreślić, iż w każdym przypadku zakres możliwego wsparcia będzie w dużej mierze zależał od przyznanego stopnia niepełnosprawności.
Tak jest przykładowo w przypadku zasiłku pielęgnacyjnego, który gminy przyznają w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek mogą otrzymać dzieci z niepełnosprawnościami czy seniorzy, którzy ukończyli 75 lat. Wsparcie przysługuje też osobom ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Orzeczenie o stopniu umiarkowanym uprawnia do zasiłku, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia. Zasiłek przyznaje się bez względu na dochód.
Ośrodki pomocy społecznej świadczą również usługi opiekuńcze oraz specjalistyczne usługi opiekuńcze. Osobę wymagającą całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącą samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania, można skierować do domu pomocy społecznej. Istnieje kilka typów DPS-ów m.in. dla osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie. Zazwyczaj wybór takiej placówki jest ostatnim wyborem w sytuacji, gdy osobie z niepełnosprawnością nie można pomóc w inny sposób.
Orzeczenie 01-U a pomoc z PFRON w 2026 roku
Dla osób z niepełnosprawnością intelektualną pomocne mogą okazać się turnusy rehabilitacyjne. PFRON może przyznać dofinansowanie do takiego pobytu. Co do zasady obowiązują tu progi dochodowe, jednak ich przekroczenie nie powoduje od razu, iż dopłata nie zostanie przyznana. W takim przypadku stosuje się bowiem tzw. zasadę złotówka za złotówkę. Aktualnie najwyższe możliwe do uzyskania kwoty dofinansowań wynoszą w zależność od stopnia niepełnosprawności (znacznego, umiarkowanego, lekkiego) odpowiednio 2759 zł, 2 483 zł, 2 299 zł. W określonych przypadkach dofinansowanie można uzyskać też do pobytu opiekuna. O szczegóły warto pytać w swoim ośrodku pomocy rodzinie.
Warto pamiętać, iż upośledzenie umysłowe należy do tzw. schorzeń specjalnych. Takie schorzenia dają prawo pracodawcy do uzyskania wyższego dofinansowania z Państwowego Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych do zatrudnienia takiego pracownika. Co do zasady, pracodawcy przysługuje ze środków PFRON miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia niepełnosprawnego pracownika w wysokości:
• 2 760 zł - na pracownika ze znacznym stopniem niepełnosprawności;
• 1 550 zł - na pracownika z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności;
• 575 zł – na pracownika z lekkim stopniem niepełnosprawności.
W przypadku osób z orzeczonymi chorobami psychicznymi (02-P), upośledzeniem umysłowym (01-U), całościowymi zaburzeniami rozwojowymi (12-C), epilepsją (06-E) oraz niewidomych (04-O stopień znaczny i umiarkowany), powyższe kwoty zwiększa się o:
• 1 380 zł - dla pracowników ze znacznym stopniem niepełnosprawności (łącznie dofinansowanie wynosi 4140 zł);
• 1 035 zł - dla pracowników z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności (łącznie dofinansowanie wynosi 2585 zł);
• 690 zł - dla pracowników z lekkim stopniem niepełnosprawności (łącznie dofinansowanie wynosi 1265 zł).
Zobacz również: Brak publikacji wyroku w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego blokuje opiekunów
Czy z orzeczeniem 01-U można otrzymać świadczenie wspierające z ZUS-u?
Przepisy nie określają listy chorób, na które można otrzymać świadczenie wspierające. Jeśli osoba niepełnosprawnością intelektualną ma potrzebę wsparcia, to może otrzymać świadczenie wspierające. Ważnym warunkiem jest tu uzyskanie przynajmniej 70 punktów w decyzji wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności (WZON). Dopiero po uprawomocnieniu się takiej decyzji można złożyć wniosek do ZUS o świadczenie.
Symbol 01-U w orzeczeniu w 2026 roku [FAQ]
Czy orzeczenie 01-U uprawnia do bezpłatnych przejazdów komunikacją miejską?
Czy z kodem 01-U otrzymam kartę parkingową?
Czy osoba z niepełnosprawnością intelektualną musi być ubezwłasnowolniona?
Podstawa prawna
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (j. t. Dz.U. z 2025 r., poz. 913; ost. zm. Dz. U. z 2025 r., poz. 1746);
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (j. t. Dz.U. z 2021 r., poz. 857; ost. zm. Dz. U. z 2025 r., poz. 1033).
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu