„Pracownik socjalny chciał ze mną przeprowadzić wywiad środowiskowy, jednak odmówiłam. Czy w tej sytuacji gmina nie przyzna mi zasiłku celowego?” – pyta pani Anna.
Odmowa przyznania zasiłku z pomocy społecznej. Jakie są przepisy?
Należy pamiętać, iż w określonych sytuacjach brak współdziałania z pracownikiem socjalnym może być podstawą odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej czy ograniczenia jego wysokości.
Stanowi o tym art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
Przykład
„Wydanie przez organ decyzji rozstrzygającej w przedmiocie zasiłku musi zostać poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym, którego elementem koniecznym, zgodnie z art. 106 ust. 4 u.p.s. jest wywiad środowiskowy, bądź jego uaktualnienie. Jak podkreśla się w judykaturze sądów administracyjnych, rodzinny wywiad środowiskowy jest szczególnym rodzajem dowodu przewidzianym w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i pełni on w sprawach pomocowych niezwykle ważną rolę. Przeprowadza się go w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia oraz korzystających ze świadczeń. Jest on ustawowo określonym sposobem zbierania informacji, rozmową z osobą starającą się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej (i jej rodziną), szczególnym rodzajem postępowania dowodowego. Rodzinny wywiad środowiskowy ma ukazać w sposób wszechstronny sytuację osoby i rodziny starającej się o przyznanie świadczenia lub korzystającej z pomocy. Na jego podstawie pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji określonego podmiotu i formułuje wnioski dotyczące planowania pomocy, które są podstawą rozstrzygnięcia sprawy. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest obligatoryjną czynnością organu przed dokonaniem rozstrzygnięcia w sprawie w drodze decyzji administracyjnej przyznającej prawo do świadczenia z pomocy społecznej lub takiego prawa odmawiającej” – podkreślił przykładowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku 30 lica 2024 r. (II SA/Łd 139/24).
Przykład
„Warunkiem udzielenia wsparcia przez organy pomocy społecznej jest współdziałanie z pracownikami socjalnymi. Jak bowiem wskazano w art. 11 ust. 2 u.p.s. m.in. brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny może stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Osoba występująca o świadczenia z pomocy społecznej nie może pozostawać bierna w ustaleniu okoliczności, które mogą świadczyć na jej korzyść. Wręcz przeciwnie, to od klienta pomocy społecznej należy oczekiwać chociażby minimum współpracy z pracownikiem socjalnym” – uzasadnił z kolei WSA w Łodzi w wyroku w 12 lipca 2024 r. (II SA/Łd 129/24).
Odmowa zasiłku również w przypadku marnotrawienia świadczeń
Warto też pamiętać, iż ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania czy tez przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego mogą mieć miejsce w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych.
Podsumowanie
Współdziałanie z pracownikiem socjalnym jest kluczowe dla przyznania zasiłków z pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego. Jeśli nie występują zatem ważne okoliczności uniemożliwiające przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, to warto w nim aktywnie uczestniczyć. Pamiętajmy też, iż każdy przypadek może być inny, dlatego powinien być oceniany indywidualnie.
Podstawa prawna
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j. t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1283; ost. zm. Dz. U. z 2024 r., poz. 1572);
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu