biegli sądowi

Sądy coraz częściej przerzucają na pełnomocników osób poszkodowanych z powodu błędów medycznych odpowiedzialność za znalezienie biegłego. Jeśli ci go nie znajdą, postępowania są zawieszane

- Na listach biegłych pojawiają się osoby przypadkowe, a funkcjonują także instytucje, o których niewiele wiadomo – ani o tym, jakie mają wyposażenie, ani o tym, kto wydaje opinie w ich imieniu - mówi prof. dr hab. Dariusz Zuba, 
dyrektor Instytutu Ekspertyz Sądowych im. prof. dr. Jana Sehna w Krakowie.

Certyfikacja ekspertów, z których wiedzy korzystają sądy, będzie się odbywała stopniowo. Zajmą się tym specjalne komisje. Oceniane będą również instytucje, których rola dziś nierzadko sprowadza się jedynie do podzlecania ekspertyz.

Kondycja psychiczna dzieci jest coraz gorsza, tymczasem brakuje specjalistów, a system opiniowania w sprawach z udziałem najmłodszych kuleje – alarmują uczestnicy konferencji „Adwokat dla rodziny – interdyscyplinarne ujęcie dobra dziecka”.

Regulacja prowadzenia dowodów z opinii biegłych w sprawach dotyczących nowych technologii jest daleka od ideału. Nie zwalnia to jednak profesjonalnych pełnomocników z obowiązku podjęcia takich działań, jakie już w obecnym stanie prawnym są możliwe i które zwiększają szanse na sprawne i rzetelne przygotowanie opinii - pisze Michał Grodziewicz, counsel, adwokat, kancelaria Olesiński i Wspólnicy. 

Rzecznik praw obywatelskich napisał do ministra sprawiedliwości w sprawie wynagrodzeń biegłych sądowych. Już dziś stawka godzinowa dla biegłego jest niewiele wyższa od wynagrodzenia minimalnego. 

Większy zakres informacji o biegłych sądowych oraz jednoznaczne przesądzenie, że to minister sprawiedliwości jest administratorem ich danych osobowych – takie zmiany zakłada projekt nowelizacji ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2072 ze zm.).

Słabością dotychczas obowiązującego systemu wynagradzania biegłych w sprawach cywilnych była nieatrakcyjność stawek wynagrodzenia. Sporządzanie opinii było mało lukratywnym zajęciem dla najlepszych specjalistów, a w konsekwencji część z nich wolała zająć się pracą zawodową i prywatnym opiniowaniem.

- Propozycje Ministerstwa Sprawiedliwości z początku 2019 r., które zmierzały w kierunku wprowadzenia systemowego kontrolowania kwalifikacji, szły w dobrym kierunku - mówi w wywiadzie dla DGP Marcin Wolny, adwokat z Helsińskiej Fundacja Praw Człowieka.

Jeżeli opinia medyczna dwóch lekarzy jest jednoznaczna i wyklucza błąd medyczny lub nieprawidłowości w diagnostyce, nie ma potrzeby powoływania kolejnych biegłych.

W sprawach frankowych często opinie biegłych są kluczowe. Już teraz sporządzanie ich trwa nawet do 6 miesięcy, a ten czas wciąż się wydłuża. Jeśli po ostatnim wyroku TSUE przybędzie pozwów, liczba biegłych może być niewystarczająca. Dodatkowo niskie stawki i opóźnienia w płatnościach zniechęcają do przyjmowania zleceń. Sądy uspokajają, że opiniodawców nie zabraknie i będą posiłkować się nimi spoza właściwości miejscowej. Eksperci z kolei ostrzegają, że realnym zagrożeniem jest wydłużenie czasu trwania postępowań, a ewentualne powoływanie osób bez doświadczenia może wpłynąć na jakość ekspertyz.

Jedna z kluczowych reform nie wejdzie w życie w tej kadencji. Pierwotny projekt budził wiele wątpliwości ekspertów.

Nie ma powodu, by dyskryminować biegłych ad hoc. Należy też odpowiednio wyceniać pracę przy cięższych sprawach. To clou stanowiska Ministerstwa Sprawiedliwości, które przekazało w ostatni piątek do konsultacji projekt nowelizacji rozporządzenia w sprawie określania stawek wynagrodzenia biegłych, taryf zryczałtowanych oraz sposobu dokumentowania wydatków niezbędnych dla wydania opinii w postępowaniu karnym.

Sędziowie zbyt często opierają rozstrzygnięcia wyłącznie na opinii biegłych sądowych, bez ich samodzielnej i krytycznej analizy. A zarazem poziom merytoryczny wielu opinii jest niski.