Spółdzielnie mieszkaniowe wciąż nie mają dostępu do większości programów finansowania termomodernizacji. Związek Rewizyjny apeluje do Sejmu o zmianę przepisów, aby mogły modernizować budynki i wymieniać nieefektywne źródła ciepła.
Związek Rewizyjny Spółdzielni Mieszkaniowych RP zwrócił się 2 marca br. do Komisji do Spraw Petycji Sejmu RP o podjęcie inicjatywy legislacyjnej w sprawie zmiany ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (t.j. Dz.U. 2008 nr 233 poz. 1459).
Postulaty spółdzielni
W swojej petycji związek rewizyjny apeluje o zapewnienie spółdzielniom mieszkaniowym realnego dostępu do dotacji na termomodernizację budynków, wymianę nieefektywnych źródeł ciepła, modernizację infrastruktury ciepłowniczej oraz montaż instalacji odnawialnych źródeł energii.
Postuluje też, aby w ustawie zagwarantować ciągłość finansowania premii poprzez wprowadzenie mechanizmu automatycznego zasilania Funduszu Termomodernizacji i Remontów. Dzięki temu ryzyko wstrzymywania naborów wniosków w ciągu roku zostałoby wyeliminowane.
W petycji pojawia się też postulat podniesienia premii termomodernizacyjnej dla budynków wielolokalowych w spółdzielniach oraz pełne finansowanie audytów energetycznych dla słabiej zarządzanych spółdzielni popegeerowskich. To ma ułatwić przeprowadzanie termomodernizacji i odciążyć fundusze remontowe tych spółdzielni.
Ponadto związek proponuje wprowadzenie preferencyjnych warunków wsparcia dla małych spółdzielni popegeerowskich, które z uwagi na specyfikę powstania oraz brak wystarczających funduszy remontowych, w tym wkładu własnego, pozostają obecnie wykluczone z możliwości pozyskiwania środków na poprawę efektywności energetycznej i wymianę źródeł ciepła.
Unijne wymogi
Zdaniem związku pilna zmiana przepisów ustawy jest konieczna, ponieważ rośnie luka między wymaganiami prawa unijnego i krajowego a realnymi możliwościami finansowymi spółdzielni mieszkaniowych.
Obowiązki wynikające z polityki klimatycznej Unii Europejskiej, w szczególności z pakietu „Fit for 55” oraz znowelizowanej dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (EPBD), nakładają na państwa członkowskie konieczność osiągnięcia konkretnych celów w zakresie efektywności energetycznej.
Regulacje te dotyczą nie tylko nowo wznoszonych, lecz także użytkowanych budynków i obejmują wymagania w zakresie poprawy charakterystyki energetycznej, określenia trajektorii progresywnej renowacji dla budynków mieszkalnych, zapewnienia infrastruktury dla zrównoważonej mobilności oraz stosowania automatyki, monitoringu i systemów.
Luka termomodernizacyjna
Z analiz przeprowadzonych przez związek wynika, że potrzeby termomodernizacyjne w zasobach spółdzielczych wciąż są bardzo duże. Z danych przekazanych związkowi w 2021 r. przez 257 spółdzielni mieszkaniowych wynika, że tylko 14 proc. z nich nie planowało dalszych prac termomodernizacyjnych, uznając, że proces został już zakończony. Może się jednak okazać, że w świetle wymogów określonych w Krajowym Planie Renowacji Budynków dotychczas wykonane prace nie są wystarczające.
Jednocześnie 86 proc. spółdzielni wskazało na konieczność dalszego prowadzenia prac, takich jak docieplenie ścian zewnętrznych i stropodachów czy wymiana stolarki okiennej i drzwiowej w częściach wspólnych. Około 18 proc. zadeklarowało potrzebę wymiany źródeł ciepła, najczęściej węglowych, 9 proc. konieczność modernizacji węzłów cieplnych, sieci cieplnych lub podłączenia do miejskiej sieci ciepłowniczej, natomiast 8 proc. wskazało na potrzebę budowy węzłów ciepłej wody użytkowej w związku z likwidacją piecyków gazowych w lokalach mieszkalnych.
Środki unijne dla spółdzielni
Związek zwraca też uwagę, że obowiązujące mechanizmy wsparcia nie odpowiadają realiom funkcjonowania spółdzielni. W perspektywie finansowej 2014–2020 spółdzielnie mieszkaniowe były w wielu przypadkach wykluczane z możliwości ubiegania się o środki unijne, zarówno w programie krajowym, jak i w regionalnych programach operacyjnych. W niektórych województwach nie zostały w ogóle uwzględnione jako beneficjenci, a w innych ustalone linie demarkacyjne lub wysokie progi wartości projektów w Programie Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko w praktyce eliminowały większość spółdzielni z dostępu do wsparcia.
Poważnym problemem jest również likwidacja nieekologicznych źródeł ciepła. Przyczyną braku modernizacji kotłowni węglowych jest przede wszystkim niedobór środków finansowych, a specyfika rozliczania ciepła w budynkach wielolokalowych, wynikająca z art. 45a prawa energetycznego, uniemożliwia naliczanie zysku od dostawy ciepła do budynków własnych, co utrudnia kumulowanie środków lub zaciąganie kredytów na inwestycje.
Spółdzielnie mieszkaniowe są w praktyce wykluczone z większości publicznych programów wspierających poprawę efektywności energetycznej budynków i modernizację źródeł ciepła, choć zarządzają znaczną częścią zasobów wielorodzinnych w Polsce.
W 2020 r. Związek zwrócił się do Ministra Klimatu i Środowiska o zapewnienie wsparcia finansowego dla modernizacji kotłowni należących do spółdzielni. Resort potwierdził zasadność postulatu i zapowiedział działania w tym zakresie, jednak programy takie jak „Czyste Powietrze”, „Stop Smog”, „Ciepłe Mieszkanie” czy „Ciepłownictwo Powiatowe” są w praktyce kierowane głównie do osób fizycznych, wspólnot mieszkaniowych, samorządów i spółek komunalnych.
Związek przypomina, że Społeczny Fundusz Klimatyczny jest elementem pakietu legislacyjnego „Fit for 55”. W jego ramach państwa członkowskie mają otrzymać środki na wsparcie osób najbardziej dotkniętych lub zagrożonych ubóstwem energetycznym oraz transportowym. W Planie Społeczno-Klimatycznym, który był przedmiotem konsultacji społecznych w 2025 r., przedstawiono działania planowane przez rząd w celu ograniczenia zjawiska ubóstwa energetycznego i transportowego w Polsce.
W toku konsultacji związek zwrócił się pismem z 23 czerwca 2025 r. do Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej o uwzględnienie w Komponencie C1 – sektor budynków – inwestycji dotyczących poprawy efektywności energetycznej budynków, ograniczenia zużycia paliw oraz zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych, ze wskazaniem spółdzielni mieszkaniowych jako beneficjentów wsparcia finansowego.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu