Urlop i świadczenie pracy: 4 obowiązki pracownika odchodzącego z firmy

Jeżeli umowa o pracę rozwiązuje się na skutek upływu czasu, na jaki kontrakt został zawarty, to żadne działania ze strony pracownika czy pracodawcy nie są wymagane. Natomiast pozostałe tryby rozwiązania umowy - za porozumieniem stron, z zachowaniem lub bez zachowana okresu wypowiedzenia - wymagają podjęcia konkretnych działań nie tylko ze strony pracodawcy. Także pracownik ma obowiązki, kiedy odchodzi z firmy.

1. Wypowiedzenie umowy

Najłatwiejszym sposobem na opuszczenie firmy przez pracownika jest w sprawie rozwiązania umowy - w ten sposób można pominąć obowiązujące terminy i okresy wypowiedzenia. Pracownik może ustalić w porozumieniu z pracodawcą, kiedy ustaje stosunek pracy. Dla pracownika rozwiązanie umowy za porozumieniem stron może mieć  negatywne konsekwencje - między innymi nie przysługują mu dni wolne na poszukiwanie pracy, może też później nie dostać zasiłku dla bezrobotnych.

Do zakończenia stosunku pracy może dojść także poprzez złożenie przez pracownika stosownego oświadczenia woli (w przypadku przepisy dotyczą tych, które zawarto na okres dłuższy niż sześć miesięcy z możliwością ich wypowiedzenia). Pracownik, który chce w ten sposób rozwiązać umowę, powinien doręczyć pracodawcy dokument na piśmie, oznaczony datą i zawierający informację dotyczącą okresu wypowiedzenia. Nie musi natomiast podawać powodu odejścia z firmy.

Pracownik może także rozwiązać umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia, kiedy:

• otrzymał orzeczenie lekarskie stwierdzające szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na jego zdrowie, a pracodawca nie przeniósł go w terminie wskazanym w orzeczeniu lekarskim do innej pracy, odpowiedniej ze względu na stan jego zdrowia i kwalifikacje zawodowe,

• pracodawca dopuścił się wobec niego ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków.

Wypowiedzenie powinno mieć formę pisemną i zawierać informację o przyczynach, które uzasadniają takie rozwiązanie stosunku pracy.

2. Pracownik nadal świadczy pracę

Natomiast w samym okresie wypowiedzenia zasadniczo nie zmieniają się uprawnienia i obowiązki zarówno pracownika, jak i pracodawcy. Zatrudniony ma więc między innymi prawo do wynagrodzenia na takim samym poziomie, świadczeń socjalnych czy odprawy pracowniczej.

Jednak jednocześnie pracownik ma obowiązek , chyba że pracodawca zwolni go z tego obowiązku. Od 22 lutego 2016 roku zmieniły się przepisy i możliwość zwalniania pracowników z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia została prawnie uregulowana. Pracodawca może więc jednostronnie zwolnić podwładnego z od świadczenia pracy i nie może już żądać powrotu pracownika do firmy.

3. Wykorzystanie urlopu wypoczynkowego

Pracownik musi także . Pracodawca ma bowiem obowiązek udzielić pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym ten nabył do niego prawo, lub w wyjątkowych sytuacjach najpóźniej do końca 30 września na­stępnego roku kalendarzowego.

Firma musi więc obligatoryjnie wysłać pracownika na zaległy urlop wypoczynkowy do końca trzeciego kwartału, nawet jeśli podwładny odmawia uzgodnienia terminu wypoczynku. W wypadku bowiem, gdy pracodawca tego nie zrobi, naruszy przepisy prawa pracy, za co grozi kara grzywny od 1 do 30 tys. zł.

Pracodawca może więc samodzielnie, bez uzgadniania i planowania terminu wysłać pracownika na zaległy urlop (o ile wykaże, że zwracał się do pracownika o zaplanowanie wykorzystania urlopu, a ten ignorował takie wnioski), tym bardziej, że nie może mu za te dni wypłacić ekwiwalentu pieniężnego.

4. Rozliczenie się z pracodawcą

Wreszcie przed końcem wypowiedzenia pracownik musi rozliczyć się z pracodawcą, czyli przede wszystkim zwrócić powierzone mu przez firmę mienie. Chodzi między innymi o stój roboczy, sprzęty jak telefon komórkowy, komputer czy służbowy samochód, należy też w określonym terminie opuścić zakładowe mieszkanie.

Zwrotowi podlega również pożyczka z funduszu socjalnego, a zasady spłaty powinny zostać uregulowane w regulaminie wewnętrznym firmy. Zazwyczaj zakładowe przepisy zakładają, że pomoc musi zostać zwrócona w całości, w przypadku na przykład rozwiązania umowy przez pracownika za wypowiedzeniem lub rozwiązania umowy przez pracodawcę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Jednak niedopuszczalne jest zapisanie w regulaminie, że pożyczka powinna być w całości spłacona w razie rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem przez pracodawcę.