Praca na zwolnieniu lekarskim: Zobacz, kiedy chory straci zasiłek

Ubezpieczony pracownik, który jest niezdolny do pracy i przebywa na zwolnieniu lekarskim ma prawo do wynagrodzenia, a w razie przedłużającej się choroby - do zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego. W ten sposób pracownikowi stwarzane są warunki jak najszybszego odzyskania pełnej zdolności do pracy.

Tak więc, jak orzekł Sąd Najwyższy (wyrok z dnia 16 listopada 2000 r., sygn. I PKN 44/00), w czasie przebywania za zwolnieniu pracownik powinien stosować się do wskazań lekarskich i nie podejmować czynności, które mogłyby przedłużyć niezdolność do pracy. Do takich czynności należy między innymi . O rozpoczęciu pracy nie decyduje przy tym charakter stosunku prawnego, ale rodzaj wykonywanych czynności - praca zarobkowa to więc nie tylko podjęcie zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, ale wszelkie działania prowadzące do osiągnięcia korzyści majątkowej, w tym aktywność na podstawie umów cywilnoprawnych czy samozatrudnienia.

Nie liczy się także, w jakim wymiarze praca jest wykonywana (pełny lub częściowy wymiar), czy znacznie obciąża organizm pracownik. Bez znaczenia jest także cel i motywacja samego zatrudnionego. Potwierdził to Trybunał Konstytucyjny (wyrok z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. SK 18/13), zaznaczając, że chory czerpiący przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy-zlecenia, nie może tłumaczyć się tym, że podjęte zadania miały cel terapeutyczny. ZUS może od takiej osoby zażądać zwrotu zasiłku chorobowego.

Kiedy ZUS zabierze zasiłek chorobowy

Zasiłek chorobowy ma bowiem pracownikowi zrekompensować dochody jakie mógłby osiągnąć, gdyby pracował. Jeżeli więc pracownik wykonuje w okresie niezdolności pracę zarobkową to - zgodnie z ustawą świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego - .

ZUS zabierze świadczenie nawet wtedy, gdy wykonywane przez pracownika czynności nie obciążały w istotny sposób organizmu chorego i nie pozostawały sprzeczności z zaleconym leczeniem (wyrok SN z dnia 5 kwietnia 2005r., sygn. I UK 370/04).

Jak wynika z rozstrzygnięć sądowych, do utraty prawa do zasiłku chorobowego nie dojdzie tylko w przypadku, gdy aktywność zarobkowa na zwolnieniu ma charakter sporadyczny, incydentalny i jest wymuszona okolicznościami niezależnymi od pracownika. Przykładowo może chodzić o udział w posiedzeniach rady nadzorczej spółdzielni mieszkaniowej stanowiącego formę społecznej działalności niektórych jej członków (wyrok SN z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. I UK 606/12) lub udział w posiedzeniach rady nadzorczej spółdzielni mieszkaniowej, której dana osoba jest członkiem (wyrok SN z dnia 04 listopada 2009 r., I UK 140/09).

Czy pracownik straci posadę za prace na zwolnieniu?

W większości przypadków samo nadużycie zwolnienia lekarskiego nie narusza podstawowych obowiązków pracownika, uzasadniających wypowiedzenie umowy choremu pracownikowi.

Jednak w przypadku, gdy pracownik podejmuje czynności prowadzące do przedłużenia nieobecności w pracy, jednocześnie godzące w dobro pracodawcy, a dodatkowo, gdy działania te są sprzeczne z obowiązkami zatrudnionego (lojalność wobec pracodawcy; obowiązek świadczenia pracy i usprawiedliwienia nieobecności) - to może dojść do ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, co może skutkować dyscyplinarnym zwolnieniem pracownika. Tak orzekł Sąd Najwyższy (wyrok z dnia 1 lipca 1999 r., I PKN 136/99).

Ustawa z 25 czerwca 1999 r o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2005 r. nr 31, poz. 267 ze zm.)