Dodatki stażowe i jubileuszówki nie mogą być wypłacane na zasadach gorszych niż w sferze budżetowej [STANOWISKO MRPiPS]

Nowe zasady obliczenia staży pracy wejdą w życie 1 stycznia 2026 r. w odniesieniu do pracodawców ze sfery budżetowej, natomiast w odniesieniu do pozostałych pracodawców – 1 maja 2026 r.

Obie grupy pracodawców będą zobowiązane do ustalenia i przeliczenia okresu zatrudnienia koniecznego do obliczenia urlopu wypoczynkowego (z 20 na 26 dni) oraz ustalenia uprawnienia do urlopu wychowawczego (wymagany okres zatrudnienia to 6 miesięcy).

Dodatki stażowe i nagrody jubileuszowe – jakie zasady wypłaty?

Pracodawców ze sfery budżetowej czekają także obowiązki związane z przeliczeniem dodatków stażowych oraz nagród jubileuszowych. Prawo do takich składników mają zagwarantowane ustawowo np. pracownicy samorządowi oraz członkowie korpusu służby cywilnej.

Pracodawcy spoza sfery budżetowej nie są zobowiązani do wypłacania takich składników, mogą jednak je wprowadzić, najczęściej zostaną one określone w układzie zbiorowym pracy lub regulaminie wynagradzania. Skoro te składniki są nieobowiązkowe, to mogłaby pojawić się wątpliwość, czy jak już pracodawca zdecydował się je wprowadzić, to czy musi naliczać je na takich samych zasadach jak pracodawcy ze sfery budżetowej. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wydało dla DGP stanowisko na ten temat.[RAMKA poniżej]

To jedynie przykładowe, najczęstsze składniki, ale analogiczne zasady należy zastosować także do innych, przewidzianych u danego pracodawcy składników lub uprawnień.

Zasady obliczenia stażu pracy – pracodawcy spoza sfery budżetowej

Jak wynika z odpowiedzi MRPiPS, jeśli już pracodawcy zdecydują się na wprowadzenie tych składników, pracownicy nie mogą znajdować się pod tym względem w sytuacji gorszej niż pracownicy sfery budżetowej. Ministerstwo zwróciło uwagę na art. 9 § 2 k.p., zgodnie z którym postanowienia regulaminów, układów lub statutów nie mogą być mniej korzystne dla pracowników niż przepisy kodeksu pracy i innych ustaw. A to oznacza, że także zakładowe zasady obliczania stażu pracy nie mogą być gorsze niż ustawowe zasady określone w kodeksie pracy.

Zatem pracodawca spoza sfery finansów publicznych nie może zawrzeć w swoich wewnątrzzakładowych aktach prawnych postanowień, którymi z okresu zatrudnienia wymaganego do nabycia prawa do określonego składnika lub uprawnienia zostaną wyłączone okresy wymienione w art. 302¹ kodeksu pracy (np. wykonywanie umów cywilnoprawnych, wykonywanie pozarolniczej działalności).

Zasady wypłaty nagrody jubileuszowej - pracodawcy spoza sfery budżetowej

Zasady wypłaty tych składników w odniesieniu do pracodawców sfery budżetowej są określone zazwyczaj w przepisach wykonawczych do przepisów ustawowych przewidujących prawo do tych składników. I tak np. w odniesieniu do pracowników samorządowych zasady wypłaty zostały zawarte w ustawie z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych, a szczegóły rozporządzenia Rady Ministrów z 25 października 2021 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych. Przepisy zapobiegają np. wypłacie podwójnych nagród jubileuszowych (par. 8 ust. 9 rozporządzenia), gdy pracownik nabyłby prawo jednocześnie do dwóch lub więcej nagród jubileuszowych. Podobne zasady przewidziane są dla innych grup pracowników sfery budżetowej.

Zasady te nie mają oczywiście zastosowania do pracodawców spoza sfery budżetowej. Jeśli pracodawcy nie mają takich ograniczeń zawartych w swoich układach zbiorowych lub regulaminie wynagradzania, to może się okazać, że na podstawie tych przepisów wewnątrzzakładowych pracownik nabędzie prawo do jednocześnie kilku nagród. Do stwierdzenia, czy tak będzie, konieczna jest jednak analiza konkretnych aktów obowiązujących u pracodawcy.

Jakie okresy będzie można doliczyć do stażu pracy?

Po wejściu w życie nowych przepisów do okresu zatrudnienia będzie można doliczyć:

• prowadzenie pozarolniczej działalności (prowadzenie działalności gospodarczej oraz bycie: wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o., wspólnikiem spółki osobowej, akcjonariuszem prostej spółki akcyjnej, komplementariuszem w SKA, twórcą, artystą, osobą wykonującą wolny zawód, osobą prowadzącą placówkę oświatową) oraz współpraca przy jej prowadzeniu, o ile zostały opłacone składki za ten okres;
• prowadzenia działalności gospodarczej podczas korzystania z ulgi na start;
• współpraca przy prowadzeniu działalności gospodarczej, gdy przedsiębiorca korzystał z ulgi na start, o ile zostały opłacone składki za ten okres;
• wykonywanie umowy zlecenia (umowy o świadczenie usług i umowy agencyjnej) i współpraca przy jej prowadzeniu, w tym także wykonywania tego rodzaju umów w czasie studiów, gdy nie odprowadzano składek za zleceniobiorcę;
• członkostwo w spółdzielni rolniczej/kółku rolniczym;
• okres, na jaki prowadzący działalność gospodarczą lub jego współpracownik przerwał pracę zarobkową, aby opiekować się dzieckiem, a ZUS opłacił składki.

W tym ostatnim przypadku chodzi o podleganie ubezpieczeniom na podstawie art. 6a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z jego ust. 1 obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają m.in. osoby sprawujące osobistą opiekę nad dzieckiem, które:

• prowadziły pozarolniczą działalność gospodarczą przez okres co najmniej 6 miesięcy i zaprzestały jej prowadzenia;
• współpracowały przy prowadzeniu działalności gospodarczej przez okres co najmniej 6 miesięcy z osobami, i które zaprzestały tej współpracy.

Jeśli przedsiębiorca lub współpracownik przedsiębiorcy w przeszłości przerwali działalność lub współpracę z powodu konieczności opieki nad dzieckiem i zgłosili się do ZUS, to okres ten zostanie im zaliczony do okresu zatrudnienia (ogólnego stażu pracy).

Jak pracownicy udowodnią dodatkowy okres zatrudnienia?

Dodatkowe okresy zatrudnienia trzeba będzie udowodnić za pomocą zaświadczeń otrzymanych z ZUS. W zależności od tego, o jaki okres chodzi, będzie to zaświadczenie o:

• opłaceniu za dany okres składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe: (pozarolnicza działalność, współpraca przy prowadzeniu pozarolniczej działalności oraz przy prowadzeniu działalności w okresie korzystania z ulgi na start, zawieszenie działalności za czas opieki nad dzieckiem, zaprzestanie współpracy na czas opieki nad dzieckiem);
• podleganiu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (wykonywanie umów cywilnoprawnych i współpraca przy ich wykonywaniu, członkostwo w rolniczych spółdzielniach);
• zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego (korzystanie z ulgi na start).

W niektórych przypadkach ZUS nie będzie mógł wydać zaświadczenia ani o podleganiu ubezpieczeniu, ani o opłaceniu składek, ani o zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego, ponieważ okresy te nie podlegały zgłoszeniu do żadnych ubezpieczeń.

Będzie to dotyczyło m.in.:

• okresów wykonywania zlecenia podczas nauki w szkole wyższej;
• okresy wykonywania zlecenia lub działalności gospodarczej sprzed 1999 r.;
• okresów wykonywania za granicą pracy zarobkowej innej niż stosunek pracy.

W tych przypadkach pracownik wnioskujący o zaliczenie tych okresów do okresu zatrudnienia musi przedstawić pracodawcy inne dokumenty potwierdzające ich wykonywanie. Kodeks pracy nie wprowadza ograniczeń w zakresie tych dokumentów. Ostateczna decyzja o uznaniu tych okresów za udowodnione należy do pracodawców, a w razie odmowy pracownikowi przysługuje prawo do wystąpienia z odpowiednim powództwem do sądu.