Startujemy z serią siedmiu specjalnych wydań Poradnika GP, w których będziemy radzić przedsiębiorcom, jak mogą sobie pomóc w sytuacji spowolnienia gospodarczego. Mamy nadzieję, że zgromadzone w jednym miejscu wskazówki pomogą usystematyzować wiedzę i skutecznie stawić czoło wyzwaniom.
Rozważ, jak się przygotować
Jednym z działań, jakie powinna podjąć obecnie niemal każda firma, jest przeprowadzenie analizy aktualnej kondycji. Nawet jeśli okaże się, że sytuacja jest całkiem dobra, to warto poczynić pewne działania naprawcze, aby być gotowym na przyszłe wyzwania
Pandemia koronawirusa, potem wojna w Ukrainie, a następnie kryzys energetyczny oraz szybki wzrost inflacji odbijają się na sytuacji wszystkich podmiotów gospodarczych. A wiele wskazuje, że to nie koniec - prognozy zakładają, że sytuacja może się pogorszyć. Ostatnie wydarzenia są dowodem, że kryzys może pojawić się w każdej chwili i dotknąć każdego przedsiębiorcę. Trzeba wówczas działać szybko, aby ograniczyć negatywne skutki i uchronić firmę przed najgorszym, czyli ewentualnym bankructwem.
Zanim jednak przedsiębiorca podejmie jakiekolwiek działania, powinien dobrze przeanalizować sytuację swojej firmy, aby ocenić, w jakiej faktycznie znajduje się kondycji. Celem jest nie tylko znalezienie słabych punktów, by je wzmocnić, lecz także ocena, czy są to tylko przejściowe kłopoty, czy też sytuacja jest na tyle poważna, że trzeba zacząć formalny proces restrukturyzacji albo też przyszedł już czas na ogłoszenie upadłości (zob. „Co wtedy, gdy sytuacja jest bardzo poważna” na s. B3).
Bardzo często, zanim pojawi się prawdziwy kryzys (i w konsekwencji stan niewypłacalności), przedsiębiorca może zaobserwować pojawiające się pojedyncze sytuacje kryzysowe, które same w sobie nie stanowią bezpośredniego zagrożenia dla dalszej kontynuacji działalności, ale jeśli nie zostaną w porę zażegnane, mogą doprowadzić do poważnych kłopotów, a może nawet do stanu niewypłacalności - którego konsekwencją może być konieczność złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Trzeba tu zastrzec, że każda sytuacja kryzysowa jest inna. Jej przebieg często w dużej mierze zależy od charakteru przedsiębiorstwa. Coś, co sprawdzało się kiedyś, nie zawsze przyniesie pożądane skutki w przyszłości, dlatego do każdego kryzysu należy podchodzić w sposób indywidualny i na bieżąco dopasowywać plan działania do realiów panujących na rynku. Niemniej jednak zazwyczaj kryzys sprawia, że niemal każda firma staje przed koniecznością podejmowania ciężkich i niekiedy ryzykownych decyzji odnoszących się do obszaru finansów (np. strata pieniędzy), struktury (np. zmniejszenie zatrudnienia) czy wizerunku przedsiębiorstwa (np. utrata reputacji). Aby temu zapobiec, kluczowe jest odpowiednie przygotowanie na możliwość wystąpienia sytuacji kryzysowej. Nie jest to łatwe zadanie, gdyż niejednokrotnie wymaga podejmowania szybkich kroków i rozwiązywania pojawiających się na bieżąco napiętych sytuacji. Jeśli jednak przedsiębiorca wypracuje skuteczny plan działania na wypadek sytuacji awaryjnej, który będzie zawierał instrukcje i wskazówki co do dalszych działań, to istnieje większa szansa na wyjście z kryzysu obronną ręką.
W tym poradniku skupimy się jednak na przedsiębiorcach, których sytuacja jest jeszcze na tyle dobra, że nie zachodzi u nich stan niewypłacalności, ale warto już teraz podjąć pewne działania, by poprawić swoją kondycję i dostosować się do zmieniającego się otoczenia (co nie oznacza, że nie znajdą tu dla siebie wskazówek ci, którzy popadli w prawdziwe kłopoty - ale dla nich przewidujemy kolejne odcinki cyklu poradników). Opisujemy zatem, jak ocenić sytuację swojego przedsiębiorstwa, kiedy w grę wchodzą działania naprawcze, a kiedy wymagane jest już wejście na ścieżkę formalnej restrukturyzacji. Podpowiadamy, jakie można podjąć działania naprawcze i zabezpieczające, aby w przyszłości ewentualny głębszy kryzys nie dotknął firmy jeszcze silniej. W kolejnych poradnikach szerzej opiszemy bardziej radykalne działania, m.in. pogłębiając tematy związane z odzyskiwaniem należności, zwolnieniami pracowników, restrukturyzacją firmy.
Sprawdź zatem, czy twoja firma jest w kryzysie, i zaplanuj co dalej.
Analiza sytuacji
Jeśli chcemy zapobiec poważnym kryzysom w firmie, to musimy zacząć od rzetelnej analizy sytuacji przedsiębiorstwa. Konieczne jest spojrzenie na całe przedsiębiorstwo, zarówno w aspekcie jego otoczenia, jak i sytuacji wewnętrznej. Celem jest ujawnienie wszystkich możliwości, ale i ryzyk czy zagrożeń wynikających z aktualnej sytuacji firmy. Najczęściej analiza składa się z dwóch części: analizy otoczenia rynkowego, w której uwzględnia się czynniki makroekonomiczne, oraz analizy wewnętrznych zasobów firmy. Analiza zewnętrzna pozwala zidentyfikować procesy oraz zjawiska, które nie zachodzą bezpośrednio w przedsiębiorstwie, ale na nie oddziałują, chodzi o procesy globalne, które wpływają na przedsiębiorstwo pośrednio. Głównymi elementami makrootoczenia są m.in. poziom inflacji, stopa bezrobocia, stopa procentowa, otoczenie polityczno-prawne, w tym prawo podatkowe czy handlowe, polityka inwestycyjna rządu, ale oczywiście też konflikty zbrojne. Celem analizy wewnętrznej natomiast jest identyfikacja mocnych i słabych stron przedsiębiorstwa. Do analizowanych elementów należą zasoby i struktura organizacji, finanse firmy, kadry, logistyka, marketing czy sprzedaż w firmie.
Do analizy sytuacji przedsiębiorstwa wykorzystywane są różne metody i narzędzia. Do często stosowanych należą: analiza SWOT (zgłębiająca mocne i słabe strony firmy, stojące przed nią szanse i zagrożenia), analiza portfolio czy analiza sytuacji ze względu na cykl życia produktów.
Oczywiście czynnikiem, który ma ogromne znaczenie zarówno w przypadku jednoosobowych działalności gospodarczych, jak i większych firm, jest przede wszystkim kondycja finansowa przedsiębiorstwa. Analiza pod tym kątem polega przede wszystkim na sprawdzeniu sytuacji finansowej przedsiębiorstwa, by zweryfikować wypłacalność firmy i ewentualnie ocenić, czy już nie wystąpiły przesłanki do uruchomienia trybów nadzwyczajnych, jak postępowanie restrukturyzacyjne, a nawet ogłoszenie upadłości. W celu jej dokonania konieczna jest analiza podstawowych dokumentów finansowych firmy, w tym bilansu oraz rachunku zysków i strat, a także rachunku przepływów pieniężnych.
Załóż konto lub zaloguj się
i zyskaj dostęp na 14 dni za darmo.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.