Zamiast pelletu wsypują pestki. Mają nawet ponad 20 MJ/kg

Przez lata pestki pozostające po przemysłowym przetwarzaniu wiśni traktowano przede wszystkim jako produkt uboczny, który trzeba było zagospodarować. Z punktu widzenia energetyki mają jednak cechy pozwalające wykorzystywać je jako biomasę. Są twarde, po wysuszeniu zawierają stosunkowo niewiele wody i mają wysoką wartość energetyczną.

Potwierdzają to badania naukowe. W polskich analizach poświęconych energetycznemu wykorzystaniu pestek wiśni wskazywano wartość opałową na poziomie około 19,2 MJ/kg. W nowszym badaniu opublikowanym w 2025 r. w czasopiśmie „Energies” wartość opałowa rozdrobnionych pestek, liczona dla suchej masy, wyniosła 22,326 MJ/kg. Trzeba przy tym podkreślić, że wynik laboratoryjny dla suchej masy nie powinien być bezpośrednio utożsamiany z parametrami każdej partii paliwa dostępnego na rynku. Wilgotność, pozostałości miąższu, sposób przechowywania i przygotowania pestek mogą istotnie zmienić ich rzeczywistą wartość użytkową.

Dla porównania certyfikowany pellet drzewny ENplus A1 musi osiągać wartość opałową co najmniej 4,6 kWh/kg, czyli około 16,5 MJ/kg. Typowe dobrej jakości pellety osiągają około 17–19 MJ/kg. Oznacza to, że pod względem ilości energii zawartej w kilogramie paliwa odpowiednio przygotowane pestki wiśni mogą być z pelletem porównywalne, a w określonych warunkach nawet osiągać wyższe wartości.

Pestki wiśni tańsze niż pellet przede wszystkim tam, gdzie są łatwo dostępne

Największą zaletą pestek wiśni może być jednak nie ich kaloryczność, lecz cena. Dotyczy to przede wszystkim terenów, na których działają zakłady przetwórstwa owocowego. Dla przedsiębiorstwa pestka jest pozostałością powstającą podczas drylowania i produkcji soków, koncentratów, przetworów czy mrożonek. Jeżeli taki surowiec może zostać odebrany lokalnie i nie wymaga kosztownego transportu na dużą odległość, jego cena może być wyraźnie niższa od ceny certyfikowanego pelletu.

GLOBENERGIA, opisując w lutym 2026 r. alternatywne rodzaje biomasy, wskazywała, że pestki owoców mogą osiągać około 17–20 MJ/kg i być stosowane jako paliwo w niektórych instalacjach. Podobne zastosowanie znajduje także biomasa powstająca z pestek śliwek oraz innych produktów ubocznych przetwórstwa rolno-spożywczego.

Nie ma jednak jednej ogólnopolskiej ceny pestek wiśni, którą można byłoby bezpośrednio zestawić z ceną tony pelletu. Rynek tego surowca jest znacznie mniej ustandaryzowany. Koszt zależy m.in. od regionu, sezonu, wilgotności materiału, sposobu oczyszczenia i wielkości dostawy. W praktyce największą przewagę cenową mogą więc uzyskać odbiorcy mający dostęp do lokalnego dostawcy.

Nie każdy kocioł na pellet może spalać pestki wiśni

To najważniejsze zastrzeżenie. Wysoka wartość opałowa nie oznacza automatycznie, że pestki wiśni są zamiennikiem pelletu możliwym do zastosowania w każdym urządzeniu.

Certyfikowany pellet ma bardzo precyzyjnie określone parametry. Standard ENplus A1 przewiduje m.in. średnicę pelletu wynoszącą 6 lub 8 mm, wilgotność nieprzekraczającą 10 proc., zawartość popiołu do 0,7 proc. suchej masy oraz minimalną wartość opałową 4,6 kWh/kg. Ujednolicony kształt i rozmiar granulatu nie są przypadkowe. Podajniki ślimakowe, palniki oraz systemy sterowania kotłów projektuje się właśnie pod kątem paliwa o określonej geometrii i charakterystyce spalania.

Pestka wiśni ma zupełnie inny kształt. Jest twarda, nieregularna i może mieć różną wielkość. W praktyce oznacza to możliwość innej pracy podajnika, konieczność zmiany ilości podawanego paliwa i powietrza oraz odmienne zachowanie samego palnika.

Dlatego przed wykorzystaniem pestek należy sprawdzić instrukcję konkretnego kotła. Jeżeli producent dopuszcza wyłącznie pellet drzewny określonej klasy, stosowanie innego paliwa może być niezgodne z wymaganiami urządzenia. Z punktu widzenia użytkownika znaczenie ma również możliwość utraty gwarancji albo powstania problemów technicznych wynikających ze spalania paliwa, do którego kocioł nie został zaprojektowany.

Wytyczne ENplus wskazują, że w małych instalacjach grzewczych o mocy do około 100 kW powinien być wykorzystywany przede wszystkim pellet klasy ENplus A1. Zastosowanie paliwa o innych właściwościach powinno być zgodne z wymaganiami producenta urządzenia.

Pestki wiśni wymagają odpowiedniego wysuszenia

Drugim warunkiem jest jakość samego surowca. Świeże pestki pochodzące bezpośrednio z przetwórstwa mogą zawierać wodę oraz pozostałości miąższu. W takiej postaci nie są jeszcze pełnowartościowym paliwem.

Im większa wilgotność biomasy, tym większa część energii podczas spalania zostanie zużyta na odparowanie wody zamiast na ogrzewanie domu. Wilgotny materiał może także sprzyjać powstawaniu osadów i pogarszać warunki spalania.

Pestki przeznaczone do celów opałowych powinny więc zostać oczyszczone i dokładnie wysuszone. Istotne jest również ich przechowywanie w suchym miejscu. Pod tym względem zasada jest podobna jak w przypadku pelletu, który również należy chronić przed zawilgoceniem.

Pestki wiśni i pellet różnią się ilością popiołu

Przy wyborze paliwa nie można patrzeć wyłącznie na wartość opałową. Certyfikowany pellet ENplus A1 musi spełniać restrykcyjne wymagania również dotyczące zawartości popiołu. Jego udział nie może przekraczać 0,7 proc. suchej masy.

Biomasa rolnicza i pozostałości przemysłu spożywczego mogą zachowywać się podczas spalania inaczej niż czysty pellet drzewny. Znaczenie ma nie tylko ilość popiołu, lecz również jego skład i temperatura topnienia. W nieodpowiednio ustawionym palniku może dochodzić do tworzenia spieków, pogorszenia przepływu powietrza i konieczności częstszego czyszczenia urządzenia.

Badania nad spalaniem pestek wiśni wskazują również na różnice w emisji poszczególnych składników spalin w porównaniu z pelletem drzewnym. To kolejny argument przemawiający za tym, aby nie traktować pestek jako uniwersalnego zamiennika możliwego do wykorzystania bez zmiany parametrów pracy kotła.

Pestki wiśni jako element gospodarki obiegu zamkniętego

Energetyczne wykorzystanie pestek ma jeszcze jeden wymiar. Pozwala wykorzystać produkt uboczny przemysłu spożywczego zamiast przeznaczać osobny surowiec wyłącznie na produkcję paliwa.

Takie rozwiązanie wpisuje się w gospodarkę obiegu zamkniętego: materiał pozostający po jednym procesie produkcyjnym staje się surowcem energetycznym dla kolejnego zastosowania. Największy sens ekonomiczny i środowiskowy ma to przede wszystkim lokalnie, kiedy pestki nie muszą być przewożone setki kilometrów.

Pestki wiśni mogą więc rzeczywiście ograniczyć zużycie pelletu lub w odpowiednio przystosowanych instalacjach stać się podstawowym paliwem. Nie jest to jednak rozwiązanie dla każdego domu. Przed zakupem większej ilości takiego opału trzeba sprawdzić dopuszczone przez producenta kotła rodzaje paliwa, parametry podajnika i palnika oraz jakość oferowanych pestek. Sama wysoka kaloryczność nie wystarcza, aby uznać je za bezpośredni zamiennik certyfikowanego pelletu.

Źródła:

• GLOBENERGIA, materiał dotyczący alternatywnych paliw dla pelletu z 6 lutego 2026 r.
• European Pellet Council, wytyczne systemu ENplus dotyczące jakości i parametrów pelletu drzewnego.
• „Energies”, badanie „Densification and Combustion of Cherry Stones”.
• „Energies”, badanie z 2025 r. dotyczące dodatku pestek wiśni do trocin i parametrów energetycznych paliwa.
• Badanie „Assessment of energetic potential of cherry stones in Poland”.
• Rozporządzenie Komisji Europejskiej dotyczące wymogów ekoprojektu dla kotłów na paliwo stałe.