800 zł miesięcznie przez 18 lat daje łącznie nawet 172 800 zł na jedno dziecko. Dla rodziny to nie jest więc drobne wsparcie, o którym można przypomnieć sobie przy okazji. Tymczasem część osób może stracić prawo do świadczenia nie dlatego, że przestała spełniać warunki programu, lecz z powodu niedopełnienia formalności dotyczących potwierdzenia tożsamości. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina, że w przypadku części obywateli Ukrainy termin na wykonanie obowiązku mija już 31 sierpnia 2026 r. Spóźnienie może mieć konsekwencje nie tylko dla statusu pobytowego, ale także dla prawa do 800 plus.
Od narodzin dziecka aż do ukończenia przez nie 18 lat rodzina może otrzymywać świadczenie wychowawcze w ramach programu „Rodzina 800+”. Aby pieniądze nadal trafiały do beneficjentów, trzeba jednak spełniać określone warunki i pilnować formalności.
W przypadku części obywateli Ukrainy kluczowe znaczenie ma teraz nie sam wniosek o świadczenie, ale potwierdzenie tożsamości. Osoby, które otrzymały numer PESEL ze statusem UKR bez okazania dokumentu tożsamości zawierającego fotografię, mają czas na uzupełnienie danych do 31 sierpnia tego roku.
Państwo zaostrza kontrolę świadczeń
Polski system świadczeń społecznych od miesięcy przechodzi zmiany, których jednym z celów jest uszczelnienie transferów pieniężnych i ograniczenie nieprawidłowości. Świadczenie wychowawcze, popularnie nazywane 800 plus, jest jednym z najważniejszych elementów tego systemu.
Każdego miesiąca Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazuje rodzicom i opiekunom pieniądze, które mają pomóc w utrzymaniu i wychowaniu dzieci. Wraz ze wzrostem wydatków publicznych coraz większe znaczenie ma jednak dokładna weryfikacja tego, czy osoby pobierające świadczenia rzeczywiście spełniają wymagane warunki.
Jednym z podstawowych założeń systemu jest to, że pomoc powinna trafiać do osób uprawnionych, które spełniają określone wymogi dotyczące między innymi pobytu i statusu prawnego. Dlatego dane znajdujące się w rejestrach muszą być aktualne i zgodne ze stanem faktycznym.
W przypadku tych, którzy zostali objęci ochroną czasową szczególne znaczenie ma status UKR przypisany do numeru PESEL. Jego utrata może bowiem oznaczać nie tylko zmianę sytuacji pobytowej, ale również utratę części uprawnień, w tym świadczeń socjalnych.
ZUS przypomina o ważnym obowiązku
Istotne zmiany wynikają z ustawy z 19 lutego 2025 r., która wprowadziła nowe zasady dotyczące pobytu, pracy, edukacji oraz prowadzenia działalności gospodarczej przez obywateli Ukrainy przebywających w Polsce. Nowe regulacje zaczęły obowiązywać 5 marca 2026 r., wraz z wygaszaniem części dotychczasowych rozwiązań.
Jednocześnie osoby objęte ochroną czasową, posiadające numer PESEL ze statusem UKR, mogą legalnie przebywać w Polsce do 4 marca 2027 r. Termin ten jest związany również z decyzją Unii Europejskiej o przedłużeniu ochrony czasowej dla obywateli Ukrainy.
Automatycznie przedłużona została również ważność między innymi wiz krajowych, zezwoleń na pobyt czasowy, kart pobytu, polskich dokumentów tożsamości cudzoziemca oraz dokumentów potwierdzających zgodę na pobyt tolerowany.
Nie oznacza to jednak, że każdy posiadacz PESEL UKR zachowa swój status bez konieczności wykonania dodatkowych czynności.
Kto musi potwierdzić tożsamość przed 31 sierpnia?
Problem dotyczy przede wszystkim osób, które otrzymały PESEL ze statusem UKR bez wcześniejszego okazania dokumentu tożsamości zawierającego fotografię.
Nowe przepisy nakładają na nie obowiązek uzupełnienia danych. Termin jest konkretny: 31 sierpnia 2026 roku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystosował w tej sprawie komunikat do obywateli Ukrainy objętych ochroną czasową. Osoby, które znalazły się w takiej sytuacji, powinny do końca sierpnia zgłosić się do właściwego urzędu gminy, miasta lub dzielnicy i przedstawić aktualny dokument tożsamości ze zdjęciem.
To szczególnie ważne dla osób, które przyjechały do Polski w pierwszych miesiącach wojny w 2022 r. W tamtym czasie część uchodźców nie miała przy sobie paszportów ani innych dokumentów ze zdjęciem.
W takich przypadkach numer PESEL UKR mógł zostać nadany na podstawie innych dokumentów pozwalających ustalić dane osoby. Mogły to być na przykład akty urodzenia lub dokumenty, które potwierdzały tożsamość, ale nie zawierały fotografii.
Dziś konieczne jest uzupełnienie tych danych i potwierdzenie tożsamości na podstawie ważnego dokumentu ze zdjęciem.
Najbardziej uważać muszą rodzice tych dzieci
Obowiązek może dotyczyć również dzieci, co jest szczególnie istotne dla rodzin pobierających 800 plus. W pierwszych miesiącach po wybuchu wojny wielu rodziców przyjeżdżało do Polski z dziećmi, które nie miały jeszcze paszportów ani innych dokumentów ze zdjęciem. W sytuacji kryzysowej najważniejsze było zapewnienie im bezpieczeństwa i możliwie szybkie uporządkowanie podstawowych formalności.
Teraz te dane trzeba jednak uzupełnić. Rodzice dzieci, którym nadano PESEL UKR bez przedstawienia dokumentu ze zdjęciem, powinni więc sprawdzić, czy ich pociechy również znajdują się w grupie objętej obowiązkiem potwierdzenia tożsamości.
Nie chodzi przy tym o ponowne składanie wniosku o 800 plus. Kluczowe jest uzupełnienie danych w rejestrze i przedstawienie ważnego dokumentu tożsamości dziecka zawierającego fotografię.
Utrata statusu UKR może oznaczać utratę 800 plus
Konsekwencje niedopełnienia formalności są poważne. Jeżeli osoba zobowiązana do potwierdzenia tożsamości nie zrobi tego do 31 sierpnia 2026 r. i nie będzie miała innej podstawy legalnego pobytu w Polsce, od 1 września może utracić ochronę czasową. Po utracie statusu UKR identyfikator zostanie zmieniony na NUE. Będzie to oznaczało formalne zakończenie ochrony czasowej.
Skutki mogą dotyczyć również innych uprawnień. Utrata statusu UKR może bowiem uniemożliwić legalne podjęcie pracy na podstawie powiadomienia składanego w powiatowym urzędzie pracy. Może również wiązać się z utratą uprawnień socjalnych, w tym prawa do świadczenia wychowawczego 800 plus.
Dlatego dla części rodzin termin 31 sierpnia ma znacznie większe znaczenie, niż mogłoby się wydawać. Niedopełnienie jednego obowiązku dotyczącego dokumentu tożsamości może bowiem pociągnąć za sobą konsekwencje wykraczające poza sam status pobytowy.
Rodzice dzieci posiadających PESEL UKR powinni więc sprawdzić, czy ich dzieci mają w rejestrze prawidłowo potwierdzoną tożsamość. W przypadku osób objętych obowiązkiem nie ma już wiele czasu.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu