Jak przywrócić państwo prawa w Polsce?

Obrona konstytucyjnego ładu w sądowni ctwie sprowadza się w zasadzie do reakcji na kolejne posunięcia obozu władzy, a w obliczu licznych, często równoległych kontrowersyjnych działań rządu trudno pokusić się o spokojny namysł nad tym, co dalej. Trzeba to jednak próbować robić. Trzeba przygotowywać się na różne scenariusze, w tym ten, kiedy do władzy dojdzie, jak się to czasem nazywa, „partia przywrócenia praworządności” czy „większość prokonstytucyjna”. W tym duchu w zeszłym tygodniu Zespół Ekspertów Prawnych i Forum Idei Fundacji im. Stefana Batorego zorganizowały dwudniową konferencję pt. „Jak przywrócić państwo prawa”. O tym, że tego rodzaju refleksja jest potrzebna, mogą świadczyć interesujące wystąpienia i dyskusje nie tylko prelegentów i komentatorów, ale i wyjątkowo licznej (i szacownej!) publiczności. Autorzy referatów za cel postawili sobie przedstawienie sposobu, w jaki możliwe byłoby w przyszłości przywrócenie skutecznego działania instytucji państwa prawa w Polsce. Kluczowym założeniem było, że musi się to dokonać z poszanowaniem wszelkich wymogów konstytucyjnych, np. hierarchii źródeł prawa, gwarancji nieusuwalności sędziów, niezależności władzy sądowniczej, zasad dobrej legislacji i ochrony praw słusznie nabytych (zob. ramka 1). Analizowaliśmy możliwe sposoby osiągnięcia tego celu, scenariusze (czasem alternatywne) przedstawione w sekwencji chronologicznej, ze wskazaniem narzędzi realizacji (uchwała Sejmu, zmiana ustawy, wznowienie postępowania, wszczęcie postępowań sądowych itp.). Przedmiotem analizy były dostępne prawne narzędzia naprawy instytucji, natomiast nie rozważaliśmy szczegółowo, czy przeprowadzenie tych działań jest realne politycznie. Dzisiaj odwołam się do wybranych wątków dyskusji na temat TK oraz KRS (nagrania wszystkich paneli można obejrzeć na facebookowym profilu Fundacji Batorego oraz w Sieciowej Telewizji Obywatelskiej Video-KOD).