Prokurator musi się spowiadać z wyników

Obowiązujący od początku roku regulamin prokuratury co prawda zniósł ten obowiązek, ale wielu szefów już zaczęło go przywracać. Odbywa się to w formie poleceń lub zarządzeń. Przełożonych prokuratorów zachęciło do tego stanowisko Prokuratury Generalnej, do którego dotarł DGP.

Sporny obowiązek

Referat posesyjny to rozwiązanie pozwalające szefom na monitorowanie wyników spraw sądowych prowadzonych przez oskarżycieli. Do stycznia 2015 r. przepisy regulaminowe zobowiązywały biorących udział w rozprawie do niezwłocznego złożenia szefowi sprawozdania z jej przebiegu i wyników wraz z własną oceną orzeczenia. Nowy regulamin zniósł to rozwiązanie (zob. infografika), choć Prokuratura Generalna była temu przeciwna. Wielokrotnie na etapie prac legislacyjnych postulowała przywrócenie tego obowiązku. Andrzej Seremet ostrzegał, że „zwolnienie prokuratorów uczestniczących w rozprawie (...) z obowiązku przedkładania referatu co do przebiegu postępowania sądowego (...) utrudni realizację obowiązków związanych z zarządzaniem prokuraturą”.

Przypominał także, że dzięki tej instytucji oceny orzeczenia dokonywał zarówno prokurator uczestniczący w rozprawie, jak i jego przełożony. Seremet tłumaczył ministerstwu, że likwidacja referatu posesyjnego jest sprzeczna z reformą procedury karnej, której podstawowym założeniem jest urzeczywistnienie odpowiedzialności oskarżyciela za wynik postępowania sądowego. PG sygnalizował, że skutkiem zniesienia referatu posesyjnego może być „osłabienie aktywności apelacyjnej i zażaleniowej prokuratury”.

Żaden z ministrów sprawiedliwości (czyli autorów prokuratorskiego regulaminu) nie dał się jednak przekonać. Prokuratura generalna znalazła więc inne rozwiązanie. „W aktualnym stanie prawnym nie ma zatem przepisu nakładającego na prokuratora obowiązek składania referatu posesyjnego. Powyższe nie oznacza jednak, że obowiązek taki nie może zostać nałożony na prokuratora” – wskazuje PG w piśmie, które przekazano szefom jednostek.

Przypomina, że wymóg taki może nałożyć prokurator przełożony. „Zarządzenie lub polecenie dotyczące obowiązku informacyjnego co do przebiegu etapu sądowego procesu karnego nie może być, co oczywiste, uznane za ingerujące w treść czynności procesowej, a więc jest prawnie dopuszczalne” – czytamy w piśmie PG. Może ono przybrać – zdaniem prokuratorskiej centrali – formę uniwersalnego zarządzenia wiążącego wszystkich prokuratorów w każdej sprawie albo indywidualnego polecenia wydanego w konkretnej sprawie. W tym przypadku polecenie takie musi być jednak włączone do akt sprawy.

Patrymonialna struktura

– przypomina jednak Jacek Skała, szef Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP.

Tłumaczy, że formalne sprawozdanie z wyniku sprawy ma rację bytu tylko w przypadku asesorów prokuratorskich. Natomiast nałożenie takiego obowiązku na prokuratorów pozostaje w sprzeczności z zasadą niezależności.

– – dodaje szef związkowców.

Po co Prokurator Generalny tylnymi drzwiami dąży do przywrócenia referatu posesyjnego? – – odpowiada Skała.

Jak mówi, dokonane przed rokiem zniesienie referatu posesyjnego podważa sens istnienia setek stanowisk funkcyjnych w prokuraturze.

– – przekonuje prok. Skała.

Jak przekonuje Mateusz Martyniuk, rzecznik prasowy Prokuratury Generalnej, szef jednostki ma prawo wydawać zarządzenia czy polecenia w tym zakresie.

– – zapewnia prok. Martyniuk.

Jego zdaniem szef jednostki powinien mieć wiedzę na temat prowadzonych postępowań, aby skutecznie kierować podległą strukturą. Rzecznik PG zwraca też uwagę, że obowiązujący par. 168 ust. 2 regulaminu daje szefowi jednostki samodzielną kompetencję do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia orzeczenia.

–– dodaje Martyniuk.