Kto i jak może zażądać stwierdzenia niegodności dziedziczenia

Czy można żądać uznania za niegodnego

Syn spadkodawcy zniszczył testament, w którym ten do spadku powołał tylko swoją córkę. Czy takie działanie powoduje, że mężczyzna nie powinien dziedziczyć?

Nabycie majątku przez spadkobiercę następuje w chwili otwarcia spadku, co ma miejsce w momencie śmierci spadkodawcy. O tym, kto w konkretnej sytuacją jest spadkobiercą, decyduje albo testament, albo – w razie jego braku – przepisy kodeksu cywilnego dotyczące dziedziczenia ustawowego. Aby otrzymać ze spadku jakąkolwiek korzyść majątkową, spadkobierca (zapisobierca oraz osoba, której należy się zachowek) musi mieć zdolność do dziedziczenia, ten bowiem, kto jej nie posiada, nie może dziedziczyć. Instytucją, która pozwala na wyłączenie określonej osoby z kręgu potencjalnych spadkobierców, jest uznanie jej za niegodną dziedziczenia. Jednak można ją zastosować tylko w pewnych sytuacjach, kiedy względy natury etycznej przemawiają za tym, aby osoba, która dopuściła się względem spadkodawcy określonych czynów, nie otrzymała po nim majątku, np. jeśli spadkodawca umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego. Należy pamiętać, że pozbawianie prawa do otrzymania udziału w spadku nie następuje z mocy prawa, a na skutek uprawomocnienia się orzeczenia sądu. Przy czym wiedza i wola spadkodawcy nie mają tu znaczenia. Jeżeli istnieje ku temu odpowiedni powód, każdy, kto ma w tym interes, może wytoczyć stosowne powództwo, chyba że spadkodawca, znając przyczynę uzasadniającą niegodność, przebaczył spadkobiercy. Jednak przebaczenie nie zawsze będzie wchodziło w grę, niektóre bowiem zdarzenia mogą mieć miejsce już po otwarciu spadku, np. ukrycie czy zniszczenie testamentu.