sołtys

Od 30 marca 2027 r. zmienią się reguły dotyczące tego, kto może kandydować do organów sołectw, dzielnic i osiedli oraz kiedy traci on swoją funkcję. Ustawodawca wprowadza wymóg posiadania prawa wybieralności do rady gminy jako warunek kandydowania na sołtysa i do innych organów jednostek pomocniczych, a także tworzy zamknięty, ustawowy katalog przyczyn wygaśnięcia mandatu. Nowe przepisy obejmą nie tylko przyszłe wybory, lecz również osoby już pełniące te funkcje.

Od bieżącego roku zmieniła się procedura związana z uchwalaniem funduszy sołeckich w gminach. Czy wójt może odrzucić tylko jedno przedsięwzięcie, a nie cały wniosek? Ile czasu ma na weryfikację wniosku? W jakim terminie sołtys musi dostarczyć włodarzowi ponowny wniosek? Kto może odrzucić ponowny wniosek, jeśli nadal zawiera on wady? Odpowiadamy na te i inne pytania.

Rady gmin mają swobodę w kształtowaniu aktów prawa lokalnego określającego ustrój, organizację oraz zasady funkcjonowania danej jednostki pomocniczej, ale nie jest ona nieograniczona. Rozstrzygnięcia nadzorcze wojewodów wskazują, gdzie kończy się lokalna autonomia, a zaczyna przekroczenie ustawowych kompetencji. Wskazujemy 10 najczęstszych błędów w uchwałach rad gmin dotyczących statutów sołectw.

Choć w całej Polsce funkcjonuje ponad 40 tysięcy sołtysów, ich sytuacja finansowa oraz zakres obowiązków bywają skrajnie różne w zależności od decyzji lokalnych samorządów. Wokół tej funkcji narosło też wiele mitów – od rzekomych gwarantowanych prowizji podatkowych po procedurę samych wyborów. Jak w świetle przepisów prawa wygląda kwestia inkasa podatków, diety oraz dodatku do emerytury? Wyjaśniamy precyzyjnie, co gwarantuje ustawa, a w jakich kwestiach wojewodowie i sądy administracyjne bezwzględnie pilnują przestrzegania procedur.

W dobie rosnących kosztów utrzymania każda stała podwyżka domowego budżetu jest dla seniorów na wagę złota. Niewielu emerytów zdaje sobie jednak sprawę, że w ich zasięgu znajduje się dożywotnie świadczenie, które po tegorocznej waloryzacji wynosi blisko 4500 złotych rocznie. Co kluczowe, pieniądze te nie są przyznawane z urzędu, konieczne jest dopełnienie formalności.

Już od 1 marca 2026 roku wchodzi w życie nowa stawka comiesięcznego świadczenia, które po waloryzacji wzrośnie do kwoty 373,67 zł. Choć pieniądze te wypłacane są dożywotnio, kluczem do ich otrzymania jest spełnienie rygorystycznych warunków – w tym posiadanie co najmniej 7 lat stażu w pełnieniu funkcji społecznej. Mowa o dodatku dla byłych sołtysów, o który wielu seniorów wciąż zapomina się upomnieć.

Od 1 stycznia br. sołtysi zyskali nowe uprawnienie: muszą być zapraszani już nie tylko na sesje rady, lecz także na posiedzenia komisji. Ta z pozoru prosta zmiana budzi jednak w praktyce wiele wątpliwości. Odpowiadamy na kilka często powtarzających się pytań.

Na wyodrębnienie w lokalnych budżetach funduszy sołeckich zdecydowało się najwięcej gmin w historii. Rekordowe będą nie tylko wydatki samorządów, lecz także zwroty z budżetu państwa za poprzedni rok. Już od 2026 r. zmieniają się także przepisy dotyczące składania wniosków w ramach funduszy sołeckich.

Ubezpieczenie sołtysów od odpowiedzialności cywilnej (OC) i następstw nieszczęśliwych wypadków (NNW) wprowadza ustawa z 12 września 2025 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o funduszu sołeckim. Nowe przepisy zaczną obowiązywać od 1 stycznia, jednak już teraz gminy mają wiele pytań dotyczących ich stosowania. Odpowiadamy na nie.

Od 1 stycznia 2026 r. włodarz będzie mógł powołać w drodze zarządzenia konwent sołtysów - czyli przewodniczących organów wykonawczych jednostek pomocniczych gminy. Instytucja uregulowana jest w art. 37d ustawy o samorządzie gminnym.

Od 1 stycznia 2026 r. przewodniczący jednostek pomocniczych zyskają nowe uprawnienia, m.in. będą mogli wejść w skład konwentu doradzającego wójtowi, zawierać umowy związane z określonym mieniem komunalnym, a także zostaną objęci ubezpieczeniami. Natomiast młodzieżowe rady sołectw, dzielnic i osiedli dostały głos w lokalnych sprawach.

Rada nie może wypłacić mu wynagrodzenia za inkaso, jeśli pobrał podatki od nieruchomości przed wejściem w życie odpowiedniej uchwały. Warunkiem jej obowiązywania jest bowiem publikacja w wojewódzkim dzienniku urzędowym

Od 16 września br. zaczną obowiązywać przepisy, które poszerzą krąg osób uprawnionych 
do sołtysowego. Dzięki nowelizacji wystarczy siedem lat pełnienia funkcji (zamiast ośmiu), 
i to niekoniecznie po 1990 r.

Od 16 września 2024 r. w życie wchodzą nowe przepisy dotyczące dodatku do emerytury, o którym niewielu seniorów słyszało. Można go pobierać od roku. Kwota dodatku wynosi obecnie 336 zł miesięcznie, a zmiany w prawie sprawiają, że więcej osób będzie mogło skorzystać z tego świadczenia. Dowiedz się, kto jest uprawniony do otrzymania dodatku i jakie dokumenty należy złożyć.

Sołtysi nie mieli wiele czasu, by nacieszyć się nowym dodatkiem emerytalnym, bowiem szybko okazało się, że wielu z nich z takiego rozwiązania nie może skorzystać. Skarg na luki w prawie wpłynęło kilka tysięcy, a z wielu wynikało, że tracą oni prawo do dodatkowych pieniędzy przez działania własnych gmin. Zmianą przepisów już zajęli się senatorowie, a Gazecie Prawnej tłumaczą, na czym polegał zaskakujący proceder.