PIK PRAWO PRACY

Środowiska walczące o ochronę sygnalistów w miejscu pracy mają teraz swoje pięć minut. Rada Unii Europejskiej przyjęła w ostatnich dniach maja dyrektywę wprowadzającą przepisy służące ochronie tajemnicy przedsiębiorstwa - i jest w niej coś, co powinno zdopingować polski rząd do nowych rozwiązań w prawie. Otóż osobom, które działając w interesie publicznym, w dobrej wierze ujawniają tajemnicę przedsiębiorstwa (tzw. sygnalizatorzy), dyrektywa gwarantuje ochronę. Co prawda znosi ona wobec nich jedynie sankcje za naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa, i to tylko w sytuacji, gdy np. pracownik demaskując nielegalne praktyki firmy, donosi o nich na zewnątrz.

Whistleblowing, czyli sygnalizowanie nieprawidłowości np. przez pracowników w miejscu zatrudnienia, nie jest zjawiskiem nowym. Jednak kwestia tego, czy sytuacja prawna sygnalistów wymaga odrębnego uregulowania, to nowy problem. W ostatnim czasie podnosi się go coraz częściej. Prawnicy, organizacje pozarządowe, a nawet instytucje publiczne (w tym również na arenie międzynarodowej) coraz mocniej postulują uregulowanie w powszechnie obowiązujących przepisach ochrony prawnej dla demaskatorów. Obecnie normy ochronne dla takich osób są wyinterpretowywane z różnego rodzaju przepisów, jednak zdaniem wielu nie są one wystarczające.

Pracownik miał wypadek służbowym pojazdem, podczas którego zniszczył przewożoną nim firmową maszynę o wartości 1 mln zł. Przyczyną zdarzenia była brawurowa jazda. Zatrudniony, mimo rażącego naruszenia obowiązków pracowniczych, nie został dotychczas ukarany karą porządkową. Czy można najpierw ukarać go naganą, a następnie zwolnić dyscyplinarnie?

Czy jeżeli umowa przedłużona do dnia porodu przekroczy ustawowe limity, kontrakt przekształci się w bezterminowy? Wydaje się, że pracodawcy nie muszą się tego obawiać. Umowa o pracę zawarta na czas określony albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu. Taką ochronę kobiet spodziewających się dziecka przewiduje art. 177 par. 3 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm., dalej: k.p.).

Pracownik przebywał na urlopie wypoczynkowym przez 40 godzin, tj. od 9 do 13 maja. Jest wynagradzany w sposób zmienny, stawką akordową, do tego dochodzi dodatek na dojazdy do pracy 150 zł i premia miesięczna uzależniona od oceny pracy i stopnia wykonania normy przydzielonych zadań. Bywa, że w niektórych miesiącach pracownik otrzymuje wyrównanie do wynagrodzenia minimalnego ze względu na brak premii lub niewypracowanie wynagrodzenia akordowego. Pracownik w poprzednich miesiącach otrzymał: w lutym – wyrównanie 30 zł, wynagrodzenie 1560 zł, premię 110 zł; w marcu – wynagrodzenie 1785 zł (z akordu), premię 120 zł, wynagrodzenie chorobowe 131,50 zł za trzy dni niezdolności do pracy; w kwietniu – wynagrodzenie 1698 zł, premię 95 zł. Jak obliczyć wynagrodzenie za majowy urlop? Czy wlicza się tu wyrównanie do minimalnego wynagrodzenia?

Z orzecznictwa wynika, że szef ma prawo otrzymywać dodatkowe wynagrodzenie za nadgodziny. Sprawa jednak komplikuje się, gdy on sam ma wyłączny wpływ na delegowanie zadań. 

Zgodnie z nowelizacją kodeksu pracy, obowiązującą od 22 lutego br., pracodawca, który zamierza rozstać się z pracownikiem zatrudnionym na czas oznaczony i zachować 2-tygodniowy termin wypowiedzenia, musi rozwiązać z nim umowę w ciągu pół roku od wejścia w życie przepisów.

Nawet osoba odpowiedzialna za nieprawidłowości w dokumentacji związanej z rejestrowaniem czasu pracy nie traci prawa do roszczeń o nadgodziny. Tak orzekł Sąd Najwyższy.

Związki zawodowe chcą, by firma musiała zatrudniać reprezentanta organizacji pracowniczej aż do momentu weryfikacji jego zwolnienia przez sąd. Ochronę zyskaliby też przedstawiciele zatrudnionych.

Likwidacja takich umów, przygotowanie nowego kodeksu pracy oraz zwiększenie wydatków na Państwową Inspekcję Pracy – to najważniejsze propozycje, jakie pojawiły się podczas wczorajszego posiedzenia Rady Ochrony Pracy. Przyczynkiem do dyskusji były raporty dotyczące skutków dla budżetu państwa, jakie niosą za sobą tzw. śmieciówki oraz zatrudnianie w szarej strefie.