nagroda Nobla

Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel otrzymują Nagrodę Nobla z fizjologii lub medycyny za odkrycia dotyczące kanałów jonowych aktywowanych światłem i optogenetyki. Ich prace dają naukowcom niezwykle precyzyjne narzędzie do badania komórek nerwowych.

Badacze, których odkrycia zmieniają leczenie, pisarze od lat czekający na telefon ze Sztokholmu i organizacje pomagające ofiarom wojen — od 5 października będziemy sukcesywnie poznawali laureatów Nagród Nobla 2026. W tegorocznych typowaniach pojawia się również polskie nazwisko. Za wyróżnieniem idzie prestiż i wyższa niż przed rokiem nagroda finansowa.

Walka z autorytarnymi reżimami, przemocą patriarchalną i zagrożeniami ze strony sztucznej inteligencji – za to tegoroczne Right Livelihood Award, nazywane „alternatywnym Noblem”, trafiło do niezwykłych kobiet i organizacji z całego świata. Ogłoszono laureatki prestiżowego wyróżnienia.

Rekordowe pieniądze dla tegorocznych laureatów Nagrody Nobla. Fundacja Noblowska podjęła decyzję o podwyższeniu finansowego wymiaru wyróżnienia do niespotykanego dotąd poziomu 12 mln koron szwedzkich (ponad 1 mln euro). Oznacza to, że wartość nominalna nagrody będzie najwyższa w jej 125-letniej historii.

Wybitny amerykański biolog molekularny i tegoroczny laureat Nagrody Nobla Victor Ambros oficjalnie stał się obywatelem Polski. O przyznaniu polskiego paszportu poinformował w mediach społecznościowych premier Donald Tusk, który osobiście zadzwonił do naukowca z gratulacjami. Noblista, którego ojciec pochodził z przedwojennej Wileńszczyzny, podkreślił, że traktuje ten krok jako hołd dla swoich przodków oraz szansę na wsparcie polskiej nauki.

Malala Yousafzai urodziła się 12 lipca 1997 roku w Dolinie Swat w Pakistanie. W tamtych rejonach narodziny dziewczynki nie dawały rodzinie tyle możliwości, co narodziny chłopca. Dziewczynkom częściej odbierano prawa do edukacji, a chłopcy mieli większe możliwości zdobycia wykształcenia. Mimo to rodzice Malali od zawsze wierzyli, że ich córka osiągnie wielki sukces w życiu.

Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny z 2024 r. prof. Victor Ambros złożył wniosek o przywrócenie polskiego obywatelstwa; podjąłem wszystkie stosowne decyzje - niedługo nasz rodak będzie już formalnie Polakiem - poinformował w czwartek premier Donald Tusk. Ostateczna decyzja o przyznaniu obywatelstwa polskiego będzie jednak należała do prezydenta RP Karola Nawrockiego.

Nobla z ekonomii w ubiegłym roku przyznano m.in. Philippe’owi Aghionowi za odkrycie, że innowacje są ważne dla wzrostu gospodarczego. Wydaje się, że można by powtórzyć za komiksowym Obeliksem: „Ale głupi ci Rzymianie…”.

Tegoroczni laureaci: Joel Mokyr, Philippe Aghion i Peter Howitt, wyjaśniają, w jaki sposób innowacja stanowi impuls do dalszego postępu – tak uzasadniono przyznanie tegorocznej Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii. Nagrodę funduje Riksbank, bank centralny Szwecji.

Laureaci nauczyli nas, że zrównoważonego wzrostu nie można brać za pewnik. Stagnacja gospodarcza, a nie wzrost, była normą przez większość historii ludzkości. Ich praca pokazuje, że musimy być świadomi zagrożeń dla dalszego wzrostu i im przeciwdziałać – tak uzasadniono tegoroczną nagrodę Nobla z ekonomii.

Prezydent USA Donald Trump podziękował Władimirowi Putinowi za krytykę wyborów komitetu Noblowskiego, który zdaniem rosyjskiego przywódcy stracił swoją wiarygodność. Amerykański prezydent zwrócił też uwagę na wypowiedź laureatki Marii Coriny Machado, która wyraziła mu wdzięczność za wsparcie.

W Sztokholmie od poniedziałku rozpoczyna się tydzień przyznawania Nagród Nobla w dziedzinie: medycyny, fizyki, chemii, literatury oraz ekonomii. Zgodnie z tradycją jedynie Pokojowa Nagroda Nobla zostanie ogłoszona w stolicy Norwegii, Oslo; nastąpi to w piątek.

Przyznanie Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii Daronowi Acemoglu, Jamesowi Robinsonowi i Simonowi Johnsonowi to o tyle interesująca decyzja, że czytając ich prace, można odnieść wrażenie, że ma się do czynienia z analizami politologicznymi (zresztą Robinson jest również politologiem).

Daron Acemoglu, Simon Johnson i James A. Robinson otrzymali Nagrodę Nobla w dziedzinie ekonomii za „badania nad tym, jak instytucje społeczne wpływają na dobrobyt państw”. „Społeczeństwa o słabych rządach prawa i instytucjach, które wykorzystują swoją ludność, nie generują wzrostu ani zmian na lepsze. Badania laureatów pomagają nam zrozumieć dlaczego” – wskazuje komitet noblowski. Podkreślając przy tym ogromną przepaść między zamożnymi gospodarkami i tymi, które się rozwijają. „Obecnie najbogatsze 20 proc. państw jest ok. 30 razy bardziej zamożne niż najbiedniejsze 20 proc. państw” – czytamy w uzasadnieniu.

Japońska organizacja Nihon Hidankyo, domagająca się likwidacji broni jądrowej, została w piątek laureatem tegorocznej Pokojowej Nagrody Nobla. Założycielami tej organizacji byli mieszkańcy miast Hiroszima i Nagasaki w Japonii, którzy przeżyli amerykańskie ataki atomowe w 1945 roku.

Południowokoreańska pisarka Han Kang została laureatką Literackiej Nagrody Nobla za "poetycką prozę, w której konfrontuje się z historycznymi traumami i ukazuje kruchość życia ludzkiego" - podała w czwartek Szwedzka Akademia.

Amerykańscy biolodzy Victor Ambros i Gary Ruvkun zostali tegorocznymi laureatami Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny lub fizjologii - ogłosił w poniedziałek w Sztokholmie Komitet Noblowski. Docieniono ich za "odkrycie mikroRNA i jego roli w regulacji aktywności genów po transkrypcji".

W Sztokholmie tegoroczni laureaci Nagrody Nobla w pięciu dziedzinach odebrali w niedzielę z rąk króla Szwecji Karola XVI Gustawa złote medale oraz dyplomy. W najbliższych dniach przekazane im zostanie po 11 mln koron (ok. 4,41 mln zł.) w każdej z dziedzin.