Gminy likwidują MOPS. Świadczenie pielęgnacyjne 3386 zł i zasiłek pielęgnacyjny 215,84 zł od nowych jednostek. Zasiłki uznaniowe to samo

Gminy stopniowo likwidują modelu pomocy społecznej oparty na MOPS-ach, zastępując je Centrami Usług Społecznych (CUS). Zachętą do tego w poprzednich latach były środki unijne na przekształcenie MOPS w CUS. Już zlikwidowano około 130 MOPS-ów, a według prognoz do 2030 roku ich liczba może zmniejszyć się nawet o 600. Dla porównania dziś funkcjonuje ok. 2500 MOPS-ów i GOPS-ów.

CUS świadczą usługi społecznej

CUS świadcząc usługi społeczne nie przekażę dofinansowania:

1. do czynszu samotnej matce z dzieckiem;
2. pieniędzy na wyjazd dziecka z biednej rodziny na wakacje;
3. pieniędzy dla bezdomnych (tym zaoferuje nocleg w gminnym ośrodku) czy niepełnosprawnych (tym zaoferuje opiekuna).

Wszystkie te świadczenia są gotówkowe. Natomiast usługi społeczne świadczone są bezgotówkowe, czyli pomoc społeczna nie polega na wypłacie zasiłku albo świadczenia.

Likwidacja MOPS nie wpłynie na wypłatę świadczeń – świadczenie pielęgnacyjne (3386 zł) i zasiłek pielęgnacyjny (215,84 zł) będą nadal przyznawane przez nowe jednostki.

Mimo likwidacji MOPS podstawowe świadczenia pieniężne pozostają bezpieczne i będą wypłacane tak jak dotychczas. Dotyczy to m.in. zasiłku pielęgnacyjnego, stałego, okresowego, celowego oraz specjalnego zasiłku celowego, a także świadczenia pielęgnacyjnego. Zarówno MOPS, jak i CUS mają realizować te same wypłaty, np. zasiłek pielęgnacyjny (215,84 zł) oraz świadczenie pielęgnacyjne (3386 zł).

Przez najbliższe około 10 lat oba typy instytucji będą funkcjonować równolegle. Docelowo jednak przewiduje się znaczące ograniczenie liczby MOPS-ów na rzecz CUS-ów, czemu towarzyszą przygotowywane zmiany ustawowe.

MOPS nie mają podstaw prawnych do sprawnego oferowania świadczeń niepieniężnych (np. opieka senioralna oraz wsparcie asystentów)

Powstaje pytanie, po co tworzyć nowe jednostki, skoro zakres ich działań w części pokrywa się z dotychczasowymi? Odpowiedź nie sprowadza się wyłącznie do dostępności środków unijnych na ich uruchomienie. Kluczową rolą CUS-ów ma być rozwój usług niepieniężnych. Obejmują one m.in. pomoc sąsiedzką, drobne naprawy domowe, usługi porządkowe (np. mycie okien), wsparcie opiekuńczo-kosmetyczne świadczone w domu (fryzjer, manicure, pedicure, podolog), a także specjalistyczne poradnictwo – psychologiczne, prawne, pedagogiczne, logopedyczne, mediacyjne czy dietetyczne.

UCHWAŁA NR XV/392/25 RADY MIASTA SZCZECIN z dnia 9 października 2025 r. w sprawie przyjęcia Programu Usług Społecznych w Gminie Miasto Szczecin na lata 2025-2029

Dokument stanowi uchwałę Rady Miasta Szczecin z października 2025 roku, która oficjalnie wprowadza Program Usług Społecznych na lata 2025–2029. Głównym założeniem inicjatywy jest powołanie Centrum Usług Społecznych, które ma ułatwić mieszkańcom dostęp do różnorodnych form wsparcia. Oferta programowa koncentruje się na potrzebach seniorów, osób z niepełnosprawnościami oraz rodzin z dziećmi, borykających się z izolacją lub trudnościami opiekuńczymi. Katalog przewiduje szeroki wachlarz świadczeń, od specjalistycznego poradnictwa i terapii, po praktyczną pomoc w codziennych obowiązkach domowych. Projekt jest w przeważającej mierze finansowany z Funduszy Europejskich, a jego realizacja ma objąć łącznie cztery tysiące osób. Systematyczna ocena jakości i dostępności usług ma zapewnić ich skuteczne dopasowanie do realnych problemów lokalnej społeczności.

Oto pełne zestawienie usług zawartych w KATALOGU USŁUG SPOŁECZNYCH Gminy Miasto Szczecin na lata 2025-2029:

1. Opiekuńcze usługi sąsiedzkie – pomoc w podstawowych potrzebach życiowych i prosta opieka higieniczna.
2. Pomoc w usterkach domowych – drobne naprawy i prace montażowe w miejscu zamieszkania.
3. Usługi porządkowe – sprzątanie pomieszczeń oraz mycie okien.
4. Usługi opiekuńczo-kosmetyczne – fryzjer, manicure, pedicure oraz podolog realizowane w domu.
5. Poradnictwo informacyjne – wsparcie w dostępie do usług społecznych i świadczeń.
6. Poradnictwo specjalistyczne – konsultacje z psychologiem, prawnikiem, pedagogiem, logopedą, mediatorem i dietetykiem.
7. Usługi opiekuńcze: krótkookresowe – doraźna opieka w nagłych sytuacjach, np. zachorowania opiekuna.
8. Doradca opiekuna faktycznego – szkolenia z zakresu pielęgnacji, rehabilitacji i wsparcia psychologicznego.
9. Asystent rodzica z niepełnosprawnością intelektualną – trening w prowadzeniu domu i opiece nad dziećmi.

10. Poradnictwo specjalistyczne – konsultacje ze specjalistami dla rodziców i dzieci.

11. Poradnictwo specjalistyczne – terapia (psychologiczna, pedagogiczna, logopedyczna, rodzinna).

12. Warsztaty psychologiczne – trening zastępowania agresji dla dzieci i młodzieży.

13. Warsztaty psychologiczne – trening umiejętności społecznych.

14. Aktywny rodzic – zajęcia sportowe i integracyjne dla rodzin z małymi dziećmi.

15. Warsztaty podnoszenia umiejętności skutecznego i efektywnego uczenia się.

16. Warsztaty dla dzieci i rodziców: cyberprzestrzeń – zasady bezpieczeństwa w sieci.

17. Warsztaty z pierwszej pomocy dla dziecka i rodzica.

18. Warsztaty dla dzieci i rodziców: Porozumienie bez przemocy.

19. Strefa uważnego rodzica dla dziecka do lat 3

20. Warsztaty kulinarne dla dzieci i młodzieży.

21. Grupy wsparcia cyberprzestrzeń dla dziecka i rodzica.

22. Ośrodek oparcia społecznego dla osób z niepełnosprawnością intelektualną. 23. Ośrodek diagnostyczno-terapeutyczny dla rodzin zastępczych oraz rodzin objętych wsparciem.

24. Poradnictwo specjalistyczne – indywidualne spotkania diagnostyczne i profilaktyczne.

25. Wycieczki edukacyjno-krajoznawczo-turystyczne z opieką przewodnika.

26. Warsztaty kulinarne – edukacja żywieniowa i integracja.

27. Warsztaty trening umysłu – ćwiczenia stymulujące funkcje poznawcze.

28. Zajęcia artystyczne – rozwijanie kreatywności i ekspresji twórczej.

29. Zajęcia aktywności fizycznej dla seniorów – gimnastyka. 30. Zajęcia aktywności fizycznej dla seniorów – zajęcia z samoobrony.

Zasiłek pielęgnacyjny

Wysokość zasiłku pielęgnacyjnego wynosi 215,84 zł miesięcznie.

Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:
- niepełnosprawnemu dziecku;
- osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia;
- osobie, która ukończyła 75 lat.

Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje:
- osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego;
- osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej nieodpłatnie całodobowe utrzymanie;
- jeżeli członkowi rodziny przysługuje za granicą świadczenie na pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją tej osoby, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Nowe świadczenie pielęgnacyjne (w 2026 r. 3386 zł miesięcznie)

Od 1 stycznia 2024 r. obowiązują nowe przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujące warunki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, które wprowadziła ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym.

Świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach w 2026 r.

Świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach mogą otrzymać osoby, które sprawują opiekę nad  osobami  z niepełnosprawnościami w wieku do ukończenia 18. roku życia. 

Nie ulegają natomiast zmianie rodzaje orzeczeń o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, które są wymagane przy ubieganiu się o świadczenie pielęgnacyjne. 

W związku z tym, od 1 stycznia 2024 r., tak jak dotychczas, aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne wymagane jest, aby osoba wymagająca opieki legitymowała się ważnym orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (takie orzeczenie zawiera informację w punktach 7 i 8 o treści: „wymaga”) albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zmienione przepisy rozszerzają również krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego – od 1 stycznia 2024 r.  świadczenie pielęgnacyjne przysługuje następującym opiekunom:

1. matce albo ojcu,
2. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 oraz z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom,
3. opiekunowi faktycznemu dziecka,
4. rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego.

 Projekt ustawy: Gminom opłaca się zlikwidować MOPS - zostaną przekształcone w CUS

Wzrost znaczenia usług niepieniężnych w pomocy społecznej wynika z projektu ustawy o zmianie ustawy o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych. Dziś system wsparcia dla osób potrzebujących działa w ten sposób, że świadczenia niepieniężne takie jak usługi opiekuńcze są uzupełnieniem świadczeń pieniężnych.

Poniżej projekt nowelizacji ustawy o CUS:

Zmiany, które wprowadzi ta nowelizacja są adresowane dla gmin - nowe przepisy usuwają szereg przeszkód prawnych, które blokowały przekształcanie MOPS w CUS. Np. MOPS zarządzał opieką w postaci zapewnienia mieszkań dla potrzebujących. W poprzedniej wersji ustawy nie mógł tego robić CUS więc gminy nie miały jak przekształcić MOPS w CUS. Teraz będą mogły, a gminy otrzymają zachętę do tworzenia CUS kosztem likwidacji MOPS.