Zasiłek, renta i odszkodowanie: Jakie świadczenia po wypadku przy pracy

Za uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które miało związek z pracą, a dokładnie nastąpiło podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych, ale również czynności na rzecz pracodawcy (nawet bez polecenia). Przy czym do wypadku mogło także dojść w drodze do pracy lub drodze powrotnej do domu. Ponadto na równi z wypadkiem przy pracy traktuje się wypadek, któremu pracownik uległ w czasie podróży służbowej czy podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony czy przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy organizacje związkowe.

Powołany przez pracodawcę zespół powypadkowy w ciągu 14 dni od uzyskania zawiadomienia ustala, czy doszło do wypadku przy pracy - a jeśli tak było, pracownikowi przysługuje zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego.

Polecany produkt: Zasiłki 2016>>

Zasiłek wypadkowy

Orzeczenie o wypadku uprawnia pracownika do , który wynosi 100 proc. podstawy wymiaru, czyli kwoty będącej podstawą składek na ubezpieczenie wypadkowe (zasiłek chorobowy z ubezpieczenia chorobowego wynosi tylko 80 proc.). Co ważne, zasiłek wypadkowy przysługuje niezależnie od okresu podlegania ubezpieczeniu - nie jest więc niezbędny (w przeciwieństwie do zasiłku chorobowego) tzw. okres wyczekiwania, czyli pozostawania w ubezpieczeniu społecznym przez co najmniej 30 dni.

Tak jak w przypadku zwykłego zasiłku, wypadkowy przysługuje przez 33 dni od pracodawcy (lub wyjątkowo ZUS, gdy firma liczy mniej niż 20 pracowników), natomiast od 34 dnia niezdolności do pracy ZUS wyręcza pracodawcę i sam wypłaca ubezpieczonym zasiłek. Terminy ulegają skróceniu w przypadku pracownika, który ukończył - pracodawca wypłaca wynagrodzenie tylko przez 14 dni, a od 15. dnia niezdolności do pracy pracownikowi przysługuje zasiłek chorobowy z ZUS.

Zasiłek wypadkowy przysługuje przy tym przez okres nie dłuższy niż 182 dni, a w przypadku gruźlicy oraz gdy niezdolność do pracy przypada na okres ciąży - przez maksymalnie 270 dni.

Świadczenie rehabilitacyjne

Jeżeli po tym okresie ubezpieczony nadal jest niezdolny do pracy, ale dalsze leczenie może umożliwić mu powrót do aktywności zawodowej, to przysługuje mu . Zostaje ono przyznane na okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy. Wynosi ono:

• 90 proc. podstawy wymiaru zasiłku chorobowego za okres pierwszych 3 miesięcy,
• 75 proc. podstawy wymiaru zasiłku chorobowego za pozostały okres,
• 100 proc. jeśli niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży.

Zasiłek wyrównawczy

Poszkodowany w wypadku pracownik, który poddaje się rehabilitacji zawodowej i dlatego jego miesięczne wynagrodzenie uległo obniżeniu, może starać się o . 

Zasiłek wyrównawczy wypłaca pracodawca lub ZUS (gdy firma liczy mniej niż 20 zatrudnionych). Zasiłek wyrównawczy stanowi różnicę między przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem sprzed odbywania rehabilitacji zawodowej a wynagrodzeniem otrzymywanym później, tak więc jego wysokość zasiłku zależy od zarobków pracownika. Podstawę wymiaru zasiłku stanowi wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym dana osoba nabyła prawo do tego świadczenia.

Renta z tytułu niezdolności do pracy i szkoleniowa

Jeżeli orzecznik ZUS stwierdzi, że pracownik jest niezdolny do pracy (trwale lub czasowo), otrzyma on . W przypadku osób, które uległy wypadkowi w pracy, nie jest przy tym wymagany warunek posiadania odpowiedniego stażu składkowego i nieskładkowego.

Ponadto osobie, która spełnia warunki wymagane do uzyskania renty z tytuły niezdolności do pracy, może też przysługiwać , o ile uzyska ona orzeczenie o celowości przekwalifikowania zawodowego ze względu na niezdolność do pracy w dotychczasowym zawodzie.

Ta renta przyznawana jest na okres 6 miesięcy, ale może zostać wydłużona na wniosek starosty do 36 miesięcy. Starosta ma prawo także skrócić okres 6 miesięcy, jeśli zawiadomi organ rentowy o braku możliwości przekwalifikowania danej osoby do innego zawodu lub o tym, że rencista nie poddaje się przekwalifikowaniu zawodowemu.

Renta rodzinna wypadkowa

W przypadku śmierci uprawnionego do renty z tytułu niezdolności do pracy lub śmierci pracownika w wypadku przy pracy, ich rodziny mogą starać się o rentę rodzinną. Dokładnie mają do niej prawo:

• ubezpieczonej osoby zmarłej (zarówno własne, jak i drugiego małżonka czy przysposobione) do ukończenia 16 roku życia lub 25 roku życia, o ile dalej się uczą; bez względu na wiek, jeśli stały się całkowicie niezdolne do pracy przed 16 rokiem życia lub w czasie nauki w szkole do ukończenia 25 lat,

• oraz inne dzieci, którymi opiekował się zmarły (przed osiągnięciem przez nie pełnoletności), o ile spełnią takie warunki, jak dzieci własne - jakie dokładnie warunki muszą spełnić, przeczytasz tutaj>>

• , o ile do dnia śmierci małżonka pozostawała z nim we wspólności małżeńskiej oraz jeżeli ukończyła 50 lat lub jest niezdolna do pracy, wychowuje co najmniej jedno z dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym mężu (i nie ukończyły 16 lub 18 lat albo są całkowicie niezdolne do pracy), przy czym przynajmniej jeden z tych warunków wdowa spełniła w ciągu pięciu lat od śmierci męża lub od zaprzestania wychowywania dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnionych do renty rodzinnej - dokładnie o tym, kiedy przysługuje renta rodzinna po zmarłym mężu przeczytasz tutaj>>

• , jeżeli ubezpieczony bezpośrednio przed śmiercią chociaż częściowo ich utrzymywał oraz gdy spełniają warunki, jakie prawo stawia przed wdową czy wdowcem ubiegającym się o rentę.

O wysokości renty rodzinnej decyduje wysokość emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, która przysługiwałaby osobie zmarłej. Zgodnie z ogólnymi zasadami wynosi ona:

• dla jednej osoby uprawnionej - 85 proc. świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu,
• dla dwóch osób uprawnionych - 90 proc. świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu,
• dla trzech i więcej osób uprawnionych - 95 proc.  świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu.

W przypadku, gdy wszystkim uprawnionym członkom rodziny przysługuje jedna łączna renta rodzinna, jest ona dzielona w równych częściach między uprawnionych.

Jednorazowe odszkodowanie

ZUS może też przyznać ubezpieczonemu pracownikowi, który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu albo rodzinie zmarłej w wyniku wypadku przy pracy osoby . W okresie od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 31 marca 2017 r. kwoty jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadku przy pracy wynoszą:

• 780 zł - za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu,
• 780 zł - za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, z tytułu zwiększenia tego uszczerbku co najmniej o 10 punktów procentowych,
• 13 649 zł - z tytułu orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji ubezpieczonego lub rencisty,
• 70 196 zł - gdy do jednorazowego odszkodowania uprawniony jest małżonek lub dziecko zmarłego ubezpieczonego lub rencisty,
• 35 098 zł - gdy do jednorazowego odszkodowania uprawniony jest członek rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty inny niż małżonek lub dziecko,
• 70 196 zł - gdy do jednorazowego odszkodowania uprawnieni są równocześnie małżonek i jedno lub więcej dzieci zmarłego ubezpieczonego lub rencisty (13 649 zł - z tytułu zwiększenia tego odszkodowania przysługującego na każde z tych dzieci),
• 70 196 zł- gdy do jednorazowego odszkodowania uprawnionych jest równocześnie dwoje lub więcej dzieci zmarłego ubezpieczonego lub rencisty (13 649 zł z tytułu zwiększenia tego odszkodowania przysługującego na drugie i każde następne dziecko),
• 13 649 zł - gdy obok małżonka lub dzieci do jednorazowego odszkodowania uprawnieni są równocześnie inni członkowie rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, każdemu z nich niezależnie od odszkodowania przysługującego małżonkowi lub dzieciom
• 35 098 zł - gdy do jednorazowego odszkodowania uprawnieni są tylko członkowie rodziny inni niż małżonek lub dzieci zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, oraz 13 649 zł z tytułu zwiększenia tego odszkodowania przysługującego na drugiego i każdego następnego uprawnionego.