Płatnik odzyska nadpłacony zryczałtowany PIT, ale nie dla siebie

Chociaż ustawa z 7 października 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2180; dalej: nowelizacja) jest poświęcona głównie zmianom w podatku dochodowym od osób prawnych, to nie obyło się też bez modyfikacji unormowań ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1128; ost.zm. Dz.U. z 2022 r. poz. 2180; dalej: ustawa o PIT). Właśnie poprzez dodany nowelizacją art. 31d ustawy o PIT ustawodawca przyznaje określonym płatnikom, którzy bezzasadnie naliczyli zryczałtowany podatek dochodowy lub w wysokości wyższej niż należna, uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie takiej nadpłaty i w wyniku tego odzyskania nadpłaconej kwoty zryczałtowanej daniny. Przepis ten obowiązuję od 26 października 2022 r., a na podstawie przepisu przejściowego (art. 23 ust. 1 nowelizacji) ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od 1 stycznia 2022 r.

Na czym polegał problem

Jeżeli chodzi o zamysł i cel wprowadzenia art. 31d ustawy o PIT, to przepis ten stanowi wypełnienie pewnej luki prawnej, która do tej pory uniemożliwiała płatnikowi skuteczne naprawienie popełnionego błędu, jeżeli nastąpiło zawyżenie lub nienależna wpłata zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych. Chodzi tutaj o zryczałtowany podatek dochodowy rozliczany wyłącznie przez płatnika, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 2, 4–4b, 5a, 13–16 ustawy o PIT, a zatem m.in.:

• 10-proc. PIT pobierany z tytułu wygranych w konkursach, grach i zakładach wzajemnych lub nagród związanych ze sprzedażą premiową, uzyskanych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego,
• 12-proc. zryczałtowana daninę od przychodu z tytułu drobnych umów cywilnoprawnych, tj. takich, których kwota należności nie przekracza 200 zł;
• 10-proc. podatek pobierany z tytułu świadczeń otrzymanych przez emerytów lub rencistów w związku z łączącym ich uprzednio z zakładem pracy stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczym stosunkiem pracy, w tym od związków zawodowych.

Do tej pory możliwości dochodzenia zwrotu nadpłaty przez płatnika były w znacznym stopniu ograniczone. Owszem, w art. 75 par. 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1540; ost.zm. Dz.U. z 2022 r. poz. 2180) przewidziano możliwość złożenia przez płatnika wniosku o stwierdzenie i zwrot nadpłaty, jednak zastrzeżono przy tym, iż jest on skuteczny jedynie wówczas, gdy pobrany podatek nie został pobrany od podatnika. Stąd, jeżeli płatnik pobrał zryczałtowany podatek od podatnika, to nie miał już żadnej możliwości odzyskania nadpłaty zryczałtowanego podatku, a uprawnienie w tym zakresie przysługiwało wyłącznie podatnikowi, od którego taki podatek został pobrany przez płatnika.