Rafał Woś

Amerykańska dominacja gospodarcza jest tłumaczona nieziemskim przywilejem (exorbitant privilege) – tym, że po II wojnie światowej dolar stał się globalną walutą rezerwową. I wciąż nią pozostaje, bo buńczuczne zapowiedzi „dedolaryzacji” to tylko domena publicystycznych fantazji. Ten nieziemski przywilej USA zwykło się uważać za coś w dziejach świata absolutnie wyjątkowego. Czy tak faktycznie jest?

Wierzcie lub nie, ale Legia Warszawa potrafiła kiedyś całkiem nieźle grać w futbol. To była połowa lat 90. XX w.: stołeczny klub dwa razy zdobył mistrzostwo Polski i nawet zakwalifikował się (jako pierwsza polska drużyna) do Ligi Mistrzów. Pewną sensację wywołały wtedy słowa byłego legionisty Wojciecha Kowalczyka, który – poproszony o ocenę dokonań ówczesnego trenera Pawła Janasa – wypalił: „Mają taką mocną pakę, że nawet moja babcia wygrałaby z nimi mistrzostwo”.

Jak wytłumaczyć społeczeństwom, że śrubowanie norm klimatycznych jest wyrzeczeniem, które przynosi straty, ale klimatu nie ratuje? Jest pewne zjawisko ekonomiczne, które uwiera jak wyrzut sumienia. To carbon leakage. Po polsku mówi się o ucieczce emisji. Jeśli mówi się w ogóle, bo temat jest niewygodny. Zwłaszcza dla tych, którzy nie lubią sytuacji, gdy wokół polityki klimatycznej UE narastają wątpliwości. W końcu – myślą sobie „klimatyści” – szukanie dziury w całym nikomu przecież nie służy. Tylko się ludzie zniechęcą i całą atmosferę społecznego przyzwolenia na śrubowanie norm emisji CO2 diabli wezmą. A tego nie chcemy, prawda?