Masz umowę zlecenie zamiast etatu? PIP apeluje: ze skargą poczekaj do lipca

Państwowa Inspekcja Pracy przygotowuje się do jednej z najważniejszych zmian w kontroli rynku pracy od wielu lat. Od 8 lipca 2026 r. zaczną obowiązywać nowe przepisy, które wprowadzają zupełnie inny tryb reagowania na przypadki nieprawidłowego stosowania umów cywilnoprawnych w miejsce umów o pracę.

Główny Inspektor Pracy Marcin Stanecki apeluje jednak do pracowników o cierpliwość. Osoby zatrudnione na podstawie kontraktów cywilnoprawnych, które podejrzewają naruszenie prawa, powinny – jego zdaniem – wstrzymać się ze składaniem skarg do 8 lipca.

Dlaczego warto poczekać ze skargą do PIP

Jak wyjaśnia szef Państwowej Inspekcji Pracy, obecnie obowiązujące przepisy nie dają inspektorom możliwości wydania polecenia zamiany umowy cywilnoprawnej na umowę o pracę. Jeśli więc skarga wpłynie teraz, będzie rozpatrywana na dotychczasowych zasadach.

– Musimy takie skargi rozpatrzyć w ciągu 30 dni, czyli według obecnych regulacji, które nie przewidują możliwości wydania przez inspektora polecenia przekształcenia kontraktu cywilnoprawnego w etat – podkreśla Marcin Stanecki.

Taka możliwość pojawi się dopiero po wejściu w życie nowych przepisów w lipcu. Inspekcja zapowiada, że osoby składające skargi będą informowane o zmianach i – jeśli wyrażą zgodę – postępowania mogą zostać zawieszone do czasu wejścia w życie nowych regulacji.

Systemowe uszczelnienie rynku pracy: Koalicja PIP, ZUS i KAS

Reforma to nie tylko nowe kompetencje kadrowe, ale przede wszystkim systemowa integracja służb państwowych. Nowe przepisy powołują do życia międzyinstytucjonalny zespół zadaniowy, w skład którego wejdą przedstawiciele:

• Państwowej Inspekcji Pracy,
• Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,
• Krajowej Administracji Skarbowej.

Współpraca ta pozwoli na automatyczną wymianę danych i typowanie podmiotów do kontroli na podstawie zaawansowanej analizy ryzyka. Firmy, w których struktura zatrudnienia odbiega od standardów branżowych, muszą liczyć się z priorytetową weryfikacją.

Co zmieni się w kontrolach umów cywilnoprawnych

Nowe regulacje mają przede wszystkim zwiększyć skuteczność kontroli w przypadkach, gdy umowy cywilnoprawne są wykorzystywane zamiast umów o pracę. W praktyce oznacza to, że inspektorzy pracy będą dysponować nowymi narzędziami reagowania na takie sytuacje. Zmieni się także sposób prowadzenia postępowań po złożeniu skargi przez pracownika. Zdaniem ekspertów zmiany mogą mieć duże znaczenie dla wielu branż, w których umowy zlecenia lub umowy o dzieło są powszechnie stosowane.

Przedsiębiorcy powinni przeanalizować swoje umowy

Główny Inspektor Pracy podkreśla, że najbliższe trzy miesiące to również ważny czas dla pracodawców. Firmy powinny wykorzystać ten okres na analizę stosowanych form zatrudnienia i sprawdzenie, czy zawierane kontrakty cywilnoprawne nie zastępują w praktyce stosunku pracy. Wraz z wejściem w życie nowych przepisów kontrole w tym obszarze mogą stać się bardziej zdecydowane i skuteczne.

Nowe narzędzie PIP: możliwe przekształcenie zlecenia w etat

Nowe przepisy przewidują, że okręgowi inspektorzy pracy będą mogli wydawać decyzje przekształcające nieprawidłowo zawarte umowy cywilnoprawne, np. umowę zlecenia, w umowę o pracę. Nie stanie się to jednak od razu podczas kontroli. Najpierw inspektor nakaże usunięcie naruszeń, a dopiero gdy pracodawca nie zastosuje się do tego polecenia, będzie mógł wystąpić o wydanie decyzji o przekształceniu umowy.

Od takiej decyzji zarówno pracodawca, jak i pracownik będą mogli odwołać się do sądu pracy. Wniesienie odwołania wstrzyma jej wykonanie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia. Jednocześnie możliwe będzie zabezpieczenie roszczenia, które zapewni pracownikowi ochronę przewidzianą w prawie pracy na czas trwania postępowania.

Większe uprawnienia kontrolne PIP od 8 lipca 2026 r.

Ustawodawca przewidział szereg narzędzi zwiększających efektywność nadzoru:

• Kontrole hybrydowe i zdalne: Możliwość weryfikacji dokumentacji bez fizycznej obecności inspektora w siedzibie firmy.
• Zaostrzenie rygoru finansowego: Maksymalna wysokość grzywien nakładanych w drodze mandatu karnego ma zostać podniesiona co najmniej dwukrotnie.
• Wiążące interpretacje: Pracodawcy zyskają możliwość wystąpienia do PIP o oficjalną interpretację dotyczącą poprawności stosowanych form zatrudnienia.