Marcin Wiącek

Ustawodawca rzadko działa sprawniej niż wtedy, gdy opinia publiczna domaga się szybkiej reakcji. Afera w Szpitalu Południowym dała posłom znakomity pretekst – 22 października uchwalili ustawę ograniczającą wynagrodzenia lekarzy. Przy okazji do ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej dodano przepisy pozwalające prezesowi NFZ karać lekarzy, którzy skłamali w dokumentacji medycznej lub wystawili niezgodne z prawdą zwolnienie lekarskie.

Walka z fałszowaniem dokumentacji medycznej jest konieczna, ale nowe uprawnienia prezesa NFZ mogą naruszać konstytucyjne granice. Dożywotni zakaz udzielania świadczeń finansowanych publicznie i natychmiastowe skutki decyzji administracyjnej budzą poważne wątpliwości.

Spór o ślubowanie nowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego nie zakończy się dlatego, że jedna ze stron ogłosi zwycięstwo. Jeśli Prezydent nie odbierze ślubowań, o skutkach prawnych alternatywnej procedury powinien rozstrzygnąć niezależny sąd.

Rozporządzenie o warunkach technicznych dla budynków formalnie wygasło, ale ustawodawca pozwolił inwestorom nadal się nim posługiwać po złożeniu oświadczenia. To wyjątkowa konstrukcja prawna, która rodzi pytania o pewność prawa i skutki wieloletnich zaniedbań legislacyjnych.

Spór o ustawę o rynku kryptoaktywów skupia się na polityce, a problem ma też istotny wymiar prawny. Nie chodzi o to, czy Komisja Nadzoru Finansowego powinna móc blokować rachunki, lecz o to, jak skutecznie i szybko obywatel może bronić się przed arbitralnością państwa.

Pewien mądry adwokat, który bronił ludzi ściganych w PRL, zwrócił mi kiedyś uwagę na paradoks. Wielkim osiągnięciem demokracji jest to, że o areszcie orzeka dziś sąd, a nie sam prokurator. Ale dawniej prokurator miał z tyłu głowy, że to wyłącznie od jego podpisu zależy los człowieka i jego rodziny. Dziś ta odpowiedzialność się rozmywa.

Obowiązek realizowania i stosowania przepisu o 6-letniej kadencji powstał 3 stycznia 2017 r. Wcześniej takiego obowiązku nie było, mimo że przepis był ogłoszony w Dzienniku Ustaw. Na tym polega istota koncepcji vacatio legis. W żaden sposób nie zmieniła tego faktu wskazywana przez Pana Prof. S. Biernata okoliczność, że wprowadzenie kadencji „było pod koniec 2016 r. rozwiązaniem dyskutowanym i powszechnie znanym”. Nawet najbardziej ożywiona debata nad przepisem prawa nie zmienia znaczenia prawnego przepisu w okresie między jego ogłoszeniem a wejściem w życie.