prawo do obrony

- Sąd jest zobowiązany tak zarządzać czasem, by każda ze stron mogła się zapoznać z aktami. To przecież podstawowa zasada postępowania - mówi w rozmowie z DGP adwokat Agata Rewerska.

Senacka komisja ustawodawcza przyjęła do dalszych prac projekt Naczelnej Rady Adwokackiej mający zwiększyć efektywność prawa do obrony.

Mikołaj Pietrzak: Oczekujemy, że sądy się przebudzą i zaczną swoimi rozstrzygnięciami w sprawie zażaleń dotyczących zatrzymań budować wyższy standard ochrony człowieka

Jacek Trela, prezes Naczelnej Rady Adwokackiej (NRA), wystosował list do ministra sprawiedliwości w sprawie zapewnienia obywatelom kontaktu z obrońcą zaraz po zatrzymaniu ich przez policję. Głos zabrała także Komisja Praw Człowieka przy Krajowej Izbie Radców Prawnych.

Kłamstwem jest, by w przypadku żądania osoby zatrzymanej udziału obrońcy w czynnościach, nie zrealizowano tego żądania; również gdy pojawiło się żądanie o poinformowaniu obrońcy o zatrzymaniu, czynność taką wykonano - podała stołeczna policja, odnosząc się do piątkowych wydarzeń.

Naczelna Rada Adwokacka podjęła uchwałę o złożeniu do Senatu petycji dotyczącej nowelizacji kodeksu karnego wykonawczego. Zmiana miałaby ułatwić telefoniczny kontakt pełnomocnika z klientem w areszcie, a w konsekwencji zapewnić temu ostatniemu pełną realizację prawa do obrony.

Kolejne tarcze antykryzysowe przyzwyczaiły już do tego, że w gąszczu przepisów mających na celu ukształtowanie instrumentów wsparcia, umieszczane są regulacje niemające nic wspólnego z epidemią. W przypadku ostatniej z tarcz, a mianowicie tzw. tarczy 4.0 nie było inaczej.

Dziś musimy walczyć o to, by obecność obrońcy – z wyboru lub urzędu – na sali rozpraw, przy oskarżonym, nie była luksusem i przywilejem nielicznych.

Zmiany w procedurze karnej są już przesądzone. Prezydent pozostał głuchy na apele o skierowanie nowelizacji kodeksu do Trybunału Konstytucyjnego.

Koniec ogłaszania wyroków w pustej sali, odczytywania miesiącami sentencji czy unikania rozpraw dzięki lipnym zwolnieniom lekarskim – Sejm przyjął tzw. dużą nowelizację kodeksu postępowania karnego.

W ostatnim czasie wstrząsnęło opinią publiczną makabryczne zabójstwo 10-letniej dziewczynki w Mrowinach. W tego typu przypadkach trudno o dystans. Emocje są czymś naturalnym. Także te negatywne w stosunku do sprawcy.

Brak możliwości zwrotu oskarżonemu kosztów obrony w przypadku uwzględnienia jego odwołania od wymiaru kary przez sąd II instancji jest niezgodny z konstytucją - uważa Rzecznik Praw Obywatelskich, który skierował w tej sprawie wniosek do Trybunału Konstytucyjnego.

Abdelhamid Dridi, obywatel Niemiec, został w marcu 2009 r. skazany na grzywnę za napad. Już po wyroku pierwszej instancji przeniósł się do Hiszpanii. Na jego prośbę Sąd Rejonowy w Hamburgu pozwolił, aby jego obrońcą był student prawa Arif. Od wyroku apelację wniosły obie strony. W kwietniu 2009 r. Sąd Okręgowy w Hamburgu wycofał pełnomocnictwo Arifa i nie uwzględnił wniosku Dridiego, aby rozprawa odbyła się bez jego udziału ze względu na pobyt zagranicą. Decyzja została wysłana na jego hiszpański adres. Jednocześnie wyznaczono termin rozprawy apelacyjnej, a informację o tym wywieszono na tablicy ogłoszeń w budynku sądu. Arif doprowadził do przywrócenia pełnomocnictwa na dzień przed terminem rozprawy. Bezskutecznie starał się o odroczenie terminu. 13 maja 2009 r. sąd odrzucił apelację oskarżonego ze względu na brak osobistego stawiennictwa. Trybunał Konstytucyjny odrzucił skargę skazanego, nie podając uzasadnienia.

Sąd odwoławczy może w sprawie o wydanie wyroku łącznego orzec po raz pierwszy karę łączną. Nie jest to niezgodne z konstytucyjnie gwarantowaną dwuinstancyjnością postępowania oraz prawem do obrony.

Każdy podejrzewany musi mieć prawo do obrońcy od samego początku postępowania karnego. Zwłaszcza jeśli jest osobą z niepełnosprawnością intelektualną lub psychiczną. Wskazuje tak rzecznik praw obywatelskich, który po raz kolejny zwrócił się do ministra sprawiedliwości z wnioskiem o podjęcie stosownych prac legislacyjnych.

Żona zatrzymanego w Chinach prawnika wyruszyła w środę w 100-kilometrowy marsz z Pekinu do Tiencinu, gdzie – jak przypuszcza – jej mąż jest więziony. Od jego zatrzymania minęło prawie 1000 dni, a ani żonie, ani adwokatowi nie zezwolono na widzenie.

Na problem ten zwrócił uwagę rzecznik praw obywatelskich. Co prawda art. 22 par. 2 kodeksu postępowania karnego stanowi, że postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania jest zaskarżalne, ale art. 426 par. 1 k.p.k. przewiduje wprost, że od orzeczeń sądu odwoławczego nie przysługuje środek odwoławczy, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Wystarczy inaczej interpretować nieostry art. 78 par. 1 k.p.k. i o obrońcy z urzędu będzie można tylko pomarzyć – mówi Monika Całkiewicz.