Dominika Bychawska-Siniarska

Kto powinien decydować, których polityków zobaczymy w telewizyjnej debacie wyborczej – redakcja czy państwowy organ odpowiedzialny za uczciwość wyborów? ETPC w sprawie Atresmedia Corporación de Medios de Comunicación S.A. przeciwko Hiszpanii (skarga nr 29807/23) dopuścił ingerencję państwa w autonomię redakcyjną prywatnej telewizji w imię pluralizmu i równości wyborczej.

Postępowanie przed ETPC ze skarg oskarżonych o umyślne zabójstwo maltańskiej dziennikarki nie dotyczyło ani prawidłowości śledztwa w sprawie śmierci dziennikarki, ani odpowiedzialności władz Malty za jej zabójstwo. Przedmiotem sprawy była rzetelność postępowania karnego prowadzonego przeciwko obu braciom. Trybunał jednogłośnie uznał ich skargi za niedopuszczalne jako oczywiście bezzasadne.

Sprawa Sylvie Vallée przeciwko Francji (skarga nr 13598/21) dotyczyła konfiskaty dwóch nieruchomości należących do majątku wspólnego skarżącej i jej męża w związku z postępowaniem karnym prowadzonym wyłącznie przeciwko mężowi. ETPC jednogłośnie uznał, że nie doszło do naruszenia art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Czy państwo może po latach przypomnieć obywatelowi o skazaniu, o którym samo wiedziało, i wykorzystać je przeciwko niemu? W wyroku z 1 września 2026 r. w sprawie Mankus przeciwko Litwie Europejski Trybunał Praw Człowieka odpowiedział przecząco na to pytanie (skarga nr 25336/22).

Europejski Trybunał Praw Człowieka rzadko mówi o działaniach państwa tak jednoznacznie. W wyroku Wielkiej Izby z 25 sierpnia 2026 r. w sprawie Kavala przeciwko Turcji (nr 2) stwierdzono, że postępowanie karne, wieloletnie pozbawienie wolności i skazanie Osmana Kavali służyły innemu celowi niż ten, który oficjalnie przedstawiało państwo (skarga nr 2170/24). Miały na celu ukaranie go za działalność obywatelską i uciszenie go jako obrońcy praw człowieka.

Wyrok ETPC w sprawie V.T. i inni przeciwko Azerbejdżanowi nie tworzy całkowicie nowej doktryny. Pokazuje jednak bardzo wyraźnie jej praktyczne konsekwencje. Wojna nie tworzy próżni prawnej. Gdy żołnierz znajduje się we władzy przeciwnika, zaczynają działać nie tylko reguły prawa humanitarnego, lecz również EKPC. I właśnie w takich sytuacjach jej znaczenie jest być może największe.

EKPC nie zawiera samodzielnego prawa do zdrowego środowiska. Skażenie wody, toksyczne emisje czy składowiska odpadów mogą jednak wpływać na życie prywatne, zdrowie i możliwość korzystania z własnego domu. Z tego powodu ETPC od lat rozwija ochronę środowiskową pośrednio, przede wszystkim na gruncie art. 8 konwencji. Niedawny wyrok pokazuje, że w tym orzecznictwie następuje istotna zmiana.

Sprawa G.K. i A.S. przeciwko Szwajcarii potwierdza, że etyczny weganizm może stanowić przekonanie chronione na podstawie konwencji. Jednocześnie ETPC przypomina, że ochrona praw człowieka wymaga czegoś więcej niż nieformalnych zapewnień, korespondencji z administracją czy częściowego dostosowania praktyki.

Gdy mundial wchodzi w decydującą fazę i piłka nożna interesuje prawie wszystkich, zapada wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie de Carvalho Marques i inni przeciwko Portugalii (skarga nr 29703/19 i inne). Wniosek z niego: czym innym jest krytykowanie pracy sędziów, a czym innym rozpowszechnianie teorii spiskowych.