ETPC

Niezgłoszenie gotówki podczas przekraczania granicy może uzasadniać grzywnę, ale czy pozwala państwu odebrać całą przewożoną kwotę? W wyroku w sprawie Aksoy przeciwko Serbii (skarga nr 4320/15) z 20 października 2026 r. ETPC przypomniał, że surowość sankcji musi odpowiadać rzeczywiście stwierdzonemu naruszeniu, a nie poważniejszemu przestępstwu, którego popełnienie organy jedynie podejrzewają.

Kto powinien decydować, których polityków zobaczymy w telewizyjnej debacie wyborczej – redakcja czy państwowy organ odpowiedzialny za uczciwość wyborów? ETPC w sprawie Atresmedia Corporación de Medios de Comunicación S.A. przeciwko Hiszpanii (skarga nr 29807/23) dopuścił ingerencję państwa w autonomię redakcyjną prywatnej telewizji w imię pluralizmu i równości wyborczej.

W sprawie Anar Mammadow przeciwko Azerbejdżanowi (skargi nr 12043/19 i 50484/20) ETPC potwierdził m.in., że zakresem wolności wypowiedzi jest objęte dziennikarskie prawo do spekulacji i zadawania pytań, stawiania hipotez i prób dochodzenia prawdy.

Postępowanie przed ETPC ze skarg oskarżonych o umyślne zabójstwo maltańskiej dziennikarki nie dotyczyło ani prawidłowości śledztwa w sprawie śmierci dziennikarki, ani odpowiedzialności władz Malty za jej zabójstwo. Przedmiotem sprawy była rzetelność postępowania karnego prowadzonego przeciwko obu braciom. Trybunał jednogłośnie uznał ich skargi za niedopuszczalne jako oczywiście bezzasadne.

Sprawa Sylvie Vallée przeciwko Francji (skarga nr 13598/21) dotyczyła konfiskaty dwóch nieruchomości należących do majątku wspólnego skarżącej i jej męża w związku z postępowaniem karnym prowadzonym wyłącznie przeciwko mężowi. ETPC jednogłośnie uznał, że nie doszło do naruszenia art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Europejski Trybunał Praw Człowieka wydał 8 września br. wyrok w sprawie Alexandros Savvas przeciwko Grecji (skarga nr 27153/20), który – choć dotyczy z pozoru wewnętrznego sporu kadrowego w greckim sądownictwie – wnosi istotny wkład do orzecznictwa strasburskiego na temat wolności wypowiedzi sędziów.

Czy państwo może po latach przypomnieć obywatelowi o skazaniu, o którym samo wiedziało, i wykorzystać je przeciwko niemu? W wyroku z 1 września 2026 r. w sprawie Mankus przeciwko Litwie Europejski Trybunał Praw Człowieka odpowiedział przecząco na to pytanie (skarga nr 25336/22).

Europejski Trybunał Praw Człowieka rzadko mówi o działaniach państwa tak jednoznacznie. W wyroku Wielkiej Izby z 25 sierpnia 2026 r. w sprawie Kavala przeciwko Turcji (nr 2) stwierdzono, że postępowanie karne, wieloletnie pozbawienie wolności i skazanie Osmana Kavali służyły innemu celowi niż ten, który oficjalnie przedstawiało państwo (skarga nr 2170/24). Miały na celu ukaranie go za działalność obywatelską i uciszenie go jako obrońcy praw człowieka.

Siedmioro sędziów Trybunału Konstytucyjnego wybranych przez obecny Sejm zwróciło się do polskich władz o możliwie szybkie wykonanie majowego postanowienia ETPC. Europejski Trybunał Praw Człowieka nakazał w nim umożliwienie orzekania czworgu sędziów, którzy dotychczas nie zostali dopuszczeni do pełnienia obowiązków w TK.

Wyrok ETPC w sprawie V.T. i inni przeciwko Azerbejdżanowi nie tworzy całkowicie nowej doktryny. Pokazuje jednak bardzo wyraźnie jej praktyczne konsekwencje. Wojna nie tworzy próżni prawnej. Gdy żołnierz znajduje się we władzy przeciwnika, zaczynają działać nie tylko reguły prawa humanitarnego, lecz również EKPC. I właśnie w takich sytuacjach jej znaczenie jest być może największe.

EKPC nie zawiera samodzielnego prawa do zdrowego środowiska. Skażenie wody, toksyczne emisje czy składowiska odpadów mogą jednak wpływać na życie prywatne, zdrowie i możliwość korzystania z własnego domu. Z tego powodu ETPC od lat rozwija ochronę środowiskową pośrednio, przede wszystkim na gruncie art. 8 konwencji. Niedawny wyrok pokazuje, że w tym orzecznictwie następuje istotna zmiana.

Sprawa G.K. i A.S. przeciwko Szwajcarii potwierdza, że etyczny weganizm może stanowić przekonanie chronione na podstawie konwencji. Jednocześnie ETPC przypomina, że ochrona praw człowieka wymaga czegoś więcej niż nieformalnych zapewnień, korespondencji z administracją czy częściowego dostosowania praktyki.

W wyroku z 23 lipca 2026 r. ETPC podkreślił, że nawet w warunkach wojny oraz szczególnego zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa prawo do wolności osobistej pozostaje chronione. Decyzje o pozbawieniu wolności muszą opierać się na indywidualnej ocenie okoliczności konkretnej sprawy, a nie wyłącznie na ogólnych założeniach wynikających z charakteru zarzucanych czynów.

ETPC przypomina, że skuteczna walka z rasizmem wymaga nie tylko efektywnego ścigania sprawców przestępstw, lecz także rzeczywistego zaangażowania instytucji publicznych w zapewnienie równości i niedyskryminacji. Konkluzja ta ma zastosowanie nie tylko do spraw dotyczących Romów, lecz również do wszystkich innych przejawów rasizmu i ksenofobii.

W wyroku Wielkiej Izby ETPC z 9 lipca 2026 r. przez w sprawie Jesus Pinhal przeciwko Portugalii (skargi nr 48047/15 i 2276/20) trybunał orzekł, stosunkiem głosów 15:2, że nie doszło do naruszenia art. 4 Protokołu nr 7. Artykuł ten dotyczy prawa do niebycia sądzonym ani karanym dwukrotnie za ten sam czyn, czyli zasady „ne bis in idem”.

Gdy mundial wchodzi w decydującą fazę i piłka nożna interesuje prawie wszystkich, zapada wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie de Carvalho Marques i inni przeciwko Portugalii (skarga nr 29703/19 i inne). Wniosek z niego: czym innym jest krytykowanie pracy sędziów, a czym innym rozpowszechnianie teorii spiskowych.

Projekty pism procesowych, których celem jest obciążenie neosędziów kosztami odszkodowań wynikających z ich działalności, mogłyby zostać opublikowane jeszcze w wakacje

ETPC wydał wyrok w sprawie Taleski i inni przeciwko Macedonii Północnej (skargi nr 34261/23 i 7877/24). Sprawa dotyczyła zgodności ustawowego mechanizmu umożliwiającego uchylenie ułaskawień prezydenckich, które wcześniej uznawano za ostateczne i nieodwołalne, z art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Wyrok w sprawie Karchava przeciwko Gruzji to istotne potwierdzenie bardzo silnie osadzonych standardów wolności pokojowego protestowania, jakie przez ostatnie dekady wypracował Europejski Trybunał Praw Człowieka. ETPC podkreślił, że samo zatrzymanie i osadzenie w areszcie pokojowego demonstranta stanowi środek o wyjątkowo dolegliwym charakterze i wywołuje efekt mrożący..