Pracownikowi rozwiązującemu umowę ze skutkiem natychmiastowym przysługuje odszkodowanie, odprawa pracownicza i ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.
Pracodawca może rozstać się bez okresu wypowiedzenia z pracownikiem między innymi w przypadku długotrwałej choroby zatrudnionego oraz jeśli naruszy on podstawowe obowiązki pracownicze.
Jednak także pracownik może w trybie natychmiastowym porzucić pracę - ale tylko w ściśle określonych prawem sytuacjach. Zatrudniony ma więc prawo złożyć jednostronne oświadczenie woli rozwiązujące umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia, gdy:
- otrzymał orzeczenie lekarskie stwierdzające szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na jego zdrowie, a pracodawca nie przeniósł go w terminie wskazanym w orzeczeniu lekarskim do innej pracy, odpowiedniej ze względu na stan jego zdrowia i kwalifikacje zawodowe,
- pracodawca dopuścił się wobec niego ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków.
Przykładowo pracownik może zrezygnować z pracy z dnia na dzień, jeśli zagrożone jest jego zdrowie lub życie, albo gdy pracodawca nie przestrzega przepisów BHP. Jest to także dopuszczalne, jeśli pracodawca nie płaci wynagrodzeń w terminie, nie przestrzega przepisów w sprawie czasu pracy, nie udziela urlopu czy dopuszcza się mobbingu.
Jeśli zatrudniony odchodzi z pracy, ponieważ pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków, to przysługuje mu odszkodowanie. Nie zostanie ono natomiast wypłacone w sytuacji rozwiązania przez pracownika stosunku pracy ze względu na szkodliwe warunki pracy.
Odszkodowanie wynosi wysokość wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, a jeżeli umowa o pracę została zawarta na czas określony to za czas, do którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za okres wypowiedzenia - czyli odszkodowanie nie przekroczy równowartości wynagrodzenia za 3 miesiące. Wysokość odszkodowania oblicza się jak na zasadach obowiązujących przy
Co więcej, pracownik otrzyma także odprawę pracowniczą. Chodzi o odprawę przyznawaną zgodnie z ustawą o zwolnieniach grupowych - przysługuje ona pracownikowi, z którym rozwiązano umowę wyłącznie z winy pracodawcy, który zatrudniał więcej niż 20 pracowników.
W tym wypadku ciężkie naruszenie przez pracodawcę podstawowych obowiązków wobec pracownika może stanowić wyłączny powód rozwiązania stosunku pracy. Potwierdza to orzecznictwo sądowe - w wyroku z 20 listopada 2008 r. (III UK 57/08) Sąd Najwyższy uznał, że rozwiązanie przez pracownika umowy w trybie art. 55 k.p. (czyli z powodu ciężkiego naruszenia przez pracodawcę podstawowych obowiązków) uzasadnia przyjęcie, że do rozwiązania stosunku pracy doszło z przyczyn dotyczących pracodawcy.
Z kolei w uzasadnieniu uchwały z dnia 2 lipca 2015 r. (III PZP 4/15) SN dodał, że "w takiej sytuacji nie następuje też zdublowanie świadczeń należnych pracownikowi z tego samego tytułu. Odprawa przewidziana w art. 8 ustawy o zwolnieniach grupowych jest świadczeniem o charakterze gratyfikacyjno-rekompensacyjnym, przysługującym na zakończenie stosunku pracy. Natomiast odszkodowanie z art. 55 § 11k.p. ma charakter ustawowego odszkodowania i zadośćuczynienia za bezprawne działanie pracodawcy. Funkcje tych wypłat są więc różne”.
Wysokość odprawy pieniężnej zależy od stażu pracy u danego pracodawcy i wynosi:
- wysokość jednomiesięcznego wynagrodzenia, jeśli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 2 lata,
- wysokość dwumiesięcznego wynagrodzenia, jeśli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy przez okres od 2 do 8 lat,
- wysokość trzymiesięcznego wynagrodzenia, jeśli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy przez okres ponad 8 lat.
Maksymalna kwota odprawy pieniężnej nie może przekroczyć kwoty 15-krotnego minimalnego wynagrodzenia za pracę, obowiązującego w dniu rozwiązania stosunku pracy.
Odchodzący w trybie natychmiastowym pracownik, tak jak pozostali pracownicy, musi wykorzystać urlop wypoczynkowy zaległy oraz przysługujący mu urlop bieżący w wymiarze proporcjonalnym do okresu przepracowanego u pracodawcy w danym roku kalendarzowym - i powinien to zrobić do końca okresu wypowiedzenia.
W związku z tym, że w tej sytuacji okresu wypowiedzenia w ogóle nie ma, pracodawca ma obowiązek wypłacić pracownikowi ekwiwalent pieniężny za cały niewykorzystany urlop wypoczynkowy.
Także przy rozwiązaniu stosunku pracy bez wypowiedzenia przez pracownika pracodawca musi wydać mu świadectwo pracy. Jego wydanie nie może być uzależnione od uprzedniego rozliczenia się pracownika z pracodawcą. Na wystawienie świadectwa pracy firma ma 7 dni od dnia ustania stosunku pracy.
Płatnik składek, czyli głównie pracodawca musi wreszcie wyrejestrować osobę, w stosunku do której wygasł tytuł do ubezpieczeń w ZUS. Należy więc zgłosić w ZUS wyrejestrowanie pracownika z ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego na druku ZUS ZWUA w ciągu 7 dni od dnia ustania stosunku pracy.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu