rozwiń ›

Od 1 stycznia 2026 r. do okresu zatrudnienia obliczanego w celu ustalenia uprawnień pracowniczych wlicza się dodatkowe okresy. Na razie nowymi przepisami objęte są jednostki sektora finansów publicznych, a od 1 maja 2026 r. będą musieli je stosować także pozostali pracodawcy.

Jakie są warunki zaliczenia prowadzenia działalności do okresu zatrudnienia?

Staż pracy zwiększą sobie zatem ci pracownicy, którzy wcześniej byli np. przedsiębiorcami lub ich współpracownikami. Zgodnie z art. 3021 § 1 kodeksu pracy do okresu zatrudnienia wlicza się okresy:

  • prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych,
  • pozostawania osobą współpracującą z osobą fizyczną prowadzącą tę działalność.

Warunkiem zaliczenia tych okresów do stażu pracy (okresu zatrudnienia) jest jednak opłacenie składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe.

Oznacza to, że jeśli pracownik ma zaległości w składkach z tytułu wcześniej prowadzonej działalności, to ani on, ani jego współpracownik nie będą mogli sobie tego okresu doliczyć jako staż pracy.

Zaświadczenie z ZUS – tryb wydawania

To, że składki za okres prowadzenia działalności oraz współpracy potwierdza ZUS w zaświadczeniu wydawanym na podstawie art. 83g ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. O zaświadczenie to występuje sam pracownik poprzez swój profil na PUE ZUS i w ten sam sposób ZUS jej to zaświadczenie doręcza. Następnie pracownik zaświadczenie to pobiera z systemu i bez żadnych dodatkowych potwierdzeń przekazuje pracodawcy.

Zaświadczenie z ZUS – co zawiera?

Już pierwsze zaświadczenia wydane przez ZUS dotyczące przedsiębiorców wywołały u pracodawców pewne wątpliwości. Na zaświadczeniach bowiem wskazane są okresy, za które przedsiębiorca składek nie opłacał, ponieważ przebywał na zasiłkach: chorobowym, macierzyńskim, opiekuńczym. Zgodnie bowiem z regułami wynikającymi z art. 18 ust. 9-10 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych miesięczną podstawę wymiaru składek zmniejsza się proporcjonalnie, gdy w danym miesiącu wystąpiły dni, za które należny jest zasiłek. Zatem składki za okres pobierania zasiłku chorobowego, opiekuńczego i świadczenia rehabilitacyjnego nie są opłacane.

Nieco inaczej jest w przypadku, gdy co prawda sam przedsiębiorca składek nie opłaca, ale finansowanie składek emerytalnych i rentowych przejmuje budżet państwa. Dlatego okres pobierania zasiłku macierzyńskiego także wpłynie na podwyższenie przyszłej emerytury.

Czy do stażu pracy wlicza się okres pobierania zasiłku chorobowego?

Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w stanowisku z 21 stycznia 2026 r. poinformowało, że zdaniem resortu okresy zasiłku chorobowego, opiekuńczego i świadczenia rehabilitacyjnego należy wliczyć do okresu zatrudnienia w rozumieniu kodeksu pracy.

Trzeba zwrócić przy tym uwagę, że uznanie, iż okresy pobierania tych zasiłków za wyłączone z okresu zatrudnienia dla celów pracowniczych stawiałoby te osoby w mniej korzystnej sytuacji wobec tych przedsiębiorców, którzy korzystali z ulgi na start. Ci przedsiębiorcy w ogóle nie opłacają składek na ubezpieczenie społeczne, a za okres np. choroby nie przysługuje im zasiłek, a do okresu zatrudnienia wlicza się cały okres korzystania z ulgi na start.

Czy do stażu pracy wlicza się okres pobierania zasiłku macierzyńskiego?

Ministerstwo nie zajęło stanowiska w sprawie okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego, ale moim zdaniem nie ma podstaw, aby traktować ten okres inaczej niż czas pobierania zasiłków związanych z niezdolnością do pracy albo opieką nad członkami rodziny.

Zwłaszcza że w art. 3021 § 1 k.p. czytamy, że do okresu zatrudnienia wlicza się okresy działalności, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe. Przepis nie wymaga, aby składki opłacił przedsiębiorca, ale aby „zostały opłacone”. Zatem należy uznać, że warunek ten został spełniony, ponieważ za czas pobierania zasiłku macierzyńskiego składki za taką osobę są opłacane, a okres pobierania zasiłku macierzyńskiego należy wliczyć do okresu zatrudnienia.

Prowadzący pozarolniczą działalność – do kogo mają zastosowanie nowe przepisy?

Stanowisko MRPiPS ma zastosowanie nie tylko do przedsiębiorców w rozumieniu przepisów Prawa przedsiębiorców, ale pozostałych osób uznawanych za prowadzących pozarolniczą działalność w rozumieniu art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Do tej grupy zalicza się ponadto:

  • twórcę i artystę;
  • osobę prowadzącą działalność w zakresie wolnego zawodu:
  • wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej;
  • akcjonariusza prostej spółki akcyjnej wnoszącego do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług;
  • komplementariusza w spółce komandytowo-akcyjnej;
  • osobę prowadzącą publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół, na podstawie przepisów oświatowych.

Współpracownicy - jakie okresy są wliczane do ich stażu pracy?

W przypadku współpracowników osób prowadzących pozarolniczą działalność należy stosować takie same zasady. Okresy pobierania zasiłków i świadczenia rehabilitacyjnego należy wliczyć do ich okresu zatrudnienia.

Te same reguły należy stosować w odniesieniu do współpracowników osób korzystających z ulgi na start, a więc osób, które nie mają statusu osób prowadzących pozarolniczą działalność.

Stanowisko Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 21 stycznia 2026 r.

DGP: Czy okres pobierania zasiłku chorobowego i macierzyńskiego przez prowadzącego pozarolniczą działalność należy wliczać do okresu zatrudnienia dla celów pracowniczych?

MRPiPS: Zgodnie z art. 302¹ § 1 kodeksu pracy do okresu zatrudnienia wlicza się okresy prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności gospodarczej oraz okresy pozostawania osobą współpracującą, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe.

Na podstawie 3021 § 3 do okresu zatrudnienia będą wliczane także udokumentowane okresy działalności zawodowej określone w art. 3021 § 1 i 2, w których osoba fizyczna nie podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie odrębnych przepisów.

Na podstawie art. 18 ust. 9 i 10 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - za miesiąc, w którym ubezpieczenia trwały tylko przez część miesiąca, kwotę najniższej podstawy wymiaru składek dla przedsiębiorców zmniejsza się proporcjonalnie, dzieląc ją przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni podlegania ubezpieczeniu. Powyższe zasady zmniejszania najniższej podstawy wymiaru składek, stosuje się odpowiednio w przypadku niezdolności do pracy trwającej przez część miesiąca, jeżeli z tego tytułu ubezpieczony spełnia warunki do przyznania zasiłku. Oznacza to, że jeżeli przedsiębiorca jest niezdolny do pracy przez cały miesiąc i spełnia warunki do zasiłku chorobowego z tego tytułu - wówczas przez cały miesiąc nie opłaca składek na ubezpieczenia społeczne z działalności gospodarczej. Jednocześnie nie są opłacane składki od zasiłku chorobowego, ponieważ korzystanie ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych nie stanowi tytułu do ubezpieczeń społecznych i opłacania składek. Natomiast w przypadku niezdolności do pracy trwającej jedynie przez część miesiąca i prawa do zasiłku chorobowego z tego tytułu - składki nie są opłacane tylko za te dni, za które przedsiębiorca korzystał z zasiłku, a za pozostałe dni przedsiębiorca oblicza i opłaca składki proporcjonalnie – zgodnie z ww. zasadami wynikającymi z art. 18 ust. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W konsekwencji okresy, w których osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą lub osoba współpracująca pobierała zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne lub zasiłek opiekuńczy, a za które nie były opłacane składki na ubezpieczenia, podlegają wliczeniu do stażu pracy na podstawie art. 302¹ § 3 Kodeksu pracy.

Wprowadzenie nowych przepisów jest ważnym elementem realizacji polityki prorodzinnej i propracowniczej państwa, której celem jest docenienie realnego doświadczenia zawodowego zdobywanego poza klasycznym etatem oraz zwiększenie bezpieczeństwa socjalnego pracowników. Reforma stażowa wzmacnia zasadę równego traktowania osób pracujących na różnych podstawach, likwidując wieloletnie nierówności i otwierając sektor publiczny na osoby, które przez lata budowały swoje kompetencje w oparciu o działalność gospodarczą lub umowy cywilnoprawne.

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie jest organem właściwym do dokonywania wiążącej wykładni prawa ani rozstrzygania indywidualnych stanów faktycznych. Powyższe informacje mają charakter ogólny i służą wyłącznie wyjaśnieniu zakresu obowiązujących regulacji.

Podstawa prawna

art. 3021 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 277 ze zm.)

art. 18 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1480 ze zm.)

art. 8 ust. 6, art. 18 ust. 9-10 i art. 83g ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 350 ze zm.)