kryzys energetyczny

Część państw i szerokie grono organizacji pozarządowych liczyło, że w przedstawionym w środę unijnym pakiecie znajdzie się miejsce dla podatku obciążającego ponadnormatywne zyski koncernów paliwowych. Komisja zdecydowała inaczej.

Nad gospodarką UE wisi widmo niedoborów m.in. paliwa lotniczego i diesla. Bruksela chce zachęcać do redukcji ich zużycia. Polska na razie nie widzi potrzeby.

Na początku 2026 roku tempo wzrostu gospodarczego w Chinach przyspieszyło, mimo wybuchu wojny na Bliskim Wschodzie. Największa fabryka świata będzie mieć problemy, jeśli ceny surowców energetycznych utrzymają się na podwyższonym poziomie przez dłuższy czas.

Nadwyżka w handlu największego na świecie eksportera towarów spadła do najniższego poziomu od ponad roku. To w dużym stopniu konsekwencja szoku w postaci wyższych cen energii i transportu, wywołanego trwającą od 28 lutego wojną na Bliskim Wschodzie, który osłabił globalny popyt w marcu.

W środę w Brukseli rzeczniczka Komisji Europejskiej ds. energii Anna-Kaisa Itkonen oceniła, że obecny kryzys przekładający się na wysokie ceny energii nie będzie zjawiskiem krótkotrwałym, podkreślając jednocześnie, że znaczący wpływ na jego pogłębienie miała blokada cieśniny Ormuz.

Ataki ukraińskich bezzałogowców zmuszają Rosję do ograniczenia wydobycia ropy i zmniejszają przychody z eksportu o 1 mld dol. tygodniowo. Z odsieczą Kremlowi przyszedł jednak amerykańsko-izraelski atak na Iran.

Lawina konsekwencji uruchomiona przez blokadę kluczowego punktu na mapie globalnego handlu ropą i gazem to nie tylko straty, lecz także okazja do osiągnięcia nadzwyczajnych zysków czy przyciągnięcia zainteresowania inwestorów giełdowych. Kto liczy na jak najdłuższe trwanie kryzysu irańskiego?

Przyłączenie się do konfliktu wspieranych przez Iran jemeńskich rebeliantów zagraża statkom na Morzu Czerwonym, przez które płynie część surowca, w normalnych warunkach transportowanego przez cieśninę Ormuz. Amerykańska administracja bierze pod uwagę wzrost cen ropy naftowej do 200 dol. za baryłkę.

Pakiet ma sprawić, że ceny na stacjach będą o 1,2 zł niższe. Eksperci uważają, że paliwa w Polsce nie zabraknie, ale rząd powinien wyciągnąć wnioski na przyszłość.

Władze Korei Południowej apelują do obywateli o krótsze prysznice, a rząd Tajlandii zachęca do rezygnacji z marynarek. Ale na razie wysokie ceny ropy i gazu ziemnego nie mają wpływu na sytuację makroekonomiczną. Agencja S&P podwyższyła prognozę wzrostu PKB w tym roku między innymi dla Indii, które znajdują się w centrum energetycznego kryzysu.

Dla działających w strefie euro przedsiębiorstw konflikt na Bliskim Wschodzie skutkuje wzrostem cen, opóźnieniami w dostawach i zerwanymi łańcuchami dostaw. Rosnące koszty produkcji już teraz firmy starają się przerzucać na odbiorców.

Skala wzrostu cen surowców energetycznych jest na razie za mała, żeby wpędzić w problemy gospodarkę Stanów Zjednoczonych. Jednak spadek notowań akcji jest czynnikiem, który sam w sobie może wpłynąć na pogorszenie wciąż relatywnie dobrych ekonomicznych perspektyw.

Zniszczenia w instalacjach służących do wydobycia i przetwarzaniu gazu ziemnego sprawiają, że cena kluczowego z punktu widzenia unijnego przemysłu surowca, może utrzymać się na podwyższonym poziomie przez dłuższy czas. Notowania ropy naftowej od ponad tygodnia przekraczają 100 dol. za baryłkę

Wojna na Bliskim Wschodzie doprowadzi do niewielkiego podwyższenia inflacji i nie zaszkodzi perspektywom wzrostu gospodarczego. Jednak przez wzrost cen gazu problem w postaci zbyt wysokich cen energii dla unijnego przemysłu pozostanie kolejny rok nierozwiązany.

Orlen nie widzi ryzyka dla polskich dostaw gazu i ropy, a rząd – do uwalniania strategicznych rezerw. Ale to nie znaczy, że przez kolejną odsłonę kryzysu energetycznego przejdziemy suchą stopą. Zwłaszcza jeśli konflikt na Bliskim Wschodzie i blokada cieśniny Ormuz się przedłużą.

Ceny ropy naftowej w czwartek znów znalazły się w okolicach 100 dol. Wzrost zysków z tytułu wydobycia i przetwarzania ropy naftowej oraz gazu ziemnego z nawiązką zrekompensuje zadeklarowaną przez firmę rezygnację z marży przy sprzedaży detalicznej oleju napędowego. Kurs akcji Orlenu wzrósł od początku roku o 34 proc. i jest to najlepszy wyników wśród spółek z indeksu WIG20.

Konsekwencje blokady Cieśniny Ormuz wykraczają daleko poza sektor energetyczny i wzrost cen paliw. Wstrzymanie przepływu kluczowych surowców zagraża produkcji metali przemysłowych, chipów, baterii do samochodów elektrycznych czy nawozów.