Niekonstytucyjny jest brak możliwości zaskarżenia orzeczenia referendarza sądowego oddalającego skargę na zajęcie nieruchomości przez komornika - orzekł w środę Trybunał Konstytucyjny. Według TK, „również na etapie postępowania egzekucyjnego strony powinny mieć zapewniony dostęp do sądu”.
TK o prawie do sądu w postępowaniu egzekucyjnym
- Istota egzekucji sądowej polega na stosowaniu przymusu przez organ państwowy, zaś sam fakt stosowania przymusu przez organ państwowy powoduje, że sądowa kontrola tego środka jest konieczna - mówił w uzasadnieniu wyroku sędzia TK Andrzej Zielonacki.
Sprawa w Trybunale została zainicjowana przez pełnomocnika osoby, która złożyła skargę na czynność komornika polegającą na zajęciu nieruchomości. Skarżący wskazywał bowiem, że nabył tę nieruchomość, a w momencie zakupu w księdze wieczystej brak było jakichkolwiek wpisów o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Skarga na czynność komornika trafiła do referendarza sądowego, który ją oddalił, zaś od tego orzeczenia już nie przysługiwało odwołanie.
W związku z tym do TK zostały zaskarżone odpowiednie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. „Sprawa ta została rozpoznana i rozstrzygnięta przez urzędnika sądowego, a skarżący nie ma możliwości zrealizowania podmiotowego prawa do sądu, nawet przez sądową weryfikację postanowienia referendarza sądowego” - argumentowano w tym zaskarżeniu. Tymczasem referendarz sądowy, choć podejmuje czynności z zakresu ochrony prawnej, to nie sprawuje wymiaru sprawiedliwości, jest specjalnym urzędnikiem sądowym.
Wyrok TK i niekonstytucyjność przepisów KPC
Jak przyznał w uzasadnieniu wyroku sędzia Zielonacki, w sprawie nie zakwestionowano braku możliwości zaskarżenia decyzji sądu w sprawie rozpoznania skargi na czynność komornika sądowego w przedmiocie zajęcia ruchomości. - Zarzut skargi konstytucyjnej zmierzał do oceny konstytucyjności regulacji prawnej dopuszczającej sprawowanie nadzoru nad organami egzekucyjnymi przez referendarza sądowego, czyli organ niebędący sądem, bez możliwości kontroli takiego rozstrzygnięcia przez sąd - zaznaczył.
- Nie ma wątpliwości, że orzeczenia referendarzy sądowych odnośnie do skarg na czynności komorników sądowych dotyczą bezpośrednio praw i obowiązków stron postępowania egzekucyjnego, a zatem wierzycieli i dłużników. Przykładem takiego orzeczenia jest postanowienie o zajęciu nieruchomości należącej do skarżącego - wskazał sędzia TK.
Jak kontynuował, „niezależnie od tego, czy referendarz uchyliłby czynność komornika sądowego, czego nie zrobił, czy też oddalił skargę w tym zakresie, co właśnie zrobił, strona powinna mieć możliwość poddania takiego rozstrzygnięcia kontroli sądu”.
Tymczasem - wskazał sędzia TK - w sprawie, na kanwie której zaskarżono przepisy Kpc w TK, „dwa organy pozasądowe, komornik sądowy i referendarz sądowy, dokonały pewnych czynności, jednak na żadnym etapie nie zostały one poddane nadzorowi sądowemu”. Wydawanie zaś orzeczeń kończących sprawy przez organy niebędące sądem jest sprzeczne z regułami konstytucyjnymi.
W związku z tym TK orzekł, że przepisy Kpc są niekonstytucyjne w zakresie, w jakim „nie przewidują wniesienia skargi na orzeczenie referendarza sądowego wydane w sprawie ze skargi na czynność komornika sądowego polegającą na zajęciu nieruchomości”.
Trybunał orzekł w tej sprawie w składzie pięciu sędziów pod przewodnictwem prezesa TK Bogdana Święczkowskiego. Poza sędzią Zielonackim w składzie byli też: Stanisław Piotrowicz, Justyn Piskorski i wiceprezes TK Bartłomiej Sochański.
W przyjętej jeszcze w marcu 2024 r. uchwale Sejm podkreślił, że „uwzględnienie w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego wydanych z naruszeniem prawa może zostać uznane za naruszenie zasady legalizmu przez te organy”. Sejm uznał też m.in., że dwaj obecnie orzekający w Trybunale - Jarosław Wyrembak i Justyn Piskorski - nie są sędziami TK. Od czasu podjęcia tamtej uchwały przez Sejm wyroki TK nie są publikowane w Dzienniku Ustaw. (PAP)
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu