Zatrudnienie osób z niepełnosprawnością wiąże się z szeregiem dodatkowych uprawnień, które wynikają z ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Przepisy te mają na celu ułatwienie godzenia obowiązków zawodowych z dbałością o stan zdrowia. Warto wiedzieć, od kiedy te prawa przysługują i co dokładnie obejmują.
Kiedy nabywasz prawo do dodatkowych uprawnień?
Uprawnienia pracownicze przysługują Ci od dnia, w którym pracodawca wliczy Cię do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Dzieje się to w momencie przedstawienia pierwszego orzeczenia o niepełnosprawności.
W przypadku uzyskania kolejnego orzeczenia zasady są następujące:
- Jeśli wniosek o nowe orzeczenie złożysz najpóźniej dzień po wygaśnięciu poprzedniego, zostaniesz wliczony do stanu zatrudnienia od dnia złożenia wniosku.
- Jeśli wniosek złożysz później, pracodawca wliczy Cię do stanu zatrudnienia maksymalnie 3 miesiące wstecz przed dniem przedstawienia dokumentu (pod warunkiem, że z orzeczenia wynika Twoja niepełnosprawność w tym okresie).
Niepełnosprawni: normy czasu pracy i wynagrodzenie
Czas pracy osoby z niepełnosprawnością nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo. W przypadku osób ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności norma ta jest jeszcze niższa i wynosi maksymalnie 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo.
Ważne informacje o płacy i czasie pracy:
- Skrócenie czasu pracy nie powoduje obniżenia wynagrodzenia.
- Osoby ze stawką godzinową muszą mieć ją odpowiednio podwyższoną, aby zachować dotychczasową wysokość pensji.
- Obowiązuje zakaz pracy w porze nocnej oraz w godzinach nadliczbowych.
Wyjątki: Powyższe ograniczenia nie dotyczą osób zatrudnionych przy pilnowaniu oraz sytuacji, gdy na wniosek pracownika zgodę na dłuższą pracę wyrazi lekarz profilaktyczny lub prowadzący.
Orzeczenie o niepełnosprawności a przerwy w pracy i dodatkowy urlop
Każdy pracownik pracujący co najmniej 6 godzin ma prawo do 15-minutowej przerwy. Osobie z niepełnosprawnością przysługuje dodatkowe 15 minut na gimnastykę lub wypoczynek, niezależnie od dobowego wymiaru czasu pracy. Obie przerwy są wliczane do czasu pracy.
Osobom ze znacznym lub umiarkowanym stopniem przysługuje również 10 dni roboczych dodatkowego urlopu wypoczynkowego. Prawo do pierwszego takiego urlopu nabywa się po przepracowaniu roku od dnia zaliczenia do jednego z tych stopni niepełnosprawności.
Uwaga: Łączny wymiar urlopu dodatkowego i zwolnienia na turnus rehabilitacyjny nie może przekroczyć 21 dni roboczych w roku kalendarzowym.
Zwolnienia od pracy: badania i turnusy
Pracownicy ze znacznym lub umiarkowanym stopniem mogą korzystać z płatnych zwolnień (obliczanych jak ekwiwalent za urlop) w celu:
- Udziału w turnusie rehabilitacyjnym: do 21 dni raz w roku, na podstawie wniosku lekarza.
- Wykonania badań specjalistycznych i zabiegów: jeśli nie można ich wykonać poza godzinami pracy.
- Uzyskania lub naprawy zaopatrzenia ortopedycznego.
Niepełnosprawni: obowiązki pracodawcy i organizacja stanowiska
Pracodawca jest zobowiązany zapewnić niezbędne racjonalne usprawnienia (np. dostosowanie przestrzeni), o ile nie stanowią one dla niego nieproporcjonalnego obciążenia. Jeśli jednak utracisz zdolność do pracy na dotychczasowym stanowisku w wyniku wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, pracodawca musi w ciągu 3 miesięcy zorganizować dla Ciebie nowe, odpowiednie miejsce pracy.
Od kiedy przysługują uprawnienia pracownicze osobie z niepełnosprawnością?
Uprawnienia przysługują od dnia wliczenia do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, po przedstawieniu pierwszego orzeczenia. Przy kolejnym orzeczeniu: gdy wniosek złożono najpóźniej dzień po wygaśnięciu poprzedniego — od dnia złożenia; później maks. 3 miesiące wstecz, jeśli orzeczenie to potwierdza.
Jakie są normy czasu pracy osób z niepełnosprawnością w 2026 roku?
Maksymalnie 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo. Przy znacznym lub umiarkowanym stopniu: do 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Obowiązuje zakaz pracy w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych, z wyjątkiem pilnowania lub za zgodą lekarza profilaktycznego lub prowadzącego na wniosek pracownika.
Czy skrócenie czasu pracy obniża wynagrodzenie osoby z niepełnosprawnością?
Nie. Skrócenie czasu pracy nie powoduje obniżenia wynagrodzenia. Przy stawce godzinowej stawka musi być odpowiednio podwyższona, aby zachować dotychczasową wysokość pensji.
Jakie przerwy w pracy przysługują osobie z niepełnosprawnością?
Pracownik pracujący co najmniej 6 godzin ma prawo do 15-minutowej przerwy. Dodatkowo osobie z niepełnosprawnością przysługuje 15 minut na gimnastykę lub wypoczynek, niezależnie od dobowego wymiaru czasu pracy. Obie przerwy są wliczane do czasu pracy.
Jakie płatne zwolnienia od pracy przysługują przy znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności?
Przysługują płatne zwolnienia (jak ekwiwalent za urlop): udział w turnusie rehabilitacyjnym do 21 dni raz w roku (na wniosek lekarza), badania specjalistyczne i zabiegi, gdy nie można ich wykonać poza godzinami pracy, oraz uzyskanie lub naprawa zaopatrzenia ortopedycznego.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu