Urlop ojcowski to jedno z kluczowych uprawnień pracowniczych przysługujących ojcom po narodzinach lub przysposobieniu dziecka. W 2026 roku jego zasady pozostają niezmienione. To rozwiązanie, które pozwala ojcu aktywnie włączyć się w opiekę nad dzieckiem od pierwszych miesięcy życia, bez obaw o utratę dochodu czy stanowiska.

Zasady udzielania urlopu ojcowskiego 2026

Urlop ojcowski jest niezależny od urlopów przysługujących matce i może być wykorzystany bez względu na to, czy korzysta ona z urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego. W 2026 roku obowiązują następujące zasady:

  • świadczenie wypłacane jest w wysokości 100 proc. podstawy wynagrodzenia,
  • prawo do urlopu mają również ojcowie adopcyjni,
  • z urlopu można skorzystać do momentu ukończenia przez dziecko 12 miesięcy.

Uprawnienie to przysługuje każdemu pracownikowi-ojcu spełniającemu warunki ustawowe, niezależnie od stażu pracy u danego pracodawcy.

Wymiar urlopu ojcowskiego w 2026 r.

Wymiar urlopu ojcowskiego wynosi maksymalnie 2 tygodnie (14 dni kalendarzowych). Ojciec może zdecydować, czy wykorzysta cały urlop ojcowski jednorazowo, czy podzieli go na dwie części. Przepisy dopuszczają maksymalnie dwa okresy urlopu, przy czym każdy z nich musi obejmować co najmniej tydzień (7 dni). Taki podział pozwala dopasować termin wolnego do potrzeb rodziny, na przykład tuż po narodzinach dziecka oraz kilka miesięcy później.

Jak złożyć wniosek o urlop ojcowski w 2026 r.?

Aby rozpocząć urlop ojcowski, pracownik musi złożyć odpowiedni wniosek do pracodawcy. Może to zrobić:

  • w formie papierowej,
  • drogą elektroniczną.

Ważne jest zachowanie terminu – wniosek powinien trafić do pracodawcy co najmniej 7 dni przed planowaną datą rozpoczęcia urlopu. Spełnienie tego warunku obliguje pracodawcę do jego udzielenia.

Powrót do pracy po urlopie ojcowskim

Po zakończeniu urlopu ojcowskiego pracownik ma zagwarantowane prawo powrotu na swoje dotychczasowe stanowisko. Jeżeli z przyczyn organizacyjnych nie jest to możliwe, pracodawca musi zaproponować stanowisko równorzędne – na warunkach nie gorszych niż te, które obowiązywałyby, gdyby pracownik z urlopu nie korzystał. Oznacza to zachowanie dotychczasowego poziomu wynagrodzenia oraz zakresu obowiązków odpowiadających wcześniejszej pozycji zawodowej.

Ochrona pracownika podczas urlopu ojcowskiego 2026 – kiedy zwolnienie jest dopuszczalne

Od momentu, w którym pracownik złoży wniosek o urlop ojcowski, aż do dnia zakończenia korzystania z tego uprawnienia, obowiązuje szczególna ochrona jego stosunku pracy. Przepisy znacząco ograniczają w tym czasie możliwość podejmowania przez pracodawcę działań zmierzających do zwolnienia pracownika. Oznacza to, że w tym okresie pracodawca nie ma prawa wręczyć wypowiedzenia czy rozwiązać umowy o pracę.

Istnieją jednak ściśle określone wyjątki od tej zasady. Zwolnienie pracownika w czasie ochronnym może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy spełnione są przesłanki do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z jego winy, czyli w ramach tzw. zwolnienia dyscyplinarnego. Co istotne, samo istnienie takiej podstawy nie wystarcza – konieczne jest dodatkowo uzyskanie zgody zakładowej organizacji związkowej reprezentującej pracownika. Ochrona przed zwolnieniem zaczyna działać już na siedem dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu ojcowskiego, pod warunkiem że w tym czasie został złożony wniosek.

Przepisy przewidują również szczególną sytuację, w której możliwe jest rozwiązanie umowy za wypowiedzeniem mimo złożonego wniosku o urlop ojcowski. Dotyczy to ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy. W takim przypadku termin zakończenia stosunku pracy musi zostać uzgodniony z działającą w zakładzie organizacją związkową.

Warto podkreślić, że ciężar dowodu w każdej z opisanych sytuacji spoczywa na pracodawcy. To on musi wykazać zarówno istnienie podstaw do rozwiązania umowy w trybie dyscyplinarnym, jak i fakt ogłoszenia upadłości lub likwidacji przedsiębiorstwa.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2025 poz. 277)