Patrycja Otto

patrycja@infor.pl

Przyszły rok w działaniach Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) upłynie pod znakiem prewencji. Choć inspektorzy nie rezygnują ze swoich uprawnień kontrolnych, strategia na 2026 rok zakłada potężne wsparcie merytoryczne dla przedsiębiorców. Celem jest nie tylko wyłapywanie nieprawidłowości, ale przede wszystkim pomoc w dostosowaniu działalności do skomplikowanych regulacji obowiązujących w kraju. Skala planowanych działań jest ogromna i dotyczy niemal każdego sektora gospodarki – od budownictwa i przemysłu, przez rolnictwo, aż po szkoły i małe przedsiębiorstwa.

Etat czy B2B? PIP stawia na kampanie informacyjne

Jednym z flagowych przedsięwzięć zaplanowanych na przyszły rok jest kampania informacyjna „Bezpieczni na etacie”. PIP zamierza wziąć pod lupę jeden z najbardziej palących problemów polskiego rynku pracy, czyli rozróżnienie między zatrudnieniem pracowniczym a umowami cywilnoprawnymi.

Celem kampanii nie jest jednak wyłącznie teoretyczne wskazanie różnic formalnoprawnych. Inspekcja chce położyć nacisk na "życiowe konsekwencje" wyboru formy zatrudnienia. Działania edukacyjne mają uświadomić pracownikom i kandydatom, jak rodzaj umowy wpływa na ich bezpieczeństwo socjalne, przewidywalność dochodu oraz – co kluczowe – możliwość realnego egzekwowania swoich praw. Kampania skierowana jest zarówno do osób już aktywnych zawodowo, jak i tych, które dopiero rozważają wybór między etatem a umową zlecenia czy kontraktem B2B. Co istotne, w tym przypadku PIP nie nakłada żadnego limitu podmiotów objętych działaniami – edukacja ma mieć charakter powszechny.

Przemysł i budownictwo pod specjalnym nadzorem PIP

Sektory, w których ryzyko utraty zdrowia lub życia jest najwyższe, pozostają priorytetem w strategii prewencyjnej urzędu. W ramach kampanii „Bezpieczeństwo pracy zależy od Ciebie”, PIP chce dotrzeć do 2 tys. pracodawców. Działania te mają wspierać strategię „Wizja Zero” w sektorze przemysłowym. Inspektorzy będą przekonywać właścicieli firm, że zarządzanie BHP to nie tylko „papierologia”, ale konieczność bezpośredniego zaangażowania kadry zarządzającej oraz samych pracowników w ocenę ryzyka zawodowego.

Planowane są szkolenia (stacjonarne i online), seminaria oraz promowanie dobrych praktyk. PIP stawia na uświadomienie tragicznych konsekwencji zaniedbań, posiłkując się analizami rzeczywistych wypadków przy pracy.

Równolegle prowadzony będzie program „Budowa. STOP wypadkom!”, który obejmie 1,2 tys. pracodawców z sektora budowlanego. To odpowiedź na wciąż utrzymujący się wysoki odsetek nieprawidłowości i śmiertelnych wypadków na placach budowy. Działania prewencyjne mają działać synergicznie z kontrolami. Eksperci PIP będą szkolić firmy z zakresu środków ochrony zbiorowej i indywidualnej oraz planowania prac, a także dystrybuować bezpłatne materiały edukacyjne.

Nowe zagrożenia: chemia i stres

Plan na 2026 rok, pokazuje również, że PIP dostrzega nowoczesne wyzwania w środowisku pracy. Uruchomiony zostanie program profilaktyczny dotyczący przeciwdziałania negatywnym skutkom stresu w pracy. Obejmie on 120 pracodawców i skupi się na zagrożeniach psychospołecznych, takich jak dyskryminacja czy mobbing. Przedsiębiorcy otrzymają dostęp do specjalistycznego narzędzia – Skali Ryzyka Psychospołecznego – które pozwoli na diagnozę poziomu stresu w firmie i wdrożenie działań naprawczych.

Duży nacisk położony zostanie także na czynniki chemiczne. Inicjatywa dotycząca ekspozycji na szkodliwe substancje obejmie 125 pracodawców. Celem jest budowa kultury bezpieczeństwa chemicznego, nauka poprawnego oznakowania substancji oraz dobór wentylacji. Co ciekawe, osobny program prewencyjny „Bezpieczni w pracowni chemicznej” (bez limitu podmiotów) skierowany zostanie do nauczycieli chemii, aby zapewnić bezpieczeństwo eksperymentów w szkołach.

Cudzoziemcy i rolnicy tematy prewencji

W obliczu zmieniającej się struktury demograficznej rynku pracy, PIP uruchamia program „Cudzoziemcy w granicach prawa pracy”, który ma objąć 1 tys. podmiotów. Działania informacyjne trafią zarówno do obcokrajowców, jak i firm powierzających im pracę (w tym w łańcuchach dostaw). Inspektorzy będą edukować o zasadach legalnego zatrudnienia, prawach i obowiązkach obu stron.

Imponująco wyglądają statystyki planowanych działań w rolnictwie indywidualnym. Kampania „Szanuj życie! Bezpieczna praca w gospodarstwie rolnym” ma objąć aż 6 tys rolników oraz 12 tys. dzieci i młodzieży. Poprzez wizytacje gospodarstw, konkursy i prelekcje, inspektorzy chcą zmieniać nawyki na polskiej wsi, promując bezpieczeństwo pracy i ochronę dzieci przed zagrożeniami rolniczymi.

Dyplom dla małych firm i edukacja młodzieży

Dla najmniejszych przedsiębiorstw (zatrudniających do 20 osób) PIP przygotował program „Zdobądź Dyplom PIP”. To forma samokontroli, gdzie pracodawca przy wsparciu inspektora identyfikuje i usuwa nieprawidłowości. Pozytywny audyt końcowy oznacza otrzymanie prestiżowego dyplomu. Programem ma zostać objętych 350 pracodawców.

Inspekcja myśli również długofalowo, stawiając na edukację przyszłych kadr. Program „Kultura bezpieczeństwa” skierowany jest do uczniów szkół ponadpodstawowych i studentów. Dzięki współpracy z placówkami oświatowymi i dostarczaniu materiałów multimedialnych, wiedza o prawie pracy ma trafić do 14 tys. młodych osób.

Plan PIP na 2026 rok to jasny sygnał, że inspekcja chce być partnerem w budowaniu bezpiecznych miejsc pracy, oferując wiedzę i narzędzia tym, którzy chcą działać zgodnie z prawem, zanim dojdzie do konieczności wystawienia mandatu.