Znowelizowany kodeks pracy nakazuje zaliczanie do stażu pracy dodatkowych okresów pracy zarobkowej (m.in. na podstawie umów cywilnoprawnych) czy prowadzenia działalności gospodarczej. Doliczanie ich do stażu od stycznia 2026 r. dotyczy jednostek sektora finansów publicznych, a od 1 maja 2026 r. obejmie także pozostałych pracodawców.

W związku z tym od 1 stycznia samozatrudnieni oraz etatowi pracownicy ochrony zdrowia, którzy wcześniej pracowali na kontraktach lub innych umowach cywilnoprawnych, ruszyli do ZUS po zaświadczenia potwierdzające ich nieetatowe okresy zatrudnienia i zgłaszają się z nimi do szpitalnych działów kadr. Jednak tu często spotyka ich rozczarowanie. Pracodawcy twierdzą, że dodatkowe okresy pracy zarobkowej będą uwzględniać na potrzeby określenia wymiaru urlopu wypoczynkowego, ale nie zamierzają ich honorować przy wypłacie świadczeń takich jak nagroda jubileuszowa czy dodatek stażowy.

Urlop – tak, jubileuszówka – nie

Taka sytuacja ostatnio miała miejsce w Instytucie „Pomnik- Centrum Zdrowia Dziecka” (IPCZD). Ma on status instytutu badawczego, a więc nie zalicza się do sektora finansów publicznych, dlatego w jego przypadku nowe przepisy będą miały zastosowanie dopiero od 1 maja 2026 r. DGP zwrócił się do CZD o wyjaśnienia w tej sprawie. Katarzyna Gardzińska, rzeczniczka prasowa IPCZD, wyjaśniła, że instytut będzie stosował art. 302[1] k.p., mówiący o zaliczaniu do stażu okresów pracy na „śmieciówkach”, w zakresie, w jakim przepisy go do tego zobowiązują. Oznacza to, że będzie uwzględniał przy ustalaniu okresu zatrudnienia (stażu pracy) m.in. okresy wykonywania umowy zlecenia, umowy agencyjnej czy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej do ustalania stażu pracy np. na potrzeby określenia wymiaru urlopu wypoczynkowego czy ustalenia długości okresu wypowiedzenia.

– Jeśli natomiast chodzi o regulacje dotyczące nagrody jubileuszowej czy dodatku stażowego, to IPCZD przyznał te uprawnienia pracownikom na podstawie zapisów regulaminu wynagradzania, który jest jedynym aktem regulującym zasady wypłaty tych świadczeń. Zarówno samo przyznanie tych świadczeń, jak i zasady ich przyznawania pozostają w wyłącznej gestii pracodawcy, który nie jest związany przepisami powszechnie obowiązującymi – podkreśla Katarzyna Gardzińska, i dodaje, że nowelizacja kodeksu pracy tego nie zmieniła. Okresy uprawniające do dodatku stażowego czy nagrody jubileuszowej nadal regulują przepisy obowiązujące u pracodawcy, a ten w porozumieniu ze związkami zawodowymi inaczej ustalił zasady obliczania stażu pracy.

Decyduje regulamin

Wszystko wskazuje na to, że takie podejście będzie obowiązywało w wielu podmiotach medycznych. Jak to możliwe, skoro nowe przepisy o dodatkowych okresach zatrudnienia mają zastosowanie do wszystkich pracodawców, w tym również publicznych podmiotów w ochronie zdrowia?

– Doliczanie kontraktów do stażu liczonego do urlopu czy dłuższych okresów wypowiedzenia pracodawcy przełkną. Problemem są świadczenia pieniężne, a wśród nich największym – nagrody jubileuszowe. Te, z wyjątkiem pewnych pragmatyk służbowych i szczególnych ustaw, są dobrowolne. Co do zasady także w podmiotach leczniczych nie ma obowiązku ich wypłacania, ale inaczej jest w przypadku SPZOZ-ów – tłumaczy Krzysztof Kupczyński z kancelarii radcy prawnego Krzysztof Kupczyński.

Takim szczególnym przepisem jest bowiem art. 62 ustawy o działalności leczniczej (tj. Dz.U. z 2025 r. poz. 450), który stanowi, że za długoletnią pracę pracownikom SPZOZ-ów przysługuje nagroda jubileuszowa. Jednocześnie jednak art. 64 tej samej ustawy pozostawia ustalenie okresów wliczanych do stażu uprawniającego do nagrody jubileuszowej pracodawcy.

– W praktyce oznacza to, że w regulaminie wynagradzania, układzie zbiorowym pracy czy też w innej wewnętrznej regulacji zakład może ustalić specjalne zasady. Ogranicza go przy tym przede wszystkim zakaz dyskryminacji i zasada równego traktowania – podkreśla Patryk Kozieł, radca prawny, starszy prawnik w PCS Paruch Chruściel Stępień Kanclerz. Dodaje, że w przypadku braku szczególnych regulacji wewnętrznych zastosowanie będą miały nowe przepisy kodeksowe, więc inne formy zatrudnienia również powinny być zaliczane.

Pułapka w regulaminie

Jak ustalił DGP, w regulaminach wynagradzania, które większość szpitali negocjowała kilka czy kilkanaście lat temu, są stosowane bardzo różne rozwiązania.

– Niektórzy pracodawcy mają np. zapisane w nich, że przy ustalaniu stażu, od którego uzależnia się wypłatę nagrody jubileuszowej, brane są pod uwagę tylko okresy pracy w ramach umowy o pracę. Niektórzy uwzględniają jedynie umowy z własnym zakładem pracy, inni także z poprzednimi pracodawcami. To jest i tak już postępowanie na korzyść pracownika, bo nagroda jubileuszowa nie jest świadczeniem powszechnym i nie wynika z kodeksu pracy – podkreśla Aleksander Kuźniar – prawnik, ekspert prawa pracy z Centrum Szkoleń Specjalistycznych. Jak mówi, pracodawcy, pomimo obowiązującej od stycznia zmiany prawa, nie muszą wliczać do okresu stażu pracy na podstawie umowy zlecenia czy działalności gospodarczej.

Są też jednak takie podmioty medyczne, które mają w swoich regulaminach wynagradzania zapisy mówiące, że zaliczają inne okresy na podstawie odrębnych przepisów, i te muszą się liczyć z roszczeniami pracowników.

– Te regulaminy były uzgadniane w zupełnie innej sytuacji. Gdy w 2012 r. wchodziła w życie ustawa o działalności leczniczej, pracowników zachęcano do przechodzenia na umowy cywilnoprawne. W niektórych podmiotach regulamin wynagradzania konstruowano tak, że osoby na kontraktach miały większe przywileje niż zatrudnione w oparciu o umowę o pracę, co miało być zachętą do zmiany formy zatrudnienia – podkreśla Zofia Czyż, wiceprzewodnicząca Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych (OZZPiP). Obecnie te zapisy mogą być pułapką finansową dla pracodawców.

Związkowcy działający w obszarze ochrony zdrowia obawiają się, że szpitale, które z powodu luki w finansach NFZ i opóźniania płatności przez fundusz są w dramatycznej sytuacji finansowej, będą robić wszystko, aby uniknąć nieplanowanych wcześniej wypłat świadczeń.

– Ta sytuacja będzie się toczyć jak kula śnieżna. Można się spodziewać, że pracodawcy, którzy są zaskoczeni nową sytuacją, zaczną działać na niekorzyść pracowników i zastanawiać się, jak zmienić regulamin wynagradzania, żeby z tytułu naliczonego stażu nie musieć wypłacać nagród jubileuszowych – mówi Krystyna Ptok, przewodnicząca Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych. Dodaje, że już teraz dochodzi do sytuacji, że pracownicy w kadrach przyjmują zaświadczenia od osób, które pobrały je z ZUS, i mówią im, że trwa zmiana regulaminu wynagradzania. – Przyjmują dokument z ZUS z potwierdzonymi okresami stażowymi, ale nie odnotowują go w aktach osobowych pracownika – oburza się Krystyna Ptok.