Lars Christensen

Zbliża się nowy rok, więc spróbujmy spojrzeć w przyszłość. Skupmy się na trzech czynnikach, które w najbliższych miesiącach mogą wywołać masę zamieszania na światowych rynkach.

W ekonomii szczególnie fascynujący jest wpływ, jaki mają na nią oczekiwania. Ogólnie rzecz biorąc, konsumenci i inwestorzy patrzą w przód, co znaczy, że zmiany w polityce ekonomicznej mają wpływ na wskaźniki, jeszcze zanim zostaną wprowadzone w życie. Przykładem są oczekiwania wobec polityki pieniężnej. Powszechnie się przecież spodziewano, że Rezerwa Federalna zwiększy stopy procentowe o 0,25 pkt proc. (decyzja zapadła wczoraj wieczorem, już po zamknięciu tego wydania DGP).

Trudno znaleźć jakiekolwiek dobre ekonomiczne argumenty, które by uzasadniały protekcjonizm. Ekonomiści zdają sobie z tego sprawę przynajmniej od momentu, gdy w 1776 r. Adam Smith napisał „Bogactwo narodów”.

Kilka tygodni temu pisałem w jednym z felietonów, że wreszcie obserwujemy, jak świat ucieka z deflacyjnej pułapki, choć – jak podkreślałem – nie oczekiwałbym w najbliższym czasie inflacji, która osiągnęłaby w Stanach Zjednoczonych i strefie euro poziom 2 proc. Tyle że pisałem te słowa jeszcze zanim Donald Trump nieoczekiwanie wygrał amerykańskie wybory prezydenckie. Z Trumpem na stanowisku prezydenta Stanów Zjednoczonych inflacja będzie rosła.

Odkąd Rosja 18 marca 2014 r. anektowała Krym, nie miała powodów do radości, jeśli chodzi o stan swojej gospodarki, a zwłaszcza o realny poziom produktu krajowego brutto. Od tej pory kraj ten niemal bez przerwy znajdował się w recesji i nie ma wątpliwości, że jeszcze długo będzie walczyć z kryzysem. Trudno liczyć, że tuż za rogiem czai się jakieś wyjście z tej sytuacji. Z drugiej strony spadek gospodarczy był słabszy, niż wielu się spodziewało, wliczając w  to niżej podpisanego. Nie możemy wszak mówić o gospodarczej zapaści.

Rok 2016 rozpoczął się od skokowego wzrostu niepewności na światowych rynkach finansowych. W lutym rynki się nieco uspokoiły po tym, jak Rezerwa Federalna odłożyła w czasie dalsze podwyższanie stóp procentowych. Na bardziej pozytywne zachowania inwestorów wpłynęła zapewne również decyzja Ludowego Banku Chin, który pod koniec 2015 r. rozpoczął pełzającą dewaluację juana. To w połączeniu z mniej jastrzębią polityką Rezerwy Federalnej doprowadziło do umiarkowanego złagodzenia światowych warunków pieniężnych.

Lubię mówić znajomym, że wolę jeździć taksówkami, których kierowcy nie zapinają pasów. Zazwyczaj ich to dziwi – przynajmniej tych, którzy nie są ekonomistami – bo ogólne odczucie jest takie, że taksówkarze niezapinający pasów są bardziej nieodpowiedzialni. Jeśli jednak słyszeli państwo o efekcie Peltzmana, nie będą państwo zaskoczeni moimi preferencjami. Efekt ten został nazwany imieniem Sama Peltzmana, ekonomisty z University of Chicago.

Po uderzeniu kryzysu w 2008 r. stopy procentowe w większości państw świata zachodniego spadły do historycznie najniższych, bliskich zeru poziomów. To skłoniło wielu obserwatorów do stwierdzenia, że polityka pieniężna stała się skrajnie poluzowana.