Dominika Bychawska-Siniarska

W ostatnim czasie – na kanwie skazania dziennikarza Wojciecha Biedronia – w Polsce rozgorzała po raz kolejny debata na temat sensowności utrzymania przestępstwa zniesławienia w kodeksie karnym. Strasburski standard w odniesieniu do polskich spraw o zniesławienie nie jest jednolity, ale Europejski Trybunał Praw Człowieka systematycznie podkreśla, że kara pozbawienia wolności jest nie do pogodzenia ze standardami wolności słowa.

W ostatnim czasie Europejski Trybunał Praw Człowieka wydał serię wyroków dotyczących traktowania cudzoziemców, w szczególności uchodźców, wskazując na obowiązki państw członkowskich do ich godnego przyjęcia i zapewnienia odpowiednich warunków bytowych. Wiele naruszeń konwencji stwierdził na kanwie dotyczącej sposobu traktowania imigrantów sprawy H.A. i inni p. Grecji (skarga nr 19951/16).

Europejski Trybunał Praw Człowieka, na kanwie sprawy Dupin p. Francji (skarga nr 2282/17), musiał zmierzyć się z konfliktem pomiędzy państwem a rodzicami co do ścieżki edukacyjnej dziecka. Sprawa dotyczyła matki dziecka z autyzmem, która chciała, by uczyło się ono w publicznej, ogólnodostępnej placówce. Z kolei państwo wysyłało dziecko do instytucji medyczno-edukacyjnej, wyspecjalizowanej w edukacji dzieci z problemami intelektualnymi.

Czy obrońca może zostać ukarany w procesie cywilnym za skargę na sędziego? Na to pytanie miał okazję wypowiedzieć się ostatnio Europejski Trybunał Praw Człowieka na kanwie sprawy z Portugalii (skarga nr 70465/12). Skarżący, Joaquim Antonio Pais Pires de Lima, był portugalskim adwokatem (zmarł w 2017 r.). 1 marca 2007 r. prawnik wystosował pismo do Krajowej Rady Sądownictwa, skarżąc się na stronniczość sędziego w postępowaniu, w którym był obrońcą. Określił zachowanie sędziego jako korupcję (łapownictwo) i oszustwo. Rada umorzyła postępowanie.

Jeśli intencją jest zademonstrowanie sprzeciwu wobec społecznie istotnych problemów, to nawet szokujące wypowiedzi i działania podlegają ochronie europejskiej konwencji praw człowieka.