Maciej Gutowski

Zapowiedź zmiany struktury sądownictwa – ogólna i bez istotnych informacji dotyczących jej założeń i celów – nie zaskoczyła nikogo w świetle wcześniejszej zapowiedzi spłaszczenia sądownictwa. Spłaszczenie zakłada likwidację sądów rejonowych i przejęcie ich zadań przez pierwszoinstancyjne „nowe” sądy okręgowe (samodzielne sądy lub ich oddziały zamiejscowe) złożone z dotychczasowych sędziów i automatycznie awansowanych sędziów rejonowych. Dwuinstancyjność mają zapewnić utworzone w miejsce dzisiejszych sądów apelacyjnych sądy regionalne rozpoznające – obok zwyczajnych środków odwoławczych od orzeczeń sądów okręgowych – także skargi kasacyjne.

Opinię publiczną żywo interesuje proces przedłużenia koncesji dla TVN SA na rozpowszechnianie programu TVN24. Wiadomo już, że nieprzypadkowo zbiegł się on z procedowanym projektem nowelizacji ustawy o radiofonii i telewizji (dalej: ustawy o RTV), nazywanym zresztą lex TVN.

Obowiązek zapewnienia przez państwo warunków sprawiedliwego orzekania immanentnie wiąże się z istnieniem atrybutów niezależnego sądu i statusem niezawisłego sędziego. To najważniejsze przesłanki konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1).

Sprzeniewierzenie się podstawowym zasadom wykonywania władzy sądowniczej to najpoważniejsze przewinienie, jakiego może dopuścić się sędzia. Każdy sygnał wskazujący na tego typu naruszenie musi być przedmiotem publicznego zainteresowania. Ostatnie informacje o wszczęciu procedury uchylenia immunitetu wobec prezesa Sądu Najwyższego kierującego Izbą Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z powodu zarzutu popełnienia przestępstwa sądowego polegającego na skazaniu działacza demokratycznej opozycji w PRL za kolportowanie ulotek, po raz kolejny skłaniają do spojrzenia na problem nadużycia władzy w ramach sprawowania urzędu sędziego. Kwestia odpowiedzialności za naginanie prawa przez sędziów to zagadnienie wykraczające znaczenie poza ramy tej jednostkowej, nagłośnionej sprawy.

Kształtowanie się właściwych relacji między sądami państwa członkowskiego a sądami UE to skomplikowany i długotrwały proces. Wymaga czasu i odpowiedniej elastyczności w określeniu relacji między suwerennością państwa w zakresie wymiaru sprawiedliwości a zasadą lojalnej współpracy organów państw unijnych (art. 4 ust. 3 Traktatu UE).