"Korespondencja" Jarosław Iwaszkiewicz, Andrzej Wajda - recenzja

O opowiadaniach Iwaszkiewicza zwykło się mówić, że są filmowe, ponieważ zawierają to, co w kinie sprawdza się najlepiej: precyzyjną narrację, bogaty rysunek psychologiczny, wspaniałe dialogi. Chociaż mieliśmy w polskim kinie wiele wspaniałych adaptacji prozy Iwaszkiewicza – od „Matki Joanny od Aniołów” Kawalerowicza po „Zygfryda” Andrzeja Domalika – najwytrawniejszym adaptatorem Iwaszkiewicza jest oczywiście Wajda. Zawdzięczamy mu dwa arcydzieła: „Panny z Wilka” i „Brzezinę”, nie zapominajmy też o „Nocy czerwcowej” czy niedawnym „Tataraku”. Wajda jako pierwszy zrozumiał, że sztuka adaptacji Iwaszkiewicza polega na odkrywaniu tego, co ponad słowem, obok litery, w aurze i klimacie niedopowiedzenia.

Iwaszkiewicz cenił Wajdę, o jego kinie często i z szacunkiem pisał także w „Dzienniku”. „Twoja twórczość zharmonizowała się z moją” – wyznaje w jednym z listów do reżysera. O „Brzezinie” i „Pannach z Wilka” pisał z najwyższym uznaniem, klasyfikując filmy jako odrębne osiągnięcia artystyczne funkcjonujące niezależnie od literatury. Wajda rewanżował się komplementami. Uważał, że literacka klasa prozy Iwaszkiewicza w dużym stopniu stworzyła gotowe obrazy, pozwoliła także odnaleźć reżyserowi nowe faktury stylu. Dla miłośników „Panien z Wilka” fascynujący będzie list, w którym Wajda opowiada Iwaszkiewiczowi o powstaniu legendarnej sceny śniadania z udziałem Mai Komorowskiej i Anny Seniuk, gdy iwaszkiewiczowskie panny jedzą ogórki maczane w miodzie, a widz ma wrażenie uczestniczenia w misterium najintymniejszej współzależności płci, do której nikt więcej nie ma dostępu. Iwaszkiewicz zachwyca się aktorkami Wajdy i zastosowanym w filmie światłocieniem, z uznaniem pisze o malarskości „Brzeziny”.