wojna na Bliskim Wschodzie

Opracowany na potrzeby wojny wahadłowy system transportu ropy naftowej znad Zatoki Perskiej funkcjonuje coraz lepiej. Sytuacja na rynku jest jednak daleka od normalności ze względu na drastyczny wzrost kosztów transportu, które odpowiadają nawet za ponad 30 proc. ceny surowca.

Trwająca od lat w Jemenie „wojna zastępcza” między Iranem a Arabią Saudyjską wymyka się spod kontroli. Rebelianci Huti zebrali krwawe żniwo ostatnimi atakami na cele w Królestwie Saudów, skutecznie wyłączając z użycia lotnisko w Rijadzie. Ceny ropy dla rynków europejskich ponownie szybują ponad pułap 100 dol. za baryłkę.

Równoległe ograniczenie dostaw diesla z dwóch kluczowych źródeł sprawia, że ceny paliwa utrzymują się blisko najwyższych poziomów w historii. Niewiele wskazuje na to, żeby w najbliższym czasie udało się trwale rozwiązać problem.

Termin „trumpflacja” został ukuty jeszcze za pierwszej kadencji Donalda Trumpa w Białym Domu. Teraz używanie go ma jednak głębsze uzasadnienie.

Drastyczny spadek eksportu ropy naftowej, dołujący kurs waluty, wysoka inflacja i braki w podstawowych artykułach – tak wygląda ekonomiczna rzeczywistość Iranu, odciętego od świata przez USA. Prezydent Iranu zaproponował powrót do zawieszenia broni.

Wysokie ceny gazu ziemnego sprawiają, że unijne firmy niechętnie kupują gaz, który będzie zabezpieczał dostawy surowca zimą. Surowiec na unijnym rynku jest obecnie droższy o ponad 80 proc. w porównaniu do sierpnia zeszłego roku.

Ponad połowa Polaków uważa, że premier Donald Tusk i jego ministrowie nie zrobili wystarczająco dużo, żeby ograniczyć drożyznę na stacjach paliw po wybuchu wojny na Bliskim Wschodzie. Ceny detaliczne w Polsce poszły w górę w ostatnich pięciu miesiącach mocniej niż w większości unijnych państw.

Wbrew obawom związanym z wojną na Bliskim Wschodzie między kwietniem a czerwcem PKB Niemiec rósł trzeci kwartał z rzędu. Największa unijna gospodarka ma za sobą najlepszą passę od ataku Rosji na Ukrainę na początku 2022 r., który skutkował kryzysem energetycznym.

Mimo zakłóceń w łańcuchach dostaw i niepewności związanej z wojną na Bliskim Wschodzie Grupa Kęty wypracowała w II kwartale najwyższy w historii zysk operacyjny. W tym roku kurs akcji spółki rośnie szybciej niż indeks WIG20, w którego wyliczaniu uwzględniane są akcje jednej z czołowych krajowych firm przemysłowych.

Zademonstrowanie światu swojej dominacji na rynku surowców energetycznych wydaje się jedynym ekonomicznym celem tłumaczącym skalę zaangażowania USA w wojnę z Iranem. W konsekwencji tego konfliktu Waszyngton stał się największym eksporterem ropy naftowej i paliw, a już wcześniej dostarczał na światowe rynki najwięcej gazu ziemnego.

Ze względu na splot niekorzystnych czynników sytuacja na rynku surowców energetycznych jest groźniejsza niż była w marcu, bezpośrednio po ataku USA i Izraela na Iran. Ceny gazu ziemnego w Europie niemal podwoiły się w porównaniu z zeszłym rokiem.

Dopóki obowiązywał rządowy program CPN – Ceny Paliwa Niżej, Polska najlepiej w UE radziła sobie ze zwalczaniem wysokich cen paliw po wybuchu wojny na Bliskim Wschodzie. Jednak w ostatnich tygodniach sytuacja znacząco się zmieniła. Teraz jesteśmy wśród liderów wzrostu cen.

W ciągu najbliższych dwóch lat państwa położone nad Zatoką Perską zamierzają podwoić przepustowość rurociągów umożliwiających eksport ropy naftowej z pominięciem cieśniny Ormuz. Z projektami wiążą się jednak niedogodności. Inwestycje nie rozwiązują wszystkich problemów.

Największa od połowy czerwca eskalacja konfliktu między USA i Iranem tylko w umiarkowanym stopniu przełożyła się na wzrost cen surowców energetycznych. Nie przeszkodziła też w ustanowieniu kolejnego historycznego rekordu przez indeks WIG.

Donald Trump grozi Iranowi całkowitym zniszczeniem. Prezydent USA umieścił wpis, w którym straszy tysiącami rakiet wysłanymi na Iran przez okrągły rok, jeśli władze tego kraju zrealizują swoje groźny i podejmą działania zmierzające do przeprowadzenie na niego zamachu.

Przywrócenie swobodnego tranzytu statków przez cieśninę Ormuz nie jest już warunkiem konicznym do utrzymania niskich cen surowca. Zwyżkę cen surowca zatrzymały również informacje o rekordowej produkcji ropy naftowej przez Zjednoczone Emiraty Arabskie

Obawy o drożyznę wynikającą z konfliktu między USA i Izraelem a Iranem zastąpiły kreślone przez ekspertów scenariusze wojny o udziały w rynku między producentami znad Zatoki Perskiej. Ceny ropy naftowej spadają za sprawą znaczącego ograniczenia zakupów przez Chiny, największego globalnego importera surowca.

Według GUS w maju br. produkcja sprzedana przemysłu była o 4,1 proc. wyższa niż przed rokiem wobec 2,9 proc. w kwietniu, tym samym przebijając istotnie konsensu rynkowy na poziomie 2,5 proc. Szanse na trwalszy pokój na Bliskim Wschodzie zmieniają perspektywy gospodarcze na lepsze zwłaszcza w strefie euro, co pomogłoby utrwalić pozytywne tendencje płynące z polskiego sektora przemysłu.

Choć porozumienie kończące wojnę na Bliskim Wschodzie ma zostać podpisane w piątek, to niektóre jego ustalenia już w praktyce obowiązują.