opłaty za śmieci

W niektórych gminach w ostatnich miesiącach z frakcji tworzyw sztucznych zniknęło nawet ok. 50 proc. cennych surowców. To konsekwencja rozpędzającego się systemu kaucyjnego uruchomionego rok temu. Opłaty za śmieci rosną, ale na razie gminy powołują się na ogólny wzrost kosztów.

Gminy nie będą mogły różnicować opłat za odpady w zależności od ich masy – wynika z najnowszej wersji projektu ustawy o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach opublikowanej przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. To efekt uwag m.in. samorządów, które argumentowały, że może to zachęcać część mieszkańców do nielegalnego porzucania odpadów np. w lasach.

W ubiegłym roku przeterminowane należności za gospodarowanie odpadami komunalnymi sięgnęły prawie 967 mln zł. Do tego koszty rosną szybciej niż dochody uzyskiwane przez samorządy, więc system się nie bilansuje. Tak wynika z najnowszego sprawozdania Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych (KRRIO) za 2025 r.

"Na obecnym etapie Ministerstwo Klimatu i Środowiska odstąpiło od wprowadzenia modelu opłaty uzależnionej od ilości wytwarzanych odpadów. Decyzja ta została podjęta po analizie uwag zgłoszonych w trakcie konsultacji publicznych oraz roboczych rozmów z przedstawicielami ogólnopolskich organizacji jednostek samorządu terytorialnego" – tłumaczy Anita Sowińska, wiceminister klimatu i środowiska.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska rozważa rezygnację z projektowanych nowych zwolnień z opłat za odpady. Bardziej elastyczne mają być też zasady tworzenia punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych (PSZOK).

Właściciele nieruchomości mogą ruszyć do gmin po zwrot części opłat za odpady, jeśli podwyżki wynikały z wadliwych uchwał – taki może być efekt wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Chodzi o spór stołecznych urzędników z Warszawską Spółdzielnią Mieszkaniową. Ten może mieć jednak przełożenie na resztę kraju.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska chce umożliwić gminom wprowadzenie nowych ulg i zwolnień z opłat za śmieci. "Podstawową zasadą systemu gospodarki odpadami komunalnymi jest to, że powinien się on samofinansować z opłat" – odpowiada Śląski Związek Gmin i Powiatów. Według samorządów deficyt w gospodarce odpadami może się pogłębiać.

Pytanie: W naszej gminie opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest ustalana na podstawie liczby mieszkańców zamieszkujących na terenie nieruchomości. Czy w przypadku, jeśli dzieci wyjechały z miasta i przebywają w internatach lub bursach, właściciel nieruchomości może nie uwzględniać ich w deklaracji o wysokości opłaty za odpady?

– To jawne odejście od jednego z fundamentalnych założeń tzw. rewolucji odpadowej – tak Związek Miast Polskich komentuje propozycję MKiŚ, aby gminy mogły różnicować wysokość opłat za śmieci w zależności od ich masy. Budzi to obawy, że część odpadów znowu będzie lądować w rzekach i lasach.

Wysokie rachunki coraz mocniej obciążają portfele emerytów, dlatego wiele samorządów zdecydowało się wprowadzić specjalne ulgi dla seniorów. W 2025 roku część osób starszych płaci mniej  za wywóz śmieci, a niektórzy są z nich całkowicie zwolnieni. Sprawdź, kto może liczyć na obniżkę i jak złożyć wniosek.

Resort odpowiedzialny, przynajmniej z nazwy, za środowisko szykuje przepisy, po których będziemy sprzątać latami. Komentarz do projektu Ministerstwa Klimatu i Środowiska pisze Urszula Mirowska, kierownik działów Samorząd i Administracja oraz Kadry i Płace w DGP.

Gminy będą mogły różnicować wysokość opłat za odpady w zależności od ich masy i jakości segregacji. Ma to przybliżyć system do zasady „płać za to, co wyrzucasz”. Samorządy obawiają się, że będzie to zachęta do nielegalnego pozbywania się odpadów.

Samorządy będą mogły zwolnić z opłaty za odpady osoby w trudnej sytuacji życiowej. Z drugiej strony system ma być szczelniejszy m.in. dzięki weryfikacji deklaracji śmieciowych w oparciu o dane o zużyciu wody czy tzw. deklaracji zerowej.

Chociaż samorządy alarmują o wzroście kosztów związanych m.in. z systemem kaucyjnym, to na razie mieszkańcy mogą spać spokojnie. W wielu miastach obowiązują jeszcze umowy na odbiór odpadów z poprzednich lat. A to oznacza, że na początku 2026 r. nie będzie masowych wzrostów opłat za odpady.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska chce zobowiązać właścicieli nieruchomości do informowania gminy o dacie zbycia mieszkania czy domu. Złożenie deklaracji zerowej ma pomóc samorządom w ściąganiu od mieszkańców opłaty za odpady.