Służba kandydacka w wojsku może już trwać dłużej niż 12 lat

Pierwsza grupa przepisów nowelizujących dotyczy zniesienia dotychczasowego ograniczenia czasowego pełnienia kontraktowej zawodowej służby wojskowej. Druga wprowadziła do ustawy pragmatycznej dodatkowe uprawnienia dla ministra obrony narodowej. Może on w szczególnie uzasadnionych przypadkach wyznaczyć żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe wyższe o dwa stopnie wojskowe i więcej bez mianowania na wyższy stopień wojskowy. W tym okresie będzie mu przysługiwał dodatek kompensacyjny. Tak jest od 25 marca, bo wtedy weszła nowelizacja.

Bez ograniczenia czasu

Dotychczas z art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1414 ze zm.; dalej: u.s.w.ż.z.) wynikało, że żołnierz służby kontraktowej mógł ją pełnić przez łączny okres nieprzekraczający 12 lat. Nowelizacja ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z 30 stycznia 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 308) zniosła to ograniczenie. Dzięki temu żołnierz zawodowy, w szczególności korpusu szeregowych zawodowych, może pełnić służbę wojskową przez dłuższy okres. A co za tym idzie, będzie mógł uzyskać prawo do zaopatrzenia emerytalnego, które powołanym przed 1 stycznia 2013 r. przysługuje po 15 latach służby wojskowej.

Ponadto zmiana ta pozwoli wojskowym na uzyskanie prawa do odprawy mieszkaniowej przysługującej żołnierzom, którzy nabyli prawo do zaopatrzenia emerytalnego. Uchylenie ust. 1 w art. 13 u.s.w.ż.z. umożliwia utrzymanie w służbie zawodowej wykwalifikowanych, doświadczonych żołnierzy, co przyczyni się do podniesienia zdolności bojowej wojska. Żołnierze rezerwy, którzy zostali zwolnieni przed upływem 12 lat służby, mogą się ponownie ubiegać o powołanie do zawodowej służby wojskowej.

Oprócz tego art. 2 nowelizacji przewiduje, że żołnierz zawodowy, wobec którego wszczęto procedurę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w związku z upływem okresu, na jaki został zawarty kontrakt, może wystąpić z wnioskiem o zawarcie kolejnego kontraktu.

Wyższe stanowisko niż stopień

Nowelizacja wprowadziła również możliwość wyznaczenia przez ministra obrony narodowej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe wyższe o dwa stopnie wojskowe i więcej bez mianowania na wyższy stopień wojskowy. Takie dodatkowe uprawnienie dla szefa resortu wprowadził dodany art. 42d u.s.w.ż.z. Przy czym przepis ten w ust. 2 mówi, że mianowanie na kolejne stopnie wojskowe odbywa się na zasadach określonych w art. 40 ust. 2 u.s.w.ż.z., zgodnie z którym okres zajmowania stanowiska służbowego o tym samym stopniu wojskowym wynosi co najmniej trzy lata (jeżeli przemawiają za tym potrzeby Sił Zbrojnych, okres ten może być krótszy, nie mniej jednak niż dwa lata).

Obowiązujące dotychczas przepisy w zakresie wyznaczania żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe przewidywały, że było to uzależnione od wymaganych kwalifikacji zawodowych, posiadanej oceny w opinii służbowej oraz modelu przebiegu służby w poszczególnych korpusach osobowych.

Jednocześnie zgodnie z dotychczasowym brzmieniem art. 31 u.s.w.ż.z. żołnierza zawodowego mianuje się na stopień wojskowy, który odpowiada stopniowi etatowemu stanowiska służbowego, na jakie żołnierz ma być wyznaczony, z dniem objęcia stanowiska służbowego, albo na stopień etatowy, do którego ma być zaszeregowany w ramach zajmowanego przez niego stanowiska służbowego, z dniem określonym w rozkazie o mianowaniu. Nowelizacja dodała ust. 3, w którym określono, że zasady tej nie stosuje się do żołnierzy zawodowych wyznaczanych na stanowiska służbowe zaszeregowane do stopni generałów (admirałów) oraz żołnierzy zawodowych, o których mowa w art. 42b–42d u.s.w.ż.z., czyli np. żołnierza, który dokonał czynów o charakterze bohaterskim.

Przyjęte rozwiązanie może być wykorzystywane do usprawnienia funkcjonowania struktur kierowania resortu obrony narodowej, w szczególności do obsadzania stanowisk o wyodrębnionym zakresie obowiązków i zadań. Zasady przewidziane w nowelizacji dotyczą głównie nielicznych przypadków osób zajmujących kierownicze stanowiska w Ministerstwie Obrony Narodowej.

Dodatek kompensacyjny

W związku z tymi zmianami nowelizacja wprowadziła nowy składnik uposażania, czyli dodatek kompensacyjny. Będzie on przysługiwał żołnierzowi zawodowemu wyznaczonemu w tym trybie, w wysokości różnicy pomiędzy uposażeniem zasadniczym dotychczas otrzymywanym a uposażeniem zasadniczym należnym na zajmowanym stanowisku służbowym. Dodatek kompensacyjny będzie przysługiwał na czas zajmowania tego stanowiska służbowego.

Nowelizacja zmieniła delegację ustawową do wydania przez ministra obrony narodowej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy rozporządzenia w sprawie dodatków do uposażenia. W myśl nowego brzmienia ust. 6 art. 80 u.s.w.ż.z. minister w drodze rozporządzenia określi:

wwysokość, szczegółowe warunki i tryb przyznawania i podwyższania dodatków specjalnego, służbowego i motywacyjnego, a także, w zależności od występujących okoliczności i tytułu ich wypłaty, możliwość obniżania i wstrzymywania tych dodatków;

wwysokość, szczegółowe warunki i tryb przyznawania, podwyższania i obniżania dodatków funkcyjnego oraz kompensacyjnego;

wwysokość i tryb przyznawania oraz podwyższania dodatku za długoletnią służbę wojskową;

wsposób ustalania wysokości dodatków specjalnego i służbowego w ostatnim miesiącu pełnienia służby wojskowej oraz okresy służby lub pobierania dodatku uznawane za równorzędne z okresem pobierania dodatków specjalnego lub służbowego;

wszczególne właściwości lub warunki służby wojskowej, z tytułu których są wypłacane dodatki specjalne;

wstanowiska służbowe, których zajmowanie, i jednostki wojskowe, w których pełnienie służby, uprawniają do dodatku służbowego.

Artykuł 3 nowelizacji przewiduje, że dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 80 ust. 6 u.s.w.ż.z., w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie nowelizacji, zachowują moc nie dłużej niż do 25 marca 2017 r. Obecnie obowiązuje w tym zakresie rozporządzenie ministra obrony narodowej z 10 listopada 2014 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1618 ze zm.).