Martyna Kokosińska

Jedną z kwestii spornych w toku wieloletnich prac legislacyjnych nad ustawą z 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz.U. poz. 326) było to, czy fundacja będzie mogła prowadzić działalność gospodarczą, a jeśli tak, to w jakim zakresie. Ostatecznie zdecydowano, że fundacje, które na mocy nowych przepisów zaczną powstawać w Polsce od 22 maja br., mogą prowadzić taką działalność, jednak w charakterze skupionym na zarządzaniu majątkiem. Wykluczono w ten sposób prowadzenie operacyjnej działalności na poziomie fundacji. Jest to także związane z kluczowym celem funkcjonowania fundacji rodzinnej w perspektywie wieloletniej, tj. gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów. Jakie jednak działania może podejmować fundacja, żeby działać zgodnie z przepisami? Czy może zarządzać nieruchomościami albo udzielać pożyczek? Na pytania odpowiadają Martyna Kokosińska, adwokat, senior associate w Olesiński i Wspólnicy i Bartłomiej Bąk, doradca podatkowy, consultant w Olesiński i Wspólnicy.  

Jedną z kwestii spornych w toku wieloletnich prac legislacyjnych nad ustawą z 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz.U. poz. 326) było to, czy fundacja będzie mogła prowadzić działalność gospodarczą, a jeśli tak, to w jakim zakresie. Ostatecznie zdecydowano, że fundacje, które na mocy nowych przepisów zaczną powstawać w Polsce od 22 maja br., mogą prowadzić taką działalność, jednak w charakterze skupionym na zarządzaniu majątkiem. Wykluczono w ten sposób prowadzenie operacyjnej działalności na poziomie fundacji. Jest to także związane z kluczowym celem funkcjonowania fundacji rodzinnej w perspektywie wieloletniej, tj. gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów. Jakie jednak działania może podejmować fundacja, żeby działać zgodnie z przepisami? Czy może zarządzać nieruchomościami albo udzielać pożyczek?

Fundacja rodzinna to zupełnie nowa w polskim porządku prawnym forma prawna utworzona przede wszystkim dla przedsiębiorstw rodzinnych jako poświęcona im forma sukcesji. Ale nie tylko. Cel ustawy jest szeroki i choć sukcesja jest kluczowa, to inne ważne rodzinne cele (np. stworzenie wspólnego majątku z żoną przy jednoczesnej rozdzielności majątkowej) czy choćby tylko prewencja przed utratą kontroli (gdy jest kilku wspólników niespokrewnionych i chcieliby mieć pewność, z kim prowadzić biznes, gdyby którego z nich zabrakło) też są ważne. 

Fundacja rodzinna to zupełnie nowa w polskim porządku prawnym forma prawna utworzona przede wszystkim dla przedsiębiorstw rodzinnych jako poświęcona im forma sukcesji. Ale nie tylko. Cel ustawy jest szeroki i choć sukcesja jest kluczowa, to inne ważne rodzinne cele (np. stworzenie wspólnego majątku z żoną przy jednoczesnej rozdzielności majątkowej) czy choćby tylko prewencja przed utratą kontroli (gdy jest kilku wspólników niespokrewnionych i chcieliby mieć pewność, z kim prowadzić biznes, gdyby którego z nich zabrakło) też są ważne. Fundację rodzinną będzie można utworzyć w celu gromadzenia majątku, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na ich rzecz. Pierwsze takie podmioty będą mogły powstawać w Polsce już od 22 maja 2023 r. Wtedy bowiem zacznie obowiązywać ustawa z 26 stycznia br. o fundacjach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 326).

Do walki z agresywnymi optymalizacjami podatkowymi organy administracji skarbowej otrzymały od prawodawcy specjalną broń w postaci wprowadzonej 15 lipca 2016 r. do ordynacji podatkowej klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Jednak z pojawiających się w ostatnim czasie wyroków sądów administracyjnych wynika, że organy nie do końca wiedzą, jak i kiedy posługiwać się tą bronią.

Do walki z agresywnymi optymalizacjami podatkowymi organy administracji skarbowej otrzymały od prawodawcy specjalną broń w postaci wprowadzonej 15 lipca 2016 r. do ordynacji podatkowej klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Jednak z pojawiających się w ostatnim czasie wyroków sądów administracyjnych wynika, że organy nie do końca wiedzą, jak i kiedy posługiwać się tą bronią.