Ewa Jakubowska-Lorenz

Raport brytyjskiej organizacji Global Witness, monitorującej związki korporacji z naruszaniem praw człowieka, wykazał, że w samym 2015 roku na świecie zamordowanych zostało 185 działaczek i działaczy. To średnio więcej niż 3 osoby w tygodniu. Tysiące innych były zastraszane. Honduras ma w tym rankingu niechlubne pierwsze miejsce. Od czasu przewrotu w 2009 roku zamordowano tam co najmniej 120 aktywistów.

Dwa wielkie rurociągi, mające transportować ropę przez tysiące kilometrów w USA, Keystone XL (KXL) i Dakota Access Pipeline (DAPL), wzbudzały masowe protesty. Mimo nacisków lobby energetycznego, Barack Obama zdecydował ostatecznie o wstrzymaniu ich budowy. Prezydent Trump jednym podpisem włączył zielone światło dla tych inwestycji, wywołując irytację wśród ludzi, którym nieobojętna jest ochrona środowiska, klimatu a także praw ludności rdzennej.

Rok temu, 5 listopada doszło do największej katastrofy ekologicznej w Brazylii. Pękła tama zbiornika utrzymującego odpady osadowe z kopalni rud żelaza Germano w południowo-wschodniej części kraju. Spowodowała ogromne szkody ekologiczne i społeczne, które wciąż są usuwane. Po wielu miesiącach śledztwa brazylijska prokuratura stwierdziła, że firma wiedziała o zagrożeniu i je zlekceważyła.

Za sprawą umów TTIP i CETA dużo mówi się ostatnio o tzw. trybunałach arbitrażowych. W tych specjalnych parasądach międzynarodowa korporacja może pozwać państwo, w którym zainwestowała, jeśli uzna, że wprowadzone przez to państwo regulacje zmniejszyły jej oczekiwane zyski. Mechanizm ten znacząco uprzywilejowuje firmy międzynarodowe względem państw i firm rodzimych. Daje korporacjom wyjątkowe narzędzie, by wymuszać „odszkodowania” za suwerenne decyzje rządów podejmowane w interesie publicznym, choćby dla ochrony zdrowia obywateli. Co więcej zdarza się, że z lęku przed wielomilionowymi pozwami rządy powstrzymują się przed wprowadzeniem regulacji chroniących środowisko, prawa pracownicze czy konsumenckie.