Laura Waloszczyk

Inwestor znajdzie w centralnym systemie plany zagospodarowania przestrzennego, projekty tych dokumentów czy wyroki w sprawach planistycznych. Do 30 listopada 2026 r. samorządy będą go uzupełniać o dane przestrzenne i część dokumentacji z BIP. Do tego czasu brak dokumentu w rejestrze nie będzie wykluczać tego, że procedura była prowadzona.

Do 31 sierpnia można jeszcze złożyć wniosek o ustalenie lokalizacji na podstawie specustawy mieszkaniowej. Uchwała rady gminy nie musi zostać podjęta przed jej wygaśnięciem. O dalszym losie projektu zdecyduje również to, czy i kiedy w gminie wszedł w życie plan ogólny.

Jeśli gmina nie uchwaliła planu ogólnego, przedsiębiorca może jeszcze do 31 sierpnia wszcząć postępowanie o warunki zabudowy na dotychczasowych zasadach. Po tej dacie uzyskanie nowej decyzji WZ co do zasady nie będzie już możliwe.

Inwestorzy przy określonych ustawowo działaniach nie muszą już czekać na wydanie na nie pozwolenia przez wojewódzkiego konserwatora zabytków. W części spraw wystarczy zgłoszenie, a rozpoczęcie prac będzie możliwe, jeżeli organ nie wniesie sprzeciwu.

Od 1 lipca 2026 r. przedsiębiorcy przygotowujący zintegrowany plan inwestycyjny nie będą już ograniczeni wyłącznie do przedsięwzięć bezpośrednio związanych z własnym projektem. Wynika to z nowej definicji inwestycji uzupełniającej i może ułatwić negocjowanie umów urbanistycznych przy dużych projektach mieszkaniowych i przemysłowych.

Przedsiębiorcy, którzy chcą usunąć drzewa lub krzewy kolidujące z planowaną budową, od 3 czerwca 2026 r. mogą w części przypadków uzyskać jedno rozstrzygnięcie wojewódzkiego konserwatora zabytków, zamiast prowadzić dwa odrębne postępowania. Ułatwienie to nie obejmuje jednak wszystkich nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków.

Inwestor może uzyskać pozwolenie na przebudowę, wykończyć lokal, wydać setki tysięcy złotych, a nawet wynajmować pomieszczenia, a mimo to nie sprzeda ich później jako mieszkań. NSA podkreśla, że o możliwości wyodrębnienia lokalu nie decyduje sam projekt ani faktyczne użytkowanie, lecz spełnienie rygorystycznych wymogów wynikających z ustawy o własności lokali i przepisów techniczno-budowlanych.

Sama podwyżka czynszu za lokal nie oznacza jeszcze naruszenia zasad ochrony najemców. Istotne znaczenie ma sposób skonstruowania umowy. To od jej postanowień zależy, czy aktualizacja opłat zostanie uznana za realizację wcześniej ustalonego mechanizmu, czy za jednostronne narzucenie nowych warunków przez wynajmującego.

Urząd zakwestionował mechanizm cenowy u operatora telekomunikacyjnego. I choć sprawa dotyczyła rachunków za telefon, wnioski są uniwersalne. Każdy przedsiębiorca, który stosuje w umowach obniżki warunkowe, powinien sprawdzić, czy to jego postanowienie nie działa jak ukryta kara.